Bron: Canva. Wat is een angststoornis precies en hoe beïnvloedt het je leven?
Iedereen is wel eens bang. Bijvoorbeeld voor een belangrijke presentatie of een medische uitslag. Dat is heel normaal. Sterker nog, angst is nuttig. Het beschermt je tegen gevaar. Maar wat als die angst niet meer weggaat? Wat als je extreem bang bent zonder dat er echt gevaar is? Dan kan er sprake zijn van een angststoornis. In dit artikel lees je wat dit precies is, hoe vaak het voorkomt en hoe het je dagelijks leven beïnvloedt.
Je bent niet de enige: de actuele cijfers
Als je last hebt van angsten, voel je je vaak heel eenzaam. Toch ben je absoluut niet de enige. Angststoornissen komen heel veel voor. Uit grote studies van het Trimbos-instituut (de NEMESIS-studie) blijken deze harde feiten:
- Ruim 1 op de 5 Nederlanders (ongeveer 21%) krijgt in zijn of haar leven te maken met een angststoornis.
- Per jaar hebben ruim 1 miljoen volwassenen in Nederland hier last van.
- Vrouwen hebben er vaker last van dan mannen.
- De eerste klachten beginnen vaak al vroeg, meestal tussen de 15 en 25 jaar.
Wat is een angststoornis precies?
Een angststoornis is een psychische aandoening. Je voelt je extreem angstig, zenuwachtig of paniekerig in situaties die eigenlijk niet gevaarlijk zijn. Het interne alarmsysteem van je lichaam staat als het ware constant aan.
Dit gevoel is zo sterk dat het je normale leven verstoort. Het is geen kwestie van je ‘even over iets heen zetten’. Je hersenen geven een fout signaal af, waardoor je lichaam reageert alsof je in levensgevaar bent.
Waarom lijkt angst tegenwoordig vaker voor te komen?
Het lijkt soms alsof steeds meer mensen last hebben van angst. Experts wijzen hiervoor naar onze moderne maatschappij. Een paar actuele feiten die angstgevoelens vandaag de dag versterken:
- Hoge prestatiedruk: Er wordt veel van je verwacht op school, op je werk en in je sociale leven. De lat ligt constant hoog. Dit zorgt voor chronische stress, wat een grote trigger is voor angst.
- De invloed van social media: Je ziet online de hele dag door het ‘perfecte’ leven van anderen. Dit zorgt voor onzekerheid, de angst om iets te missen (FOMO) en sociale druk. Vooral bij jongeren en jongvolwassenen is dit een grote oorzaak van angstklachten.
- Een overvloed aan nieuws: Via je telefoon krijg je 24/7 negatief nieuws binnen over de wereld. Dit kan een constant gevoel van onveiligheid en zorgen geven.
Hoe beïnvloedt een angststoornis je leven?
Een angststoornis heeft een enorme impact. Het beïnvloedt niet alleen je gedachten, maar ook je lichaam en je gedrag. Dit merk je op 3 belangrijke manieren:
1. De impact op je gedachten
Je hoofd staat nooit stil en je piekert constant over wat er allemaal mis kan gaan. Je ziet overal gevaar en bedenkt steeds ‘wat als’-scenario’s. Dit kost enorm veel mentale energie. Hierdoor kun je je vaak slecht concentreren op je werk of studie.
2. De impact op je lichaam
Angst zit niet alleen in je hoofd. Je lichaam reageert heel heftig. Mensen met een angststoornis hebben vaak last van:
- Hartkloppingen of een drukkend gevoel op de borst.
- Zweten, trillen of klappertanden.
- Duizeligheid en het gevoel flauw te vallen.
- Buikpijn of misselijkheid.
- Slecht slapen en extreme vermoeidheid.
3. De impact op je gedrag (vermijding)
Dit is de grootste valkuil van een angststoornis. Omdat je je zo rot voelt, ga je situaties uit de weg. Ben je bang in de supermarkt? Dan laat je je boodschappen bezorgen. Ben je bang voor sociale situaties? Dan zeg je afspraken met vrienden af. Dit heet vermijdingsgedrag. Het geeft op de korte termijn rust, maar op de lange termijn wordt je wereld steeds kleiner. Je raakt geïsoleerd.
Veelvoorkomende soorten angststoornissen
Angst komt in verschillende vormen voor. Dit zijn de meest bekende:
- Gegeneraliseerde angststoornis: Je maakt je constant en overmatig zorgen over alledaagse dingen, zoals geld, gezondheid of familie.
- Paniekstoornis: Je krijgt plotselinge, heftige paniekaanvallen. Je bent daarnaast heel bang om een nieuwe aanval te krijgen.
- Sociale angststoornis: Je bent extreem bang voor de mening of het oordeel van anderen. Je vermijdt sociale situaties.
- Specifieke fobie: Je bent heel bang voor één specifiek ding of een specifieke situatie. Denk aan vliegangst, hoogtevrees of angst voor spinnen.
Lees ook: Denk jij ook meteen het ergste bij elk pijntje? Dit is wat hypochondrie écht met je doet.
Wat kun je doen als angst je leven beheerst?
Een angststoornis gaat zelden vanzelf over. Gelukkig is het wel heel goed te behandelen. Blijf er niet alleen mee rondlopen. Dit kun je doen:
- Praat erover: Vertel je partner, familie of een goede vriend hoe je je voelt. Begrip uit je omgeving haalt vaak al een stukje druk van de ketel.
- Blijf dingen doen: Probeer niet toe te geven aan de neiging om situaties te vermijden. Doe het in kleine stapjes, maar blijf de deur uit gaan.
- Leef gezond: Zorg voor een vast slaapritme. Beweeg regelmatig om stresshormonen af te breken. Verminder daarnaast je inname van cafeïne en alcohol, want deze stoffen kunnen angstgevoelens versterken.
- Zoek professionele hulp: Ga naar je huisarts. Deze kan je doorverwijzen naar een psycholoog. Behandelingen zoals cognitieve gedragstherapie (CGT) zijn bewezen effectief. Je leert hierbij hoe je jouw negatieve gedachten en gedrag kunt veranderen.
Blijf er niet mee zitten
Leven met een angststoornis is zwaar en uitputtend. Je kunt het gevoel hebben dat je de controle over je eigen leven kwijt bent. Maar onthoud de cijfers: ruim een miljoen Nederlanders maken precies hetzelfde door. Je bent niet de enige en er is echt iets aan te doen. Met de juiste hulp en begeleiding kun je leren om de angst weer de baas te worden, zodat je jouw wereld weer stap voor stap kunt vergroten.
Bronnen:
Trimbos-instituut, Thuisarts.nl, MIND
Let op: Startpagina geeft geen medisch advies. Raadpleeg bij gezondheidsklachten altijd een arts.