Bron: © Canva
Steeds meer Nederlanders belanden in financiële problemen. De financiële stress die daardoor ontstaat, leidt weer tot gedachtes over zelfmoord. Bijbehorende gevoelens van uitzichtloosheid en hopeloosheid zijn overweldigend. Wat maakt de finaciële stress momenteel zo zwaar?
Groter risico
Vaak begint het met een betalingsachterstand, een incassobrief of een opstapeling van rekeningen die niet op tijd betaald worden. Brieven of berichten worden niet meer opengemaakt, het probleem groeit en groeit.
Maar financiële problemen behelzen meer dan alleen geldtekort. Mensen raken hun gevoel van controle over het eigen leven en toekomst kwijt. Mensen met problematische schulden blijken veel vaker te denken aan suïcide dan mensen zonder schulden.
113
Volgens 113 Zelfmoordpreventie lopen mensen met schulden 4 tot 9 keer groter risico om door zelfdoding om het leven te komen dan mensen zonder schulden.
Internationaal onderzoek ondersteunt dit beeld. Een Zweedse studie toont aan dat mensen met ernstige schulden 2,5 keer vaker zelfmoord plegen dan mensen zonder zulke schuldproblemen, zelf wanneer meerdere achtergrondfactoren gecontroleerd zijn.
De tekst gaat onder het bericht verder >>
Wat maakt financiële stress zo zwaar?
Financiële stress leidt vaak tot chronische psychologische druk, die de mentale gezondheid op verschillende manieren ondermijnt:
- Hopeloosheid en uitputting
constant zorgen over rekeningen, incassobrieven en betalingsachterstanden kan het gevoel versterken dat er geen uitweg meer is, wat een bekende risicofactor voor suïcidale gedachten is. - Schaamte en stigma
schuldproblemen worden vaak gekoppeld aan eigen falen, wat mensen terughoudend maakt hulp te zoeken, waardoor sociaal isolement toeneemt. - Psychologische uitputting
financiële zorgen beïnvloeden slaap, concentratie en emotionele stabiliteit – symptomen die vaak samenhangen met depressie en angst , wat het risico op uitzichtloosheid en zelfmoord kan vergroten.
Lees verder onder de video >>
De rol van incassobureaus
Wanneer commerciële incassobureaus in beeld komen, ervaren veel mensen extra druk. Incassobureaus werken vaak met hoge kosten en dreigen met maatregelen die voor kwetsbare groepen extra zwaar kunnen voelen, ook al zijn die maatregelen juridisch niet altijd toegestaan. Dit verhoogt niet alleen de financiële last maar ook de psychologische belasting, waardoor gevoelens van wanhoop en uitzichtloosheid toenemen.
Hoewel er in Nederland nieuwe wetgeving is ingevoerd om excessieve kosten en onethische praktijken tegen te gaan, blijkt de handhaving vaak tekort te schieten en melden toezichthouders dat klachten over incassopraktijken blijven binnenkomen.
Lees ook: Schulden voorkomen bij achteraf betalen.
Neiging tot zelfmoord herkennen
Uitzichtloosheid en verhoogde zelfmoordrisico’s worden vaak voorafgegaan door signalen die je kunt herkennen:
- Terugtrekken uit sociale contacten of verlies van interesse in dagelijkse activiteiten
- Slaapproblemen, slecht slapen of juist veel slapen
- Aanhoudende gevoelens van hopeloosheid of zinloosheid
- Frequent praten over schuld, beschaamd zijn of geen uitweg zien
Deze signalen zijn niet altijd duidelijk, maar kunnen een indicatie zijn dat iemand meer dan alleen financiële hulp nodig heeft. Vooral als er sprake is van gevoelens van uitzichtloosheid of zelfmoordgedachten.
Lees verder onder de video >>
Hoe hopeloosheid verminderen en zelfmoord voorkomen?
Het goede nieuws: zowel individuen als de samenleving kunnen stappen zetten om dit fatale verband tussen financiële problemen en zelfmoord te doorbreken.
1. Vroegtijdige hulp bij schulden
Wanneer je betalingsproblemen hebt, zoek direct hulp bij een onafhankelijke schuldhulpverlener of het Juridisch Loket. Zo voorkom je dat schulden onnodig oplopen en je het gevoel krijgt dat je geen controle meer hebt over je situatie.
2. Structurele ondersteuning en voorlichting
Goed toegankelijke voorlichting over rechten als schuldenaar, inclusief wat incassobureaus wel en niet mogen, kan mensen helpen om hun situatie beter te begrijpen en stress te verminderen.
3. Mentale gezondheid integreren in schuldhulp
Professionals in schuldhulpverlening zouden routinematig moeten screenen op mentale problemen en hopeloosheid. Door het mentale aspect van financiële stress serieus te nemen, kunnen risico’s vroeg worden aangepakt.
4. Sociale steun versterken
Open gesprekken binnen gezinnen, onder vrienden, collega’s, en in lokale gemeenschappen kunnen stigma doorbreken en hopeloosheid verminderen. Vaak kan simpelweg gehoord worden al een enorm verschil maken.
5. Beleid gericht op preventie
Beleid dat de sociale en economische oorzaken van financiële stress adresseert – zoals inkomensondersteuning, eerlijke incassopraktijken en toegang tot mentale zorg – helpt om de druk op individuen te verlagen.
Samen hopeloosheid tegengaan
De link tussen schulden, financiële stress, uitzichtloosheid en zelfmoord is complex maar duidelijk aangetoond in meerdere onderzoeken. Het doorbreken van die keten vraagt om menselijke betrokkenheid, structurele hulp en systemische veranderingen.
We hoeven dit niet alleen te doen. Door signalen te herkennen, te luisteren, stigma te doorbreken en tijdig hulp te zoeken of aan te bieden, kunnen we het verschil maken en levens redden.
Bronnen:
Money and Mental Health