Bron: © Canva. Hoe zit het met de landelijke dekkingsgraad van Burgerhulp?
Nederland heeft een van de grootste netwerken van burgerhulpverleners ter wereld. Via het oproepsysteem HartslagNu staan ruim 243.000 burgerhulpverleners geregistreerd en zijn meer dan 25.000 AED’s aangemeld. Op papier lijkt het land goed voorbereid op een hartstilstand.
Maar wie beter kijkt, ziet een ongemakkelijke realiteit: de dekking verschilt sterk per regio. En juist die verschillen bepalen of iemand binnen enkele minuten hulp krijgt of niet. De Hartstichting luidt de noodklok.
De tekst gaat onder de video verder >>
17.000 hartstilstanden per jaar: elke minuut telt
Jaarlijks krijgen naar schatting 17.000 mensen in Nederland een hartstilstand buiten het ziekenhuis. In die eerste minuten daalt de overlevingskans met ongeveer 10 procent per minuut zonder reanimatie.
Ambulances zijn snel, maar kunnen onmogelijk overal binnen 6 minuten aanwezig zijn. Daarom worden bij een 112-melding automatisch burgerhulpverleners in de buurt gealarmeerd. Zij kunnen direct starten met reanimatie of een AED ophalen. Vaak zijn zij enkele minuten eerder ter plaatse dan professionele hulpdiensten.
Die minuten maken het verschil tussen leven en dood.
Grote stad niet automatisch veiliger
Opvallend genoeg is de kans op snelle burgerhulp niet automatisch groter in een grote stad. Analyses van responspercentages laten zien dat in sommige stedelijke gebieden minder vaak vrijwilligers reageren dan in delen van het landelijk gebied.
In Amsterdam werd bij ongeveer 64 procent van de meldingen een burgerhulpverlener opgeroepen, terwijl in provincies als Limburg en Gelderland dat percentage boven de 90 procent lag. Dat betekent dat de kans op snelle hulp regionaal sterk kan verschillen.
Factoren als hoogbouw, mobiliteit, anonimiteit en het aantal 24/7 toegankelijke AED’s spelen daarin een rol. De beste dekking blijkt vaak te bestaan in regio’s waar lokale betrokkenheid groot is en veel mensen hun certificering actief bijhouden.
Groot netwerk, maar niet iedereen is inzetbaar
Het landelijke aantal van 243.000 geregistreerde burgerhulpverleners klinkt indrukwekkend, maar niet iedereen is continu actief. Ongeveer 30 procent volgt de verplichte herhalingscursus niet op tijd en valt daardoor tijdelijk buiten het oproepsysteem. Daarnaast blijkt dat veel Nederlanders wel een reanimatiecursus hebben gevolgd, maar zich niet aanmelden als burgerhulpverlener.
Angst om fouten te maken houdt mensen tegen
De belangrijkste reden voor die terughoudendheid is angst. Mensen vrezen dat ze iets verkeerd doen, ribben breken of juridisch aansprakelijk worden gesteld. Volgens deskundigen is die angst begrijpelijk, maar meestal onterecht.
“Bij een hartstilstand is niets doen vrijwel altijd riskanter dan beginnen”, zegt een spoedeisendehulp-arts die betrokken is bij reanimatieonderwijs. “Je kunt ribben breken, maar dat is niet wat iemand fataal wordt. Niet starten wel.” AED’s geven gesproken instructies en dienen alleen een schok toe als dat medisch noodzakelijk is. Toch blijft twijfel een grotere barrière dan onwil.
Waar zit je het veiligst?
De beste bescherming tegen een hartstilstand hangt minder samen met bevolkingsdichtheid dan met lokale deelname. In delen van Limburg, Gelderland en Noord-Brabant is de dekking relatief hoog en reageren vrijwilligers vaker op oproepen.
Kwetsbaarder zijn sommige grote steden en nieuwbouwwijken waar minder actieve hulpverleners per vierkante kilometer beschikbaar zijn of waar AED’s niet altijd 24/7 toegankelijk zijn.
Volgens betrokken organisaties zijn er naar schatting nog 25.000 tot 35.000 extra actieve burgerhulpverleners nodig om landelijke dekking structureel te garanderen en regionale gaten te dichten.
Landelijke cijfers zeggen weinig over jouw straat
Nederland beschikt over de infrastructuur, de technologie en de opleidingen om vrijwel overal binnen 6 minuten te starten met reanimatie. Maar dat systeem werkt alleen als er lokaal voldoende mensen opstaan.
Het tekort aan burgerhulpverleners is daarom geen abstract cijferprobleem. Het gaat om de eerste minuten na een hartstilstand. Minuten waarin een buur, collega of voorbijganger moet besluiten om in actie te komen.
