Bron: Canva. Extra maatregelen zijn nodig om gezondheidsklachten door klimaatverandering tegen te gaan.
Met klimaatverandering krijgt Nederland niet alleen te maken met warmere zomers en hevigere regenbuien, maar ook met grotere gezondheidsrisico’s. Volgens nieuwe adviezen van de Gezondheidsraad en de Wetenschappelijke Klimaatraad stijgt het risico op huidkanker, hittestress, luchtwegproblemen en infectieziektes snel.
Deskundigen waarschuwen dat extra maatregelen nodig zijn om vooral kwetsbare groepen beter te beschermen. Waar klimaatverandering jarenlang vooral werd gekoppeld aan smeltende ijskappen en stijgende zeespiegels, verschuift de aandacht nu steeds meer naar de gevolgen voor de volksgezondheid. En die gevolgen worden volgens wetenschappers steeds zichtbaarder.
Honderden doden extra
Uit een recent gezamenlijk advies van de Gezondheidsraad en de Wetenschappelijke Klimaatraad blijkt dat Nederlanders vaker worden blootgesteld aan hitte, uv-straling, zomersmog en pollen. Daardoor nemen gezondheidsproblemen toe, meldt de Wetenschappelijke Klimaatraad.
Volgens de raden overlijden in Nederland nu al jaarlijks honderden mensen extra door klimaatgerelateerde hitte, uv-schade en luchtvervuiling. Zonder aanvullende maatregelen kan dat aantal richting 2050 fors stijgen. Vooral ouderen, chronisch zieken, jonge kinderen en mensen met lagere inkomens lopen extra risico, aldus de Gezondheidsraad.
Hitte groeit uit tot stille gezondheidscrisis
De grootste directe dreiging komt momenteel van extreme hitte. Onderzoekers noemen hittegolven inmiddels stille moordenaars’, omdat ze vaak minder zichtbaar zijn dan stormen of overstromingen, maar wel veel slachtoffers veroorzaken.
Volgens een analyse van World Weather Attribution was hitte wereldwijd in 2025 het dodelijkste weersextreem. In Europese steden overleden tijdens hete zomermaanden tienduizenden mensen vroegtijdig door extreme temperaturen, meldt RTL Nieuws op basis van internationaal onderzoek.
Tropische nachten en hete zomerdagen
Ook in Nederland stijgt de druk. Het KNMI ziet dat de gemiddelde temperatuur in De Bilt sinds 1901 met ongeveer 2,6 graden is toegenomen. Daarnaast neemt het aantal tropische nachten en hete zomerdagen sterk toe, stelt Klimaatadaptatie Nederland.
Vooral dichtbebouwde steden veranderen tijdens hittegolven in warme ‘hitte-eilanden’. Steen, asfalt en beton houden warmte vast, waardoor woningen slecht afkoelen. Juist huurders en bewoners van oudere flats hebben daar vaak last van.
Bekijk de video >>
Meer kans op huidkanker en infectieziektes
Niet alleen hitte vormt een gevaar. Door langere periodes met felle zon stijgt ook de blootstelling aan uv-straling. Daardoor groeit het risico op huidkanker.
Daarnaast verwachten deskundigen dat infectieziektes vaker gaan voorkomen. Warmere en vochtigere omstandigheden maken Nederland aantrekkelijker voor insecten die ziektes kunnen verspreiden, zoals exotische muggen. Ook pollen, schimmels en luchtvervuiling zorgen voor meer gezondheidsproblemen, meldt het RIVM.
Volgens het RIVM zullen mensen in 2050 waarschijnlijk langer last hebben van hooikoorts en allergieën, doordat planten en bomen langer bloeien. Ook mentale gezondheidsklachten nemen toe door zorgen over extreem weer en klimaatverandering.
Experts willen veel meer maatregelen
Volgens deskundigen blijft het huidige beleid achter bij de snelheid waarmee het klimaat verandert. Daarom pleiten de adviesraden voor stevigere maatregelen om gezondheidsproblemen te voorkomen. Zij noemen onder meer:
- meer groen en schaduwplekken in steden;
- hittebestendige woningen en schoolgebouwen;
- strengere bescherming van mensen die buiten werken;
- betere voorbereiding van ziekenhuizen en zorginstellingen;
- extra aandacht voor kwetsbare groepen en Caribisch Nederland.
Volgens de Wetenschappelijke Klimaatraad is het huidige beleid te versnipperd en ontbreekt het aan duidelijke gezondheidsdoelen, stelt de raad.
Ook het RIVM waarschuwt dat Nederland nú moet beginnen met aanpassingen, omdat klimaatmaatregelen tijd kosten. Meer groen in steden helpt bijvoorbeeld niet alleen tegen hitte, maar verbetert ook de luchtkwaliteit en stimuleert beweging en ontmoeting, aldus het RIVM.
Klimaatverandering raakt niet iedereen even hard
De gevolgen zijn bovendien ongelijk verdeeld. Mensen met hogere inkomens kunnen makkelijker airco’s aanschaffen, woningen isoleren of tijdelijk verkoeling zoeken. Voor veel anderen is dat lastiger.
Daardoor dreigen gezondheidsverschillen verder toe te nemen. Kinderen in warme klaslokalen, ouderen in slecht geïsoleerde woningen en mensen die zwaar buitenwerk doen, behoren tot de groepen die extra bescherming nodig hebben, meldt de Wetenschappelijke Klimaatraad.
Tegelijkertijd benadrukken experts dat aanpassing alleen niet genoeg is. Ook de uitstoot van broeikasgassen moet sneller omlaag om verdere opwarming te beperken. Volgens klimaatexperts maakt iedere extra tiende graad opwarming verschil voor gezondheid, natuur en leefbaarheid.
Bronnen:
Wetenschappelijke Klimaatraad, Gezondheidsraad, RIVM, Klimaatadaptatie Nederland, Rijksoverheid