Bron: © Canva. Hoe kan het dat ziekenhuizen zulke uiteenlopende bedragen betalen voor identieke geneesmiddelen?
Medicijnen tegen kanker blijken in Nederlandse ziekenhuizen soms duizenden euro’s in prijs te verschillen, terwijl het om precies hetzelfde medicijn gaat. Uit nieuw onderzoek van KWF Kankerbestrijding en het Nederlands Kanker Instituut (NKI) blijkt dat het prijsverschil per behandeling kan oplopen tot ruim 2.800 euro. Dat roept vragen op over de betaalbaarheid en eerlijkheid van zorg in Nederland.
Het onderzoek zorgt voor discussie binnen de zorgsector. Hoe kan het dat ziekenhuizen zulke uiteenlopende bedragen betalen voor identieke geneesmiddelen? En wat betekent dat voor patiënten én voor het zorgstelsel?
Duizenden euro’s meer
Voor het onderzoek analyseerden wetenschappers de werkelijke prijzen van 15 medicijnen tegen kanker. Daarbij werden gegevens verzameld uit 23 ziekenhuizen in 9 Europese landen, waaronder zes ziekenhuizen in Nederland.
Wat opvalt: de verschillen in prijs zijn soms enorm. Het grootste verschil in Nederland werd gevonden bij het middel abirateron, een hormoontherapie die wordt gebruikt bij uitgezaaide prostaatkanker.
Voor dezelfde behandeling betalen sommige ziekenhuizen duizenden euro’s meer dan andere instellingen. Ook bij lenalidomide, een medicijn dat wordt ingezet bij bepaalde vormen van beenmergkanker, bleken de prijsverschillen aanzienlijk.
Volgens onderzoekers is dat geen incident. Binnen 1 land kunnen de verschillen soms oplopen tot honderden procenten, ondanks dat het exact om dezelfde medicijnen gaat.
Geheimhouding rond medicijnprijzen
De belangrijkste oorzaak van deze verschillen ligt in de manier waarop medicijnprijzen worden afgesproken. Ziekenhuizen onderhandelen afzonderlijk met farmaceutische bedrijven over de prijs van medicijnen. Die afspraken blijven meestal geheim.
Daardoor weten ziekenhuizen vaak niet welke prijs andere zorginstellingen betalen. Ze denken soms een goede deal te hebben gesloten, terwijl ze in werkelijkheid meer betalen dan gemiddeld. Volgens onderzoekers kan dat verschil oplopen tot 22 procent boven de gemiddelde prijs.
Professor Wim van Harten van het NKI zegt hierover: “De officiële prijzen geven vaak geen goed beeld van wat ziekenhuizen echt betalen.”
De tekst gaat onder het X-bericht verder >>
Ziekenhuizen betalen soms duizenden euro’s meer voor exact hetzelfde kankermedicijn. KWF en het Nederlands Kanker Instituut pleiten daarom voor meer transparantie in medicijnprijzen. #zorg #kanker #medicijnen #gezondheidszorg https://t.co/Ru4afyeIqI pic.twitter.com/w27owV241P
— TPO – ThePostOnline (@TPOnl) March 11, 2026
Impact op het zorgstelsel
Voor patiënten verandert er op het eerste gezicht weinig. Zij krijgen meestal hetzelfde medicijn, ongeacht de prijs die het ziekenhuis betaalt. Toch hebben de verschillen grote gevolgen voor het zorgstelsel.
Als ziekenhuizen structureel meer betalen dan nodig is, kan dat leiden tot hogere zorgkosten. En die kosten worden uiteindelijk gedragen door de samenleving, bijvoorbeeld via zorgpremies en belastingen.
KWF-directeur Dorine Manson noemt de situatie problematisch: “Dit is niet te verantwoorden in een zorgstelsel dat draait op solidariteit,” aldus KWF. Volgens haar ligt het probleem niet bij één ziekenhuis of één farmaceutisch bedrijf, maar bij een systeem waarin organisaties met publiek geld onvoldoende inzicht hebben in wat een eerlijke prijs is.
Nederland in de middenmoot
Wanneer de prijzen internationaal worden vergeleken, blijkt dat Nederland niet de duurste maar ook niet de goedkoopste medicijnen tegen kanker betaalt.
Volgens het onderzoek liggen de prijzen hier lager dan in landen zoals Frankrijk en Servië, maar hoger dan in sommige landen in Noord- en Zuid-Europa. Dat betekent dat er nog ruimte is om kosten te verlagen door beter inzicht in prijzen en sterkere onderhandelingen met farmaceutische bedrijven.
Oproep tot meer transparantie
KWF en het Antoni van Leeuwenhoek pleiten daarom voor meer transparantie in medicijnprijzen. Ziekenhuizen zouden onder gecontroleerde voorwaarden inzicht moeten krijgen in wat andere instellingen voor dezelfde medicijnen betalen. Volgens de onderzoekers kan dat verschillende voordelen hebben:
- ziekenhuizen krijgen een betere onderhandelingspositie
- prijsverschillen worden kleiner
- publiek geld wordt efficiënter besteed
Alle partijen hoeven volgens de onderzoekers niet alle prijzen volledig openbaar te maken. Maar zonder inzicht in de echte prijzen blijft het lastig om te bepalen wat een eerlijke prijs is.
Toekomst zorg onder druk
De discussie over medicijnen tegen kanker raakt een groter probleem: de snel stijgende kosten van zorg. Nieuwe geneesmiddelen worden steeds duurder, terwijl het aantal behandelingen blijft groeien.
Door meer openheid over prijzen hopen onderzoekers en zorgorganisaties dat ziekenhuizen beter kunnen onderhandelen en dat de kosten van gezondheidszorg beheersbaar blijven. “Alleen zo blijft betaalbare en gelijke kankerzorg ook in de toekomst mogelijk,” stellen KWF en het NKI.
Voor patiënten verandert er nu nog weinig. Maar achter de schermen wordt steeds duidelijker dat transparantie rond medicijnen tegen kanker een belangrijke rol kan spelen in de toekomst van de gezondheidszorg.
Bronnen:
KWF NKI, Skipr