Draai voor klassieke weergave

Een burn-out herkennen, hoe doe je dat? En hoe kom je er bovenop?

Bij een burn-out ben je helemaal opgebrand en voel je je lichamelijk én geestelijk totaal uitgeput. Uit onderzoek blijkt dat 14% van de Nederlanders burn-out klachten ervaren en dat het - in principe - iedereen kan overkomen. Wat een burn-out precies is, hoe je het herkent en hoe je ermee omgaat hebben wij uitgezocht - dit zijn de symptomen en oorzaken.

Wat is een burn-out?

Het leven kan helaas zwaar zijn. Soms gebeurt er iets naars, zijn er problemen of krijg je minder steun uit je (directe) omgeving. Je hebt een te hoge werkdruk, je collega’s zijn niet aardig, je voelt spanning in je gezinssituatie óf je partner wil bij je weg. Eén van deze factoren, of een combinatie van verschillende dingen kan voor een grote hoeveelheid stress zorgen. Ook leuke, maar spannende gebeurtenissen kunnen bijdragen aan overspannenheid, zoals trouwen, verhuizen of een kind krijgen.

Opgebrand, vermoeid en uitgeput

Als deze stress langdurig aanhoudt, kan dit zorgen voor overbelasting: een overspannen situatie. Je raakt uitgeput, omdat je lichaam en geest de stress-signalen niet oppikken en je deze grote mate van stress niet meer aan kan. Je bent moe, hebt geen energie meer en voelt je lichamelijk en geestelijk opgebrand. Het lukt je niet meer om je dagelijkse bezigheden uit te voeren. Boodschappen, werken, schoonmaken zijn allemaal zaken waar je als een berg tegenop ziet. Je hebt een burn-out. En nu?

De symptomen van een burn-out

1. Psychische burn-out symptomen

• Concentratieverlies;
• Besluiteloosheid;
• Angst- en paniekklachten;
• Moeite met concentreren;
• Je bent snel kwaad;
• Geheugenproblemen, vergeetachtigheid;
• Je ergert je snel;
• Gevoelens van paniek;
• Je ervaart een gevoel van machteloosheid;
• Je hebt constant een opgejaagd gevoel;
• Neerslachtig;
• Je bent (sneller) agressief;
• Wantrouwen;
• Je hebt nergens zin in;
• Onzekerheid;
• Neiging tot verslaving.

2. Lichamelijke burn-out symptomen

• Je bent constant moe;
• Je ervaart slapeloosheid of hebt veel moeite om in slaap te komen;
• Gevoel van uitputting;
• Energieloos;
• Grote mate van spierpijn;
• Nek- en schouderpijn;
• Hoge ademhaling;
• Geen of weinig zin in seks;
• Snel(ler) moe of grieperig;
• Je hebt last van eczeem of andere huidproblemen;
• Je hebt last van darmproblemen;
• Je hebt last van een hoge hartslag;
• Je hebt een hoge bloeddruk.

Hoe herken je een burn-out?

Een burn-out herkennen kan lastig zijn, met name in het begin. Ben je gewoon moe, zit je niet lekker in je vel of is er echt meer aan de hand? Als je last hebt van een burn-out voel je je opgebrand en heb je bijna geen energie en kracht meer. Een burn-out is te herkennen aan verschillende samenhangende verschijnselen. Heb je een machteloos gevoel, alsof je geen grip meer hebt op je leven en de situatie? Voelt het alsof je de controle over je leven verliest en lukt het je niet om het te veranderen? Heb je neerslachtige en/of emotionele buien? Dit zijn symptomen van een burn-out.

Ook ervaar je hevige spanningsklachten, zoals het niet kunnen concentreren, hartkloppingen, het vergeten van dingen. Je hebt het gevoel dat je minder goed kan presteren en bent daarom onnodig onzeker over je eigen capaciteiten. Heb je ook het gevoel dat je steeds meer afstand wil nemen van mensen? En ondanks extra rust nemen, levert het geen verlichting op? Ervaar je daarnaast sterke lichamelijke en geestelijke vermoeidheid, dan is de kans groot dat er sprake is van een burn-out. Let wel op, vaak wordt er pas van een burn-out gesproken als de klachten langer dan een jaar aanhouden.

Hoe herken je een burn-out bij een ander?

Het herkennen van een burn-out bij een ander is vaak makkelijker dan bij jezelf. Merk je dat een van je naasten last heeft van de symptomen? Is diegene zichzelf niet meer? Heeft hij/zij last van stemmingswisselingen, is snel prikkelbaar en moe? Dan is de kans groot dat je naaste een burn-out heeft. Als je twijfelt of een ander last heeft van een burn-out, ga dan in gesprek met die persoon. Dit kan misschien wat lastig en moeilijk zijn, maar probeer het gesprek wel aan te knopen. Begin dan voorzichtig en laat de begrippen zoals burn-out nog even achterwege. Vertel diegene dat je je zorgen om hem/haar maakt, omdat je merkt dat het wat minder goed gaat. Je zult vanzelf zien hoe diegene hierop reageert. Misschien verras je diegene wel omdat hij of zij het zelf nog niet doorhad. Dat klinkt gek, maar dat kan. Misschien niet direct, maar hij of zij zal in ieder geval erg blij zijn dat iemand het opmerkt en hulp aanbiedt. Mensen met een burn-out waarderen de steun enorm. Kleine moeite, grote impact.

Ik denk dat ik een burn-out heb, wat nu?

Gelukkig kan een burn-out met de juiste hulp en zorg effectief worden aangepakt. Als je twijfelt of je last hebt van een burn-out, neem dan contact op met je huisarts. Hoe sneller je een burn-out behandelt, hoe sneller je er weer bovenop bent. Het moment dat je burn-out verschijnselen bij jezelf herkent, is het moment om aan de bel te trekken. Ook al met lichte symptomen. Wat je vaak ziet bij mensen met een burn-out, is dat ze te lang met klachten blijven doorlopen. De meeste mensen die bij de huisarts komen, hebben al minimaal een jaar last van een burn-out. Zonde, want elke dag zonder hulp en erkenning is er één. Je hoeft niet volledig lichamelijk en geestelijk te zijn uitgeteld om hulp te vragen. Dit is zeker een van de grootste misopvattingen die men in Nederland heeft. Overleg en praat ook vooral met vrienden en/of familie. Misschien was het hen ook al opgevallen. 

Lees ook

Startpagina geeft geen medisch advies. Raadpleeg bij gezondheidsklachten altijd een arts.

Bronnen: Thuisarts.nl, Zorgwijzer.nl
Auteur: Ilse Bloemendal