Bron: © Canva. Er bestaat mogelijk een verband tussen microplatics en prostaatkanker.
Wetenschappers vinden microplastics in voedsel, drank, menselijk bloed en zelfs in organen. Dat roept de vraag op of microplastics uit plastic verpakkingen of flesjes iets te maken hebben met prostaatkanker? Het voorzichtige antwoord van onderzoekers luidt op dit moment dat daarvoor geen eensluidend bewijs bestaat. Wel zijn er signalen die verder onderzocht moeten worden.
Doppen en verpakkingsmateriaal
Microplastics zijn kleine plasticdeeltjes, meestal kleiner dan vijf millimeter. Ze ontstaan wanneer plastic afbreekt, maar kunnen ook direct vrijkomen uit verpakkingen, textiel, banden of productieprocessen. Volgens verschillende wetenschappelijke studies kunnen vooral plastic verpakkingen en flessen een bron zijn. In onderzoek naar dranken en voedselverpakkingen bleken veel microplastics afkomstig van doppen en verpakkingsmateriaal. Daarbij bestond een groot deel van de deeltjes uit polypropyleen en PET, materialen die veel worden gebruikt in flessen en verpakkingen.
Onderzoekers vinden gemiddeld honderden microplasticdeeltjes per liter in verpakte dranken. Dat betekent niet automatisch dat ze schadelijk zijn, maar het laat wel zien dat blootstelling via eten en drinken daadwerkelijk plaatsvindt.
Hoe microplastics mogelijk in het lichaam belanden
De belangrijkste route is via voedsel en drank. Microplastics kunnen in het lichaam terechtkomen wanneer mensen verpakte producten eten of drinken. Vooral kleine micro- en nanoplastics krijgen aandacht van onderzoekers, omdat deze mogelijk door het lichaam kunnen reizen en zich in organen kunnen ophopen.
Onderzoeken beschrijven dat microplastics niet alleen als deeltjes werken, maar ook chemische stoffen kunnen meedragen. Denk aan weekmakers of andere stoffen die de hormoonhuishouding kunnen beïnvloeden. Dat maakt het onderzoek ingewikkeld: gaat het om het plastic zelf, om de chemische stoffen, of om een combinatie van beide?
Onderzoekers schrijven dat microplastics ontstekingen, oxidatieve stress en hormonale verstoringen kunnen veroorzaken, processen die ook een rol spelen bij kanker, aldus verschillende wetenschappelijke onderzoeken.
Microplastics gevonden in prostaatweefsel
Een studie uit 2024 zorgde voor veel aandacht, omdat onderzoekers microplastics vonden in menselijk prostaatweefsel. Het ging om weefsel van patiënten die een operatie ondergingen voor prostaatkanker. In zowel tumorweefsel als omliggend weefsel werden microplastics gevonden.
Opvallend was dat tumorweefsel gemiddeld meer microplastics bevatte dan het omliggende weefsel. Onderzoekers vonden onder andere PET, PVC en polystyreen. Polystyreen werd vooral in tumorweefsel aangetroffen.
Lees verder onder de video >>
Verband tussen polystyreen in tumorweefsel
De onderzoekers zagen ook een verband tussen polystyreen in tumorweefsel en het gebruik van afhaalverpakkingen en verpakt voedsel, meldt een wetenschappelijke publicatie op ScienceDirect.
Belangrijk is wel dat dit nog geen bewijs is dat microplastics prostaatkanker veroorzaken. Het onderzoek laat alleen zien dat microplastics aanwezig zijn in de prostaat en mogelijk verband houden met leefstijl en blootstelling.
Laboratoriumonderzoek naar prostaatkankercellen
Naast onderzoek naar menselijk weefsel kijken wetenschappers ook naar het effect van microplastics op cellen in het laboratorium. In een studie uit 2025 werden menselijke prostaatkankercellen blootgesteld aan kleine microplastics van polystyreen.
Daaruit bleek dat bepaalde lage concentraties microplastics de groei van prostaatkankercellen konden stimuleren. Onderzoekers zagen veranderingen in ontstekingsprocessen en oxidatieve stress, processen die een rol spelen bij tumorgroei, aldus een studie gepubliceerd via PubMed Central.
Maar ook hier is een nuance nodig. Het ging om cellen in een laboratorium en niet om gezonde mensen. De studie zegt dus iets over mogelijke tumorgroei, maar niet over het ontstaan van prostaatkanker.
Waarom wetenschappers toch alert zijn
Hoewel er nog geen bewijs is dat microplastics prostaatkanker veroorzaken, maken wetenschappers zich wel zorgen over de mogelijke biologische effecten. Verschillende studies noemen de volgende effecten:
- chronische ontstekingen
- oxidatieve stress
- DNA-schade
- hormonale verstoring
- veranderingen in de omgeving van tumorcellen
Voor prostaatkanker is hormonale verstoring extra relevant, omdat de prostaat sterk afhankelijk is van hormonen. Stoffen die hormonen beïnvloeden, kunnen mogelijk invloed hebben op prostaatweefsel, stellen onderzoekers in meerdere reviews.
Daarom zeggen wetenschappers niet dat plastic flesjes prostaatkanker veroorzaken, maar wel dat langdurige blootstelling aan microplastics een onderwerp is dat serieus onderzocht moet worden.
Hoe vermijd je microplastics?
De belangrijkste conclusie van onderzoekers is dat er nog geen direct causaal verband is aangetoond tussen microplastics en prostaatkanker. Leeftijd, erfelijkheid, leefstijl, overgewicht en hormonen blijven veel belangrijkere risicofactoren voor prostaatkanker.
Toch zeggen onderzoekers dat het verstandig kan zijn om blootstelling aan microplastics waar mogelijk te beperken. Dat kan bijvoorbeeld door:
- vaker kraanwater te drinken in plaats van flessenwater
- glazen of metalen drinkflessen te gebruiken
- warm eten niet lang in plastic verpakkingen te bewaren
- minder sterk verpakte producten te gebruiken
Dit zijn voorzorgsmaatregelen en geen medische adviezen, maar ze worden wel vaker genoemd in studies over microplastics.
De stand van wetenschap op dit moment
Als je alles bij elkaar optelt, is de conclusie van wetenschappers vrij duidelijk. Microplastics zijn overal aanwezig, komen via voedsel en drank in het lichaam en zijn inmiddels gevonden in menselijke organen, waaronder de prostaat. In laboratoriumonderzoek kunnen microplastics processen beïnvloeden die met kanker te maken hebben. Maar er is nog geen bewijs dat microplastics prostaatkanker veroorzaken.
De wetenschap bevindt zich dus in een tussenfase. Er zijn aanwijzingen en biologische verklaringen mogelijk, maar harde bewijzen ontbreken nog. Daarom verwachten onderzoekers dat de komende jaren veel meer onderzoek zal verschijnen naar microplastics en kanker.
LET OP: Startpagina geeft geen medisch advies. Raadpleeg bij gezondheidsklachten altijd een arts.
Bronnen:
ScienceDirect, National Institutes of Health, Wereldgezondheidsorganisatie