Bron: Canva. Allergie voor glutamaten: wat het is, hoe je het herkent en wat je eraan kunt doen.
Je eet een heerlijk Chinees gerecht en een uur later voel je je beroerd. Hoofdpijn, hartkloppingen, een tintelend gevoel in je armen of een drukkend gevoel op je borst. Veel mensen schrijven het toe aan vermoeidheid of een slechte nacht, maar de oorzaak kan heel concreet zijn: een overgevoeligheid voor glutamaten.
Het is een van de meest onderschatte voedingsintoleranties, mede omdat glutamaten in verrassend veel producten voorkomen en lang niet altijd als zodanig worden herkend.
Wat zijn glutamaten?
Glutamaten zijn stoffen die aan voeding worden toegevoegd om de smaak te versterken. Ze zorgen voor die volle, hartige smaak die je herkent van Aziatische gerechten, maar ook van chips, soepen en kant-en-klaarmaaltijden. Die smaak heeft een eigen naam: umami. Het is naast zoet, zuur, zout en bitter de vijfde basismaak.
Oorspronkelijk komen glutamaten uit de Oosterse keuken, maar tegenwoordig vind je ze in veel meer producten dan je zou denken. Ze zitten in pakjessoep, sauzen, hartige snacks, bouillonblokjes en tal van andere bewerkte producten in het supermarktschap.
In Europa zijn glutamaten officieel erkend als voedingsadditief en hebben ze elk een eigen E-nummer. Er zijn 6 soorten:
- E620 Glutaminezuur
- E621 Mononatriumglutamaat (MSG)
- E622 Monokaliumglutamaat
- E623 Calciumglutamaat
- E624 Ammoniumglutamaat
- E625 Magnesiumglutamaat
De bekendste is E621, mononatriumglutamaat, afgekort als MSG. Je kent het misschien onder de naam ve-tsin, het witte poeder dat in de Aziatische keuken al eeuwenlang wordt gebruikt om gerechten extra smaak te geven. MSG komt van nature voor in sommige voedingsmiddelen, maar wordt ook gewonnen uit Japans bruinwier of op synthetische wijze geproduceerd. Voor mensen die er gevoelig voor zijn maakt dat overigens geen verschil: de reactie is hetzelfde, ongeacht de bron.
1 ding is belangrijk om te weten: de Wereldgezondheidsorganisatie heeft geen maximale veilige dagelijkse hoeveelheid voor glutamaten vastgesteld. Dat betekent niet dat ze gevaarlijk zijn voor iedereen, maar wel dat er geen officiële bovengrens bestaat. Voor baby’s jonger dan 3 maanden geldt een uitzondering: zij mogen helemaal geen glutamaten toegediend krijgen.
Het Chineesrestaurantsyndroom
De klachten die optreden bij een overgevoeligheid voor glutamaten worden in de volksmond het Chineesrestaurantsyndroom genoemd. De naam verwijst naar de typische situatie waarbij mensen na een maaltijd in een Chinees restaurant klachten ontwikkelen, veroorzaakt door de hoge concentratie MSG in veel Oosterse gerechten.
De meeste mensen hebben geen enkele last van glutamaten. Maar een klein deel van de bevolking is er overgevoelig voor. Bij hen treedt er een reactie op zodra de inname een bepaalde drempelwaarde overschrijdt. Die drempelwaarde verschilt per persoon en kan ook variëren afhankelijk van de algehele gezondheid, stress of de combinatie met andere stoffen.
In zeldzame gevallen gaat het verder dan een intolerantie en treedt er een echte allergische reactie op. In die gevallen kan zelfs anafylaxie optreden, een ernstige, levensbedreigende allergische reactie die onmiddellijke medische hulp vereist.
Symptomen: hoe herken je een glutamatenreactie?
De klachten bij glutamatenintolerantie zijn divers en kunnen per persoon sterk verschillen. Wat ze gemeen hebben, is dat ze doorgaans optreden binnen een uur na het eten en dat iemand steeds dezelfde klachten ervaart. De meest voorkomende symptomen zijn:
- krampen in nek en schouders
- pijn in het aangezicht
- roodheid van de huid
- hartkloppingen
- een drukkend gevoel op de borst
- duizeligheid
- misselijkheid
- maagkrampen en braken
- buikpijn, tintelingen
- spierslapte in de bovenarmen
- algemene zwakte
- hoofdpijn en migraine
- een aanhoudend dorstgevoel
- vochtophoping
- verwardheid en koude rillingen.
Bij mensen met astma kunnen de klachten ook een toename van astmatische symptomen omvatten.
Herken je meerdere van deze klachten na het eten van bewerkte voeding of Oosterse gerechten? Dan is het de moeite waard om glutamaten als mogelijke oorzaak te onderzoeken.
De link met andere overgevoeligheden
Mensen die overgevoelig zijn voor glutamaten blijken in veel gevallen ook overgevoelig te zijn voor andere additieven en stoffen. Denk aan salicylaten, kleurstoffen en benzoaten. Dit maakt de diagnose soms ingewikkelder, omdat meerdere stoffen tegelijkertijd klachten kunnen veroorzaken en het moeilijk is om te achterhalen welke stof de boosdoener is. Een gespecialiseerde allergiediëtist kan helpen om dit systematisch in kaart te brengen via een eliminatiedieet en gerichte herintroductie.
Welke voeding moet je mijden?
De behandeling van glutamaten intolerantie bestaat in de eerste plaats uit het zo veel mogelijk vermijden van glutamaten in de voeding. Dat klinkt eenvoudiger dan het is, want glutamaten verschuilen zich in veel producten die je niet direct zou verwachten. De meest voor de hand liggende bronnen zijn Oosterse sauzen zoals sojasaus en ketjap, ve-tsin, Chinese en andere Oosterse gerechten en saus poeders. Maar ook in westerse kant-en-klaarproducten, soepen uit een pak, chips, hartige snacks en bouillonblokjes komen glutamaten regelmatig voor.
Het lezen van etiketten is daarom essentieel. Kijk in de ingrediëntenlijst naar de E-nummers E620 tot en met E625 of naar de uitgeschreven namen zoals mononatriumglutamaat of glutaminezuur. Fabrikanten zijn verplicht om toegevoegde glutamaten te vermelden op de verpakking.
Behandeling en begeleiding
Een voedselintolerantie is geen statisch gegeven. Door de jaren heen kan een intolerantie milder worden, maar ook ernstiger. Dat maakt regelmatige opvolging bij een allergiediëtist belangrijk. Een diëtist kan het voedingsadvies op maat herzien en indien nodig een nieuwe tolerantiegrens bepalen. Zo hoef je niet onnodig streng te eten als je intolerantie is afgenomen, maar kun je ook tijdig bijsturen als de klachten verergeren.
Zelfdiagnose is verleidelijk, maar brengt risico’s met zich mee. Te strenge eliminatie zonder begeleiding kan leiden tot tekorten in voedingsstoffen. Professionele begeleiding zorgt voor een veilig en effectief dieet dat aansluit bij jouw persoonlijke situatie.
Wanneer naar de dokter?
Ervaar je na het eten ernstige klachten zoals een strak gevoel op de borst, moeite met ademen, een snelle hartslag of zwelling van lippen of keel? Zoek dan onmiddellijk medische hulp. Dit kunnen tekenen zijn van een anafylactische reactie, die zonder behandeling levensbedreigend kan zijn. Bij mildere maar aanhoudende klachten is een verwijzing naar een allergiediëtist of allergoloog de aangewezen stap.
Let op: Startpagina geeft geen medisch advies. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts of specialist.