Bron: Canva. Vaker plassen als het koud is? Dit is waarom je blaas zo reageert
Veel mensen merken het meteen als de temperatuur daalt: je moet ineens veel vaker naar het toilet om te plassen. Vooral in de herfst en winter kan dat behoorlijk irritant zijn, zeker als je ouder bent of al een gevoelige blaas hebt. Waarom reageert je lichaam zo op kou? En belangrijker: wat kun je eraan doen?
Waarom je bij kou vaker moet plassen
Als je het koud hebt, schakelt je lichaam automatisch over op warmtebehoud. Het belangrijkste doel: je lichaamstemperatuur stabiel houden. Daarbij spelen je bloedvaten en nieren een belangrijke rol.
Vernauwde bloedvaten: eerste reactie op kou
Zodra je lichaam kou voelt, trekken de bloedvaten in je huid, handen en voeten samen. Dit heet perifere vasoconstrictie.
Daardoor:
- Verlies je minder warmte via je huid, gaat meer bloed naar je romp en vitale organen, stijgt je bloeddruk tijdelijk.
Die hogere bloeddruk is een duidelijk signaal voor je nieren. Zij gaan:
- Meer vocht uit het bloed filteren, en dat extra vocht raak je kwijt als urine.
Dit proces heet koude diurese. Oftewel:
Door kou stijgt je bloeddruk, je nieren voeren extra vocht af en daardoor moet je sneller en vaker plassen, ook als je niet meer drinkt dan normaal.
Hoogleraar functionele urologie Bertil Blok legt uit:
De vernauwing van bloedvaten bij koude leidt tot hogere bloeddruk, dit is een signaal voor de nieren om meer vocht uit te scheiden.
De tekst gaat onder het bericht verder >>
Kou en je blaas: aandrang voelen terwijl je niet “vol” zit
Niet alleen je bloedvaten en nieren reageren op kou. Ook je blaas en de zenuwen eromheen worden beïnvloed.
1. Koudeprikkel op de blaas
Lagere temperaturen kunnen de zenuwen rondom je blaas extra prikkelen. Gevolg:
- Je blaas geeft eerder een “ik moet plassen”-signaal, zelfs als er nog niet veel urine in zit.
Heb je al een gevoelige of overactieve blaas? Dan kan een frisse wandeling of een koud perron genoeg zijn om direct aandrang te voelen.
2. Geconditioneerde reflex: kou als “plas-trigger”
Net zoals stromend water het gevoel kan geven dat je moet plassen, kan kou ook een aangeleerde trigger worden. Denk aan:
- Zwemmen in koud water,
- Buiten sporten in de winter,
- Onverwarmde ruimtes of tochtige plekken.
Je lichaam heeft die situaties onbewust gekoppeld aan “plassen”, waardoor de aandrang sterker kan worden.
3. Vertraagde nier-reactie
De verhoogde urineproductie door koude diurese begint meestal pas na een paar minuten in de kou. De allereerste aandrang komt dus vaak vooral door:
- De koudeprikkel op de blaas, en de gevoeligheid van de zenuwen in dat gebied.
Daarna gaat ook de extra urineproductie door de nieren meespelen.
Vaker plassen en het risico op blaasontsteking
Vaker plassen bij kou is meestal een normale reactie van het lichaam, maar in de winter kan de kans op een blaasontsteking of urineweginfectie wel toenemen. We zitten dan vaker binnen, bewegen minder en stellen een toiletbezoek soms net iets te lang uit. Als de blaas niet regelmatig en volledig wordt geleegd, krijgen bacteriën meer tijd om zich te vermenigvuldigen. Daardoor wordt het risico op een infectie groter.
Ook los van de temperatuur zijn er factoren die je plasfrequentie beïnvloeden. Zwangerschap, diabetes type 2 en aanhoudende stress kunnen ervoor zorgen dat je vaker moet plassen. Daarnaast spelen bepaalde dranken een rol: vooral koffie, energiedrank, cola en alcohol irriteren de blaas en kunnen de aandrang versterken, zelfs als het niet koud is.
