Bron: Canva. Weet je wat de risico's zijn van gerecycled polyester?
Het zit in je sportbroek, je jas, je ondergoed en je beddengoed. Gerecycled polyester wordt door de mode-industrie gepresenteerd als het groene alternatief voor gewoon plastic textiel. Maar terwijl merken als Adidas, H&M en Nike zichzelf op de borst kloppen over hun duurzame collecties, groeit de wetenschappelijke bezorgdheid over wat dit materiaal met ons lichaam doet.
Want gerecycled of niet: polyester blijft plastic. En plastic en mensen zijn geen gelukkig huwelijk.
Wat is gerecycled polyester eigenlijk?
Gerecycled polyester, ook wel rPET genoemd, wordt voornamelijk gemaakt van oude plastic flessen en voedselverpakkingen. Die worden fijngemalen, gesmolten en tot nieuwe vezels gesponnen. Klinkt slim, maar de chemische basis blijft dezelfde: polyethyleentereftalaat, een kunststof op basis van aardolie.
Kledingstukken van gerecycled polyester bevatten bovendien vaak een mix van materialen, kleuren en chemische toevoegingen uit eerdere productiecycli. Daardoor kan de chemische samenstelling van rPET complexer en minder voorspelbaar zijn dan die van nieuw polyester.
Microplastics: onzichtbaar maar overal
Het grootste gezondheidsrisico van polyester, gerecycled of niet, zijn microplastics. Bij elke wasbeurt laten polyestervezels microscopisch kleine deeltjes los die via het afvalwater in het milieu en uiteindelijk in ons lichaam terechtkomen.
- Bij één wasbeurt komen er tot 700.000 microvezels vrij uit synthetisch textiel.
- Gerecycled polyester geeft bij het wassen zelfs 55% meer microvezels af dan gewoon polyester.
- Microplastics zijn inmiddels aangetroffen in menselijk bloed, longen, moedermelk en de placenta.
- Wereldwijd belandt jaarlijks naar schatting 500.000 ton microplastics uit textiel in de oceanen, het equivalent van 50 miljard plastic flessen.
- De vraag is niet meer óf microplastics in ons lichaam terechtkomen, maar wat ze daar aanrichten.
Wat doen microplastics met je lichaam?
Wetenschappelijk onderzoek naar de gezondheidseffecten van microplastics staat nog in de kinderschoenen, maar de eerste bevindingen zijn zorgwekkend:
- Microplastics kunnen ontstekingsreacties veroorzaken in longen en darmen.
- Ze fungeren als drager van giftige stoffen zoals zware metalen en pesticiden, die ze als een spons opnemen en afgeven in het lichaam.
- In een studie gepubliceerd in The New England Journal of Medicine (2024) werden microplastics aangetroffen in de slagaders van hartpatiënten, waarbij mensen met de hoogste concentraties een 4,5 keer hoger risico hadden op een hartaanval of beroerte.
- Dieronderzoek toont aan dat microplastics de vruchtbaarheid kunnen beïnvloeden en de hormoonhuishouding verstoren.
Lees ook: Wat zegt de wetenschap over verband tussen prostaatkanker en microplastics?
Hormoonverstorende stoffen: het stille gevaar
Naast microplastics bevatten polyestervezels en de chemicaliën die worden gebruikt bij de productie ervan, zogenaamde hormoonverstorende stoffen of endocriene disruptoren. Deze stoffen bootsen hormonen na of blokkeren ze, met mogelijk verstrekkende gevolgen voor de gezondheid.
Bekende boosdoeners in synthetisch textiel zijn:
- Ftalaten weekmakers die de hormoonhuishouding verstoren en in verband worden gebracht met verminderde vruchtbaarheid.
- Bisfenol A (BPA) aanwezig in PET-plastic en gelinkt aan hormonale verstoringen, obesitas en diabetes.
- PFAS ook wel ‘forever chemicals’ genoemd, worden gebruikt als vlekken- en waterafstotende coating op veel synthetische kledingstukken en zijn nauwelijks afbreekbaar in het milieu of het lichaam.
- Antimoon een giftig zwaar metaal dat als katalysator wordt gebruikt bij de productie van PET en kan migreren naar de huid.
Draag je het ook echt op je huid?
Ja, en dat is precies het probleem. De huid is het grootste orgaan van ons lichaam en neemt stoffen op uit de omgeving. Strak zittende sportkleding, ondergoed en slaapkleding van polyester staan urenlang in direct contact met de huid.
- Transpiratie versnelt de afgifte van chemische stoffen uit synthetische vezels naar de huid.
- Warmte, wrijving en zweet verhogen de migratie van antimoon en andere chemicaliën uit polyestervezels.
- Mensen die intensief sporten in synthetische kleding ademen bovendien meer microvezels in via de lucht rondom het kledingstuk.
Lees ook: Plastic in je kleding dragen, hoe groen ben je dan eigenlijk?
Gerecycled polyester vs. gewoon polyester: is er verschil?
Op het gebied van gezondheid is het verschil minimaal. Beide varianten bestaan uit dezelfde chemische basisstructuur. Gerecycled polyester heeft zelfs een potentieel nadeel: doordat het gemaakt wordt van hergebruikt plastic, kunnen er extra verontreinigingen uit eerdere productiecycli in de vezels zitten, zoals restanten van voedsel, kleurstoffen of andere chemicaliën.
Wat betreft microplastics is rPET aantoonbaar slechter: de vezels zijn door het recyclingproces korter en brozer, waardoor ze sneller loslaten bij wassen en dragen.
Wat kun jij doen?
Je hoeft je kledingkast niet meteen leeg te gooien, maar bewuste keuzes helpen:
- Was synthetische kleding minder vaak en op lage temperatuur (30°C).
- Gebruik een Guppyfriend-waszakje dat microvezels opvangt tijdens de was.
- Kies voor natuurlijke materialen zoals biologisch katoen, wol, linnen of Tencel voor kleding die direct op de huid gedragen wordt.
- Vermijd synthetisch ondergoed en slaapkleding zoveel mogelijk.
- Kies bij sportkleding voor gecertificeerde merken die werken met OEKO-TEX Standard 100, wat garandeert dat schadelijke stoffen zijn getest.
- Koop tweedehands: hoe vaker een kledingstuk gewassen is, hoe minder microvezels het nog afgeeft.
Kritisch consumeren
Gerecycled polyester is milieutechnisch een kleine stap vooruit, maar op gezondheidsgebied is het verhaal genuanceerder. Microplastics, hormoonverstorende stoffen en chemische verontreinigingen maken van polyester, gerecycled of niet, een materiaal dat je niet zorgeloos op je huid wilt dragen. Zolang de mode-industrie niet transparanter wordt over de chemische samenstelling van haar producten en overheden geen strengere normen opleggen, is kritisch consumeren de beste bescherming.
Dit artikel is bedoeld als algemene informatie op basis van beschikbare wetenschappelijke bronnen. Raadpleeg bij gezondheidsklachten altijd een arts.