Bron: © Canva. Wat is jouw gemiddelde lichaamstemperatuur?
Wat is een normale lichaamstemperatuur? Jarenlang leerden we dat 37 graden Celsius dé standaard is voor een gezond menselijk lichaam en dat er vanaf 38 graden sprake is van koorts. Nieuw wetenschappelijk onderzoek laat echter zien dat dit beeld achterhaald is. Wat betekent dat voor jouw gezondheid?
De gemiddelde lichaamstemperatuur ligt tegenwoordig lager en verschilt bovendien sterk per persoon. Lees verder om te weten hoe het zit:
Onderzoek naar de kerntemperatuur
De Duitse arts Carl Reinhold August Wunderlich stelde in 1851 vast dat de gemiddelde kerntemperatuur van een gezond mens 37 °C zou zijn. Zijn conclusies waren gebaseerd op metingen met de beperkte meetapparatuur van die tijd.
Onderzoekers van Stanford University analyseerden later meerdere grote datasets met in totaal ruim een half miljoen temperatuurmetingen uit de periode 1860-2017. Hieruit bleek dat de gemiddelde lichaamstemperatuur in de loop der jaren is gedaald.
- Mannen die rond het jaar 2000 zijn geboren, hebben gemiddeld een lichaamstemperatuur die 0,59 °C lager ligt dan mannen uit het begin van de 19e eeuw.
- Bij vrouwen is deze daling gemiddeld 0,32 °C, waarbij hun eerste metingen pas vanaf 1890 zijn vastgelegd.
Lees ook: waarom heeft de een het koud en ander het vaak warm?
Wat is tegenwoordig een normale lichaamstemperatuur?
Je lichaam produceert continu warmte om alle processen draaiende te houden. Die temperatuur is geen vast getal en kan per persoon verschillen. Als je lichaam warmer of kouder is dan normaal voor jou, hoeft dat niet meteen te betekenen dat je ziek bent.
Verschillende factoren beïnvloeden je lichaamstemperatuur:
- Leeftijd
- Geslacht
- Tijdstip van de dag
- Activiteitenniveau
- Voeding
- Menstruatie
- Meetmethode (oraal, rectaal, onder de oksel)
Daarnaast warmt het lichaam gedurende de dag op. In de vroege ochtend is de temperatuur het laagst, in de namiddag en avond het hoogst. Het is heel normaal dat je op één dag verschillende waarden meet.
Hoe kan het lichaam zijn temperatuur zo goed vasthouden? >>
De gemiddelde lichaamstemperatuur in cijfers
De ‘gemiddelde’ lichaamstemperatuur is lastig vast te stellen. Waar in de 19e eeuw 37 °C de norm was, werd dit in 1992 al bijgesteld naar 36,8 °C. Recente inzichten laten zien dat de gemiddelde lichaamstemperatuur tegenwoordig rond de 36,8 °C ligt, en in sommige onderzoeken zelfs rond de 36,4 °C.
Experts bespreken daarom of de medische richtlijnen voor koorts en ziekte niet moeten worden aangepast, omdat een verhoging bij de één iets heel anders kan betekenen dan bij de ander.
Normale lichaamstemperatuur per leeftijd
Globaal worden de volgende richtlijnen aangehouden:
- Baby’s en kinderen: 36–37 °C
- Volwassenen: 35–37 °C
- Senioren: vaak lager dan 37 °C
Bij ouderen ligt de ‘normale’ temperatuur vaak iets lager dan bij jongere volwassenen.
Extra aandacht voor 60-plussers
Bij het ouder worden werkt de temperatuurregulatie minder efficiënt. Ouderen transpireren minder, bloedvaten reageren trager en het dorstgevoel neemt af. Ook bevat het lichaam minder water: gemiddeld ongeveer 50% bij ouderen tegenover 65% bij jongeren.
Daardoor zijn ouderen gevoeliger voor zowel kou als hitte en kan koorts of ziekte zich anders uiten. Soms blijft een duidelijke temperatuurstijging uit, terwijl er toch sprake is van een infectie. Signalen om extra alert op te zijn:
- Plotselinge vermoeidheid
- Verwardheid
- Slechter drinken of eten
- Kleine temperatuurstijgingen ten opzichte van de eigen normaalwaarde
Het is verstandig om altijd op hetzelfde moment van de dag en op dezelfde manier te meten. Zo leer je wat jouw persoonlijke normale temperatuur is.
Wanneer spreken we van koorts?
Traditioneel werd 38 °C gezien als de grens voor koorts. Nu de gemiddelde lichaamstemperatuur lager ligt, kan een ‘lichte verhoging’ voor sommige mensen al een belangrijk signaal zijn. Zeker bij ouderen geldt: kijk niet alleen naar het getal, maar ook naar hoe iemand zich voelt.
