Bron: © Canva. Door je nalatenschap op tijd te regelen, voorkom je onduidelijkheid.
Wie jouw erfenis krijgt, is niet altijd vanzelfsprekend. Veel mensen denken dat alles automatisch goed geregeld is, maar dat klopt lang niet altijd. In Nederland hangt het namelijk sterk af van wat je zelf vastlegt. Met een testament kun je precies bepalen wie wat krijgt. Als je niets regelt, bepaalt de wet de verdeling. Hoe dat zit in 2026, lees je hier.
Zelf bepalen wie erft
Met een testament kun je zelf vastleggen wie jouw bezittingen en geld erven. Dat hoeven niet alleen familieleden te zijn. Je kunt er ook voor kiezen om vrienden of een goed doel op te nemen. Daarnaast kun je heel specifiek aangeven wie bepaalde spullen krijgt of hoe je vermogen wordt verdeeld.
Heb je bijvoorbeeld waardevolle sieraden, kunst of andere persoonlijke bezittingen? Dan kun je die ook nalaten via een codicil. Dat is een handgeschreven document waarin je opschrijft wie welke spullen krijgt. Ook wensen rondom je uitvaart kun je hierin opnemen. Belangrijk om te weten is dat een codicil alleen geschikt is voor spullen. Geld, spaargeld of een huis kun je er niet mee regelen.
Wanneer een testament nodig is
Zodra er geld, een koopwoning of andere waardevolle bezittingen in het spel zijn, heb je een testament nodig. Dat laat je opstellen bij een notaris. Vooral als je samenwoont zonder huwelijk of geregistreerd partnerschap is dat belangrijk. In zo’n situatie erft je partner namelijk niets als je niets hebt vastgelegd.
Hetzelfde geldt voor stiefkinderen. Wil je dat zij iets erven, dan moet je dat expliciet in je testament opnemen. Ook kun je in een testament een executeur aanwijzen: iemand die jouw nalatenschap afhandelt en ervoor zorgt dat alles volgens jouw wensen verloopt.
Geen testament? Dan bepaalt de wet
Als je geen testament hebt, treedt het wettelijk erfrecht in werking. Dat betekent dat er een vaste volgorde is van erfgenamen. In de meeste gevallen erven je partner (als je getrouwd bent of een geregistreerd partnerschap hebt) en je kinderen. Een samenlevingscontract is hierbij niet voldoende; zonder testament heeft een samenwonende partner geen recht op de erfenis.
Zijn er geen partner of kinderen, dan komen andere familieleden in beeld, zoals ouders, broers en zussen. Daarna volgen verdere familieleden zoals neven, nichten, ooms en tantes. Als er uiteindelijk niemand is die kan erven, gaat de erfenis naar de staat.
Kun je je kinderen onterven?
Het is mogelijk om kinderen te onterven via een testament, maar volledig uitsluiten kan niet. Kinderen houden altijd recht op een deel van de erfenis, het zogenaamde legitieme kindsdeel. Dit is de helft van wat zij normaal gesproken zouden krijgen.
Dat deel moet bovendien in geld worden uitgekeerd. Dat kan in de praktijk voor lastige situaties zorgen. Soms moeten bezittingen, zoals een woning, worden verkocht om het bedrag te kunnen betalen. Ook belangrijk: een onterfd kind heeft 5 jaar de tijd om dit bedrag op te eisen, zelfs als de erfenis al is verdeeld.
Wat als er schulden zijn?
Een erfenis bestaat niet alleen uit bezittingen, maar kan ook schulden bevatten. Erfgenamen moeten daarom een keuze maken. Ze kunnen de erfenis volledig accepteren, inclusief schulden. Twijfelen ze over de financiële situatie, dan kunnen ze kiezen voor beneficiair aanvaarden. In dat geval wordt eerst alles in kaart gebracht en worden schulden verrekend met de bezittingen.
Blijkt dat er meer schulden dan bezittingen zijn, dan draaien erfgenamen daar niet persoonlijk voor op. Tot slot is er nog de mogelijkheid om de erfenis helemaal te weigeren. In dat geval krijgen erfgenamen niets, maar zijn ze ook niet aansprakelijk voor schulden.
Wat gebeurt er met de woning?
Een belangrijk onderdeel van een erfenis is vaak de woning. In Nederland geldt een regeling die de langstlevende partner beschermt. Dat betekent dat de partner alle bezittingen en schulden krijgt, terwijl kinderen hun erfdeel pas kunnen opeisen nadat ook de tweede ouder is overleden.
Hierdoor hoeft de partner meestal niet direct te verhuizen of het huis te verkopen. Dat geeft rust en financiële zekerheid in een moeilijke periode.
Erfbelasting in 2026
In veel gevallen moeten erfgenamen erfbelasting betalen, maar niet over het hele bedrag. Er gelden vrijstellingen, die afhankelijk zijn van de relatie met de overledene. Partners hebben de hoogste vrijstelling, terwijl kinderen een lagere drempel hebben en andere erfgenamen nog minder.
Pas over het bedrag dat boven die vrijstelling uitkomt, wordt belasting geheven. Hoeveel dat precies is, hangt af van de hoogte van de erfenis en de relatie tot de overledene. De exacte bedragen worden jaarlijks aangepast.
Meer regelen dan alleen geld
Een testament regelt vooral de financiële kant van je nalatenschap. Maar er zijn ook veel praktische zaken die na je overlijden spelen. Denk aan je uitvaart, je huisdieren, lopende abonnementen en je online accounts.
Steeds meer mensen leggen dit soort zaken vast in een nabestaandenplan. Daarmee maak je het je nabestaanden een stuk makkelijker. Zij weten precies wat je wensen zijn en hoeven niet alles zelf uit te zoeken.
- Lees ook: Heb je geen digitaal nalatenschap? Dat is niet zo verstandig: regel het voor je nabestaanden.
Waarom het slim is om je erfenis te regelen
Door je nalatenschap op tijd te regelen, voorkom je onduidelijkheid en mogelijke conflicten. Je zorgt ervoor dat jouw wensen worden gevolgd en dat de mensen die je dierbaar zijn goed achterblijven. Zeker in situaties met samengestelde gezinnen of samenwoners zonder huwelijk is dit geen overbodige luxe.
LET OP: Startpagina geeft geen financieel advies, alleen tips en informatie. Raadpleeg bij vragen altijd een officieel adviseur.