Bron: © Canva. Merk jij dat jij sneller ziek wordt door meer stress?
“Ik heb het zo druk, ik word er bijna ziek van.” We roepen het allemaal weleens. En er zit een kern van waarheid in. Zeker wanneer je de 60 passeert is de relatie tussen je mentale rust en je fysieke weerstand cruciaal. Hoe werkt dat precies in je lichaam? Is stress altijd de boosdoener, of valt het wel mee?
We duiken in de wetenschap achter stresshormonen en je immuunsysteem, en geven je praktische handvatten om je afweer ijzersterk te houden.
De biologie van stress: Wat gebeurt er onder je motorkap?
Wanneer je stress ervaart, gaat je lichaam in de ‘overlevingsstand’ en worden direct hormonen zoals adrenaline en cortisol aangemaakt. In de oertijd was dit essentieel om te vluchten voor gevaar. In de moderne wereld blijft de ‘hormoonkraan’ vaak openstaan door aanhoudende zorgen of een overvolle agenda.
Het cortisol-effect
Cortisol is in de basis een nuttig hormoon, alleen bij langdurige stress wordt het een sluipmoordenaar voor je afweer. Het onderdrukt namelijk de productie en werking van witte bloedcellen, de ‘soldaten’ van je immuunsysteem. Het resultaat? Bacteriën en virussen krijgen vrij spel. Onderzoek toont aan dat immuuncellen bij chronische stress minder alert reageren, waardoor je simpelweg sneller griep of een verkoudheid oppikt.
Ziek door stress? Lees hier hoe dat zit en lees daarna verder >>
Kortstondige en chronische stress: een wereld van verschil
Niet alle stress is slecht voor je. Sterker nog: een beetje gezonde spanning kan je scherp houden.
- Acute stress: Denk aan de spanning voor een presentatie of een spannend telefoontje. Je hartslag stijgt even. Je lichaam keert binnen een uur terug naar de normale stand. Je immuunsysteem kan dit prima aan.
- Chronische stress: Dit is de stille boosdoener. Denk aan langdurige eenzaamheid, mantelzorg die te zwaar is of financiële zorgen. Omdat je lichaam met de jaren wat trager herstelt, ben je als 60-plusser extra gevoelig voor deze constante staat van paraatheid.
Herken de signalen van stress, luister naar je lichaam
Stress uit zich vaak niet alleen in je hoofd. Het zijn soms ook in fysieke ongemakken die je in eerste instantie misschien onterecht aan ‘ouderdom’ toeschrijft:
| Fysieke signalen | Mentale en emotionele signalen |
| Onverklaarbare spierpijn (nek/rug) | Concentratieproblemen |
| Maag- en darmklachten | Sneller geprikkeld of emotioneel |
| Hartkloppingen of hoge bloeddruk | Moeite met inslapen of piekeren |
| Opgezette klieren zonder infectie | Minder zin in sociale activiteiten |
Langdurig stress maakt je écht ziek >>
De feiten: is het een fabel dat stress je ziek maakt?
Het antwoord is een overduidelijk nee, dat is geen fabel. Wetenschappelijk staat vast dat stress je vatbaarheid voor infecties vergroot. Er is ook een indirecte factor en dat is: je leefstijl.
Wanneer je gestrest bent, ga je vaak onbewust slechter voor jezelf zorgen. Je slaapt minder, kiest vaker voor ongezonde voeding, beweegt minder en drinkt sneller een extra glas alcohol om te ‘ontspannen’. Juist deze combinatie van stresshormonen én een verminderde zelfzorg vormt een directe aanval op je weerstand.
5 gouden tips om je weerstand te beschermen
Gelukkig kun je zelf veel doen om de impact van stress te minimaliseren:
- Zoek de natuur op: Een wandeling van 20 minuten in het groen verlaagt je cortisolspiegel aantoonbaar.
- Blijf sociaal actief: Investeer in contacten. Eenzaamheid is een van de grootste stressfactoren. Een goed gesprek geeft energie en verlaagt direct je stressniveau.
- Bouw rustmomenten in: Mindfulness of ademhalingsoefeningen helpen je zenuwstelsel te kalmeren. Rust is geen luxe, het is een noodzaak voor je lijf.
- Prioriteer je slaap: Tijdens je slaap voert je immuunsysteem ‘onderhoud’ uit. Een vast ritme en structuur in je dag geven rust aan je hoofd.
- Praat erover: Heb je langdurig last van stress? Bespreek het met je huisarts of de praktijkondersteuner. Je hoeft het niet alleen op te lossen.
Wanneer moet je extra alert zijn bij stress?
Stress hoort bij het leven, het mag alleen je gezondheid niet overnemen. Merk je dat je structureel uitgeput bent, nergens meer plezier in vindt of dat lichamelijke klachten verergeren? Neem deze signalen serieus. Vooral nu je lichaam wat meer tijd nodig heeft om te herstellen, is het belangrijk om vroeg aan de bel te trekken.
Kortom: je mentale rust is de beste bewaker van je fysieke gezondheid. Door stress serieus te nemen en preventief aan je veerkracht te werken, geef je virussen en bacteriën veel minder kans.
Let op: Startpagina geeft geen medisch advies. Neem bij gezondheidsklachten altijd contact op met een arts.
Bronnen:
Psychoneuroimmunologie (PNI), The American Psychological Association (APA), Thuisarts.nl