Veilig omgaan met temperatuurwisselingen
Bij warm weer is het voor ouderen extra belangrijk om voldoende te drinken en verkoeling te zoeken. Bij hitte wordt vaak minimaal 2,5 liter vocht per dag geadviseerd. Meet gerust meerdere keren per dag je temperatuur als je je niet lekker voelt; dat kan helpen om klachten vroegtijdig te herkennen.
Advies
37 graden is niet langer dé standaard voor een normale lichaamstemperatuur. De gemiddelde waarde ligt tegenwoordig rond de 36,8 °C en verschilt per persoon. Leeftijd, meetmoment en leefstijl spelen daarbij een belangrijke rol.
Vooral voor 60-plussers is het belangrijk alert te zijn op kleine veranderingen. Door je eigen normale temperatuur te kennen en goed naar je lichaam te luisteren, kun je gezondheidsproblemen eerder signaleren.
Startpagina geeft geen medisch advies. Raadpleeg bij gezondheidsklachten altijd een arts.
Bronnen:
Stanford University School of Medicine, Radboudumc, RIVM
Eerder schreven wij ook >>
Wanneer heb je koorts en wat is een normale lichaamstemperatuur
3 april 2024 – Je lichaam voelt warm aan en je voelt je niet zo lekker. Wat is precies koorts? De meeste mensen denken dat een lichaamstemperatuur van 37 graden Celsius ‘normaal’ is. Wanneer ze dan hun temperatuur meten en deze boven de 37 graden Celsius uitkomt, denken velen gelijk aan koorts.
Normaal schommelt de temperatuur van je lichaam. Wanneer is er dan eigenlijk sprake van koorts?
Wat is een normale lichaamstemperatuur?
Mensen hebben een gemiddelde lichaamstemperatuur tussen 35,5 en 37,8 graden Celsius. Let wel op, deze getallen zijn niet exact. Je lichaamstemperatuur varieert, afhankelijk van factoren zoals lichaamsbeweging, omgevingstemperatuur, geslacht, gewicht en leeftijd. Over het algemeen is je temperatuur ’s nachts laag, rond 03.00 uur, en ’s avonds hoog, rond 18.00 uur.
Bij inspanning, zoals sporten, kan je temperatuur boven de 38,5 graden Celsius stijgen, zonder dat er sprake is van koorts. Bij vrouwen kan de temperatuur meer schommelen, vooral tijdens de menstruatiecyclus. In de 2 weken na de menstruatie is de lichaamstemperatuur lager dan in de 2 weken na de eisprong.
Hoe meet je je lichaamstemperatuur?
Je kunt je temperatuur op verschillende manieren meten, zoals in het oor, mond, oksel of rectaal. Een thermometer geeft nauwkeurig je lichaamstemperatuur op dat moment weer. Wacht echter een half uur na het eten, drinken, roken of baden voordat je je temperatuur meet voor een betrouwbare meting.
Wat als je lichaamstemperatuur afwijkt?
Bij een lichaamstemperatuur boven de 38 graden Celsius spreekt men van koorts, meestal als reactie op een infectie. Koorts helpt het lichaam infecties te bestrijden door de groei van virussen en bacteriën te remmen. Koorts is meestal onschadelijk en hoeft niet altijd te worden verlaagd, tenzij er sprake is van ernstige pijn of ongemak.
Als je lichaamstemperatuur lager is dan normaal, kan er sprake zijn van onderkoeling (hypothermie), meestal als reactie op een infectie. Bij een temperatuur onder de 35 graden Celsius is er sprake van onderkoeling. Dit komt bijna nooit voor.
Tips voor een afwijkende lichaamstemperatuur
Bij een hoge of lage lichaamstemperatuur zijn er enkele stappen die je kunt nemen:
- Voldoende water drinken: Hydratatie is belangrijk, vooral als je zweet door koorts.
- Warm bad: Ontspannen in een warm bad kan helpen bij het verhogen van de lichaamstemperatuur.
- Rusten: Rust is essentieel voor het herstel van het lichaam.
- Koele omgeving: Verblijf in een koele, goed geventileerde ruimte.
- Gezond eten: Eet gezonde voeding om je lichaam te ondersteunen bij het herstel.
Conclusie
Het is belangrijk om te begrijpen wat een normale lichaamstemperatuur is en hoe je moet reageren als deze afwijkt. Het meten van je temperatuur kan een indicatie zijn van je algehele gezondheid, maar raadpleeg altijd een arts bij aanhoudende symptomen of twijfel.
Wist je dat? Naast je lichaamstemperatuur, kan je ook je bloedwaardes meten. Uit deze bloedwaardes kan een arts opmaken hoe het met je gezondheid is gesteld of hoe een behandeling aan kan slaan.
In veel gevallen worden de ontstekingswaarden bepaald. Als deze ontstekingswaarden afwijken van de normale waarden, kan er iets aan de hand zijn. Lees in dit artikel meer over ontstekingswaarden.
Startpagina geeft geen medisch advies. Raadpleeg bij gezondheidsklachten altijd een arts.
Foto: Kzenon voor Canva