Bron: Canva. Niet elke verandering wijst op dementie, terugkerende problemen verdienen wel aandacht.
Bij dementie denk je waarschijnlijk direct aan sleutels kwijt zijn, vergeten afspraken of eindeloos zoeken naar een naam. Toch begint dementie lang niet altijd met geheugenverlies. Artsen en onderzoekers zien steeds vaker dat subtiele veranderingen in gedrag, slaap en dagelijkse routines al veel eerder opvallen.
Juist die kleine signalen worden vaak afgedaan als ouderdom, stress of vermoeidheid. Maar volgens deskundigen kunnen ze wijzen op beginnende veranderingen in de hersenen. Dagelijkse handelingen vragen meer dan alleen geheugen. Ook plannen, concentratie en coördinatie spelen een belangrijke rol.
1 symptoom niet meteen dementie
Experts benadrukken wel dat 1 symptoom niet meteen betekent dat je dementie hebt. Het gaat vooral om veranderingen die langere tijd terugkomen en langzaam erger worden.
Dit zijn de 6 vroege signalen volgens experts:
- veranderend slaapritme en extreme vermoeidheid
- moeite met dagelijkse routines
- gedrags- en stemmingsveranderingen
- vaker struikelen of onhandiger bewegen
- problemen met plannen en overzicht houden
- minder goed ruiken en proeven
1. Vroeger wakker worden en overdag suf zijn
Een opvallend vroeg signaal heeft te maken met slaap. Mensen die plotseling extreem vroeg wakker worden of overdag voortdurend moe zijn, ervaren veranderingen in hun biologische klok. Volgens experts kan dat samenhangen met beginnende alzheimer.
De hersenen regelen namelijk ook je slaap-waakritme. Wanneer bepaalde hersengebieden achteruitgaan, raakt dat natuurlijke ritme soms verstoord.
2. Moeite met gewone dagelijkse taken
Nog zo’n belangrijk waarschuwingssignaal. Simpele routines kosten ineens opvallend veel moeite. Denk aan koken, administratie doen, een boodschappenlijst onthouden of een apparaat bedienen.
Volgens onderzoek merken familieleden dit vaak eerder dan degene zelf. Kleine moeilijkheden in het dagelijks leven betekenen niet altijd zomaar normaal ouder worden. De overheid noemt problemen met dagelijkse handelingen een belangrijk kenmerk van dementie.
3. Veranderingen in gedrag en karakter
Mensen kunnen door beginnende dementie ook anders reageren dan vroeger. Iemand wordt sneller boos, trekt zich sociaal terug of reageert plots ongeduldig. Soms verdwijnen initiatief en interesse in hobby’s.
Volgens de NHG-richtlijn voor huisartsen horen apathie, angst, depressieve klachten en gedragsveranderingen bij signalen waar artsen alert op moeten zijn.
Juist omdat deze veranderingen geleidelijk ontstaan, vallen ze in het begin vaak nauwelijks op.
4. Vaker struikelen of onhandiger worden
Dementie beïnvloedt niet alleen het geheugen, maar soms ook beweging en coördinatie. Regelmatig vallen, vaker botsen tegen objecten of een veranderde manier van lopen kunnen daarom ook een aanwijzing zijn.
De huisartsenrichtlijn noemt onder meer loopstoornissen, valneiging en verwarring als minder bekende signalen van dementie.
5. Problemen met plannen en overzicht houden
Merk je dat iemand steeds meer moeite krijgt met organiseren, plannen of concentreren? Ook dat kan een vroeg signaal zijn. Bijvoorbeeld rekeningen vergeten, overzicht verliezen tijdens gesprekken of moeite hebben met meerdere handelingen tegelijk.
Volgens Alzheimer Nederland behoren problemen met dagelijkse handelingen, taal en oriëntatie tot de belangrijkste symptomen van dementie.
6. Minder goed ruiken en proeven
Een minder bekend, maar opvallend vroeg signaal is een veranderde reukzin. Sommige mensen merken jaren vóór een diagnose al dat geuren en smaken minder sterk binnenkomen.
Vroege herkenning wordt steeds belangrijker
Artsen benadrukken dat vroege signalering helpt om sneller ondersteuning en behandeling te regelen. Dementie is nog niet te genezen, alleen een vroege diagnose kan wel helpen om klachten langer af te remmen en zelfstandigheid te behouden.
Niet elke verandering wijst op dementie, terugkerende problemen verdienen wel aandacht.
Twijfel je over jezelf of iemand in je omgeving? Dan adviseren deskundigen altijd om contact op te nemen met de huisarts.
- Lees ook: Grotere kans op dementie voor avondmensen.
Let op: Startpagina geeft geen medisch advies. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts of specialist.
Bronnen:
Alzheimer Nederland, NHG, Rijksoverheid