Ouderen en vaker plassen bij kou
Voor ouderen kan vaker plassen in de kou extra hinderlijk zijn. Naarmate je ouder wordt, wordt de blaas gevoeliger voor prikkels van buitenaf, zoals lage temperaturen. De ‘alarmfunctie’ van een volle blaas slaat daardoor eerder aan, waardoor je bij kou sneller en vaker aandrang voelt.
Daarnaast spelen hormonale veranderingen een rol, vooral bij vrouwen na de overgang. Deze veranderingen kunnen de blaas en urinewegen gevoeliger maken, waardoor kou nóg meer invloed heeft op de plasfrequentie.
Lees ook: Overactieve blaas bij mannen: symptomen, oorzaken en behandeling.
Is vaak plassen als het koud is gevaarlijk?
In de meeste gevallen niet. Vaker plassen bij kou is meestal een normale reactie op vernauwde bloedvaten en een tijdelijke stijging van de bloeddruk. Zolang je geen pijn, koorts, bloed in de urine of een ziek gevoel hebt, is het vaak onschuldig. Bij twijfel kun je altijd overleggen met je huisarts.
Hoe vaak plassen is normaal?
Veel mensen vragen zich af: plas ik nu echt vaker, of valt het eigenlijk wel mee? Wat “normaal” is, verschilt per persoon, maar er zijn wel richtlijnen die houvast geven.
- Een volwassene plast gemiddeld 5 tot 8 keer per dag. Dat hangt samen met hoeveel je drinkt, wat je drinkt en hoe actief je bent. Drink je rond de 1,5 tot 2 liter vocht per dag, dan is het normaal dat je in totaal ook ongeveer 1,5 tot 2 liter urine uitplast. Per toiletbezoek komt daar meestal 200 tot 400 milliliter uit.
- ’s Nachts ga je idealiter 0 tot 1 keer naar het toilet. Eén keer nachtelijk plassen kan heel normaal zijn, zeker als je ’s avonds nog wat gedronken hebt. Moet je echter meerdere keren per nacht je bed uit, dan is dat een signaal dat het zinvol is om beter te kijken naar je drinkpatroon, medicatie of een mogelijke onderliggende oorzaak.
Praktisch omgaan met vaker plassen in de kou
Je kunt zelf veel doen om beter met deze klachten om te gaan.
- Warme, goed isolerende kleding helpt je lichaam om de temperatuur beter vast te houden. Vooral het warm houden van je romp en bovenbenen ondersteunt de bloedcirculatie en kan de koude diurese, de extra urineproductie door kou, wat afremmen.
- Daarnaast is voldoende drinken belangrijk, ook als je het gevoel hebt dat je al vaak naar het toilet moet. Te weinig vocht maakt je urine geconcentreerder, wat de blaas juist extra kan prikkelen en het risico op een blaasontsteking verhoogt. Kies het liefst voor water of (kruiden)thee op kamertemperatuur of warm, en matig met cafeïne en alcohol als je merkt dat deze je klachten verergeren.
Zó plas je je blaas volledig leeg
Tekst gaat verder onder deze pin >>
Luisteren naar je lichaam en op tijd naar de huisarts
Probeer een duidelijke plasdrang niet structureel te negeren, zeker niet als je al langere tijd aandrang voelt. Door tijdig naar het toilet te gaan, verlaag je de druk op de blaas en verklein je de kans op een infectie.
Merk je dat je buitensporig vaak moet plassen, last hebt van urineverlies, pijn of een branderig gevoel bij het plassen, sterk ruikende of troebele urine, of simpelweg ongerust bent? Dan is het verstandig om een arts te raadplegen. De huisarts kan beoordelen of er sprake is van een blaasontsteking of een andere onderliggende oorzaak en zo nodig behandeling of verder onderzoek adviseren.
Let op: dit artikel vervangt geen medisch advies. Raadpleeg bij gezondheidsklachten altijd een arts.