Lees hieronder wat we eerder over het onderwerp schreven >>
Weet jij waar de dichtstbijzijnde AED hangt? Veel Nederlanders niet
5 mei 2025 – Bij een hartstilstand telt elke seconde. Toch blijkt uit onderzoek van de Hartstichting dat veel Nederlanders niet weten of er een AED in hun buurt aanwezig is. En dat terwijl snelle inzet van zon apparaat de overlevingskans aanzienlijk vergroot.
door Yvette Juch
Een AED kan levens redden
Veel Nederlanders zijn zich niet bewust van de aanwezigheid van een AED in hun buurt, aldus de Hartstichting. Een AED (automatische externe defibrillator) is speciaal ontwikkeld voor gebruik door omstanders. Het apparaat geeft duidelijke gesproken instructies, zodat iedereen het kan bedienen – ook zonder EHBO-diploma. Toch voelen veel mensen zich onzeker in zo’n situatie. Een reanimatiecursus helpt om die drempel te verlagen en kan levensreddend zijn.
AED’s op centrale plekken in de wijk
Om meer AED’s op centrale plekken in woonwijken te krijgen, bestaat het initiatief BuurtAED. Samen met de Hartstichting en partners zoals het Buurtfonds van Univé zamelen bewoners geld in voor een apparaat én voor reanimatietrainingen. Want hoe sneller hulp komt, hoe groter de kans dat iemand een hartstilstand overleeft.
Tip: Zoek online of er een AED in jouw buurt is geregistreerd via www.hartslag.nu. En overweeg een reanimatiecursus – het is een kleine moeite met een grote impact. Een AED kan levens redden!
Bronnen:
Hartstichting, BuurtAED, Hartslag.nu
AED’s steeds toegankelijker, ook in jouw buurt?
9 oktober 2023 – Het aantal aangemelde Automatische Externe Defibrillatoren (AED’s) in Nederland neemt toe. Op dit moment zijn er bijna 18.000 geregistreerd. Dit is een stijging van zo’n 45% vergeleken met vorig jaar. Lees hier waar de burgerhulpen snel ter plaatse zijn met een AED. Is dat ook in jouw buurt?
Hartschokapparaten dag en nacht beschikbaar
Ongeveer 70 procent van deze AED’s is dag en nacht beschikbaar. De toegankelijheid is daarmee versterkt. Ook is het aantal burgerhulpverleners in een tijdsbestek van 5 maanden toegenomen, van 170.000 vrijwilligers naar 225.000 vrijwilligers.
AED vrijwilliger sneller te plaatse dan ambulance
Burgerhulpverleners ontvangen via een speciaal systeem een waarschuwing wanneer iemand in hun nabije omgeving een hartstilstand ervaart. Zij handelen snel door ofwel onmiddellijk een AED naar het slachtoffer te brengen of zelf met reanimatie te beginnen. Over het algemeen zijn zij gemiddeld 2,5 minuut eerder ter plaatse bij een slachtoffer dan de reguliere hulpdiensten met een ambulance.
Jaarlijks 17.000 hartstilstanden
In Nederland krijgen jaarlijks 17.000 mensen te maken met een hartstilstand. Met voldoende burgerhulpverleners en verspreide AED’s in het hele land is hulp sneller ter plaatse en dat redt mensenlevens.
Niet alle AED’s zijn permanent beschikbaar omdat ze in bedrijven of instellingen hangen die vaak in de avonden gesloten zijn. Gelukkig groeit het aantal reanimatieapparaten in woonwijken dankzij initiatieven van de Hartstichting die woonwijken de mogelijkheid geven een AED met korting aan te schaffen.
Werk aan de winkel in de 4 grote steden
De spreiding van AED’s over het land voldoet alleen nog niet volledig aan de wensen van de Hartstichting. Waar Noord-Brabant, Gelderland en Limburg het uitstekend doen, blijft het aantal AED’s in Zeeland, Groningen en Flevoland nog achter.
In de grote steden is er nog werk aan de winkel volgens de Hartstichting. In Rotterdam en Den Haag vindt een actieve werving van burgerhulpverleners plaats die de situatie in de wijken moet verbeteren. Amsterdam heeft zich pas recent aangesloten op het alarmeringssysteem.
Weten waar een AED in jouw buurt is? Installeer de HartslagNu app. In het menu van de app kun je bij ‘Omgeving’ op een kaartje zien waar de dichtstbijzijnde AED in jouw buurt zich bevindt.
Gezond leven verkleint hartstilstand
Het is belangrijk om een gezonde leefstijl na te streven. Dit voorkomt de kans op een hartstilstand. Testen of jouw hart nog gezond klopt? Op de website van de Hartstichting staan tests die je kunt doen.
Ook is gezond eten belangrijker voor je hart dan je soms denkt. En dan hebben we het niet over snacks, snoep en fastfood die je beter kunt laten staan, maar de voedingsstoffen waarvan je te weinig binnenkrijgt en die in groenten, fruit, bonen, noten en zaden zitten.
Woon je in een dorp of stad met onvoldoende AED’s binnen handbereid? Overweeg dan een eigen hartschokapparaat aan te schaffen en mensen in je buurt erover te informeren.
Bronnen:
Hartstichting, NOS.