Bron: Canva overlast daklozen loopt spuigaten uit
De overlast van zwervers en daklozen zorgt in steeds meer steden voor hinder en spanningen. Je ziet het terug in vervuilde portieken, achtergelaten afval, openbare ontlasting en bewoners die zich onveilig voelen. Zwervers en daklozen teisteren de steden.
Je ruikt het soms al voordat je het ziet. Een portiek dat als slaapplaats wordt gebruikt. Kartonnen dozen, lege blikjes, gebruikte naalden of menselijke ontlasting in een hoek van een flat. In binnensteden van onder meer Amsterdam, Rotterdam en Den Haag lopen de meldingen over vervuiling en overnachtingen in openbare ruimten de laatste jaren op.
Grote steden als trekpleister
Volgens cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) is het aantal mensen zonder vaste woon- of verblijfplaats na een eerdere daling weer toegenomen.
In 2024 telt Nederland naar schatting ruim 33.000 dakloze mensen, meldt het CBS. Grote steden trekken relatief veel mensen zonder vaste woonplek aan, mede door voorzieningen en opvangmogelijkheden, aldus het CBS.
- Lees ook: Opvanglocaties ramvol, grote steden roepen om spreidingswet voor daklozen.
Lees verder onder de video >>
Waar komt de overlast het meest voor?
De overlast concentreert zich vooral in:
- Binnensteden en winkelgebieden
- Rond stations en openbaarvervoersknooppunten
- In portieken van flats en bij parkeergarages
Duizenden meldingen per jaar
In Amsterdam ontvangt de gemeente duizenden meldingen per jaar over vervuiling en overlast in de openbare ruimte, waarbij dakloosheid en verslaving een rol spelen, meldt de gemeente Amsterdam in recente raadsstukken. Ook Rotterdam ziet een stijging in meldingen van bewoners over slapen in portieken en afval in woonwijken, stelt de gemeente Rotterdam.
Buiten Nederland is het beeld vergelijkbaar. In steden als Parijs, Berlijn en San Francisco groeit de zichtbare dakloosheid. De stad San Francisco rapporteert in 2024 opnieuw een hoog aantal mensen dat op straat verblijft, met klachten over openbare ontlasting en afval als terugkerend probleem, aldus de San Francisco Department of Homelessness and Supportive Housing.
In Berlijn neemt het aantal meldingen over overnachtingen in metrostations en portieken toe, mede door een tekort aan betaalbare woonruimte, meldt de Berliner Senat.
Wat voor overlast ervaren bewoners?
Bewoners klagen vooral over:
- Vervuiling van portieken en trappenhuizen
- Openbare ontlasting en urine in steegjes
- Afvalophoping en etensresten
- Onveiligheidsgevoelens, soms intimidatie of agressief gedrag
Politie en gemeenten benadrukken dat niet elke dakloze overlast veroorzaakt, maar dat een kleine groep met verslavings- of psychische problematiek verantwoordelijk is voor het grootste deel van de meldingen, aldus de Nationale Politie.
Lees verder onder de berichten >>
Complexe problemen
Het Leger des Heils wijst erop dat veel daklozen kampen met complexe problemen. “Het gaat vaak om mensen met schulden, psychische klachten en verslaving,” stelt het Leger des Heils in een recente rapportage.
Volgens de organisatie verplaatst overlast zich wanneer opvang of begeleiding ontbreekt.
Welke maatregelen worden genomen?
Gemeenten zetten in op een combinatie van handhaving en hulpverlening. Denk aan gebiedsverboden, extra toezicht en camerabewaking in probleemgebieden. In Amsterdam worden specifieke overlastplekken aangepakt met extra handhavers en schoonmaakrondes, meldt de gemeente.
Daarnaast groeit de inzet op de zogenoemde Housing First-aanpak, waarbij daklozen eerst een woning krijgen en daarna begeleiding. Deze methode blijkt effectief in het verminderen van terugval en straatoverlast, aldus het Trimbos-instituut.
Ook internationaal wordt deze aanpak toegepast. Finland geldt als voorbeeldland waar dakloosheid structureel is teruggedrongen door langdurige huisvesting en begeleiding, meldt de Europese Commissie.
Toch blijft het probleem hardnekkig. De krappe woningmarkt, stijgende huren en beperkte opvangcapaciteit maken snelle oplossingen lastig. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) waarschuwt dat zonder extra investeringen de druk op steden verder toeneemt, stelt de VNG.
Spanningsveld blijft bestaan
Je ziet een duidelijk spanningsveld. Bewoners willen een schone en veilige leefomgeving, terwijl daklozen vaak tussen wal en schip vallen. Overlast van zwervers en daklozen is daarmee niet alleen een kwestie van handhaving, maar ook van zorg, woningmarkt en sociaal beleid.
Zolang betaalbare woningen schaars blijven en hulpverlening onder druk staat, blijft het straatbeeld in veel steden onderwerp van discussie. En dat merk je als bewoner direct in je eigen portiek.
- Ook interessant om te lezen: Statiegeld en afvalproblematiek, steeds viezere straten in grote steden.
Bronnen:
CBS, Gemeente Amsterdam, Gemeente Rotterdam, Leger des Heils