Ga naar de inhoud

Steeds meer psychologische druk om mogelijk afluisteren via onze smartphones

mogelijk afluisteren via Smartphone Bron: © Canva - mogelijk afluisteren via Smartphone 

Het gevoel dat we worden afgeluisterd via onze smartphone wordt breed gedragen. Zelfs als dit in de praktijk niet of nauwelijks gebeurt, zorgt alleen al het vermoeden voor psychologische druk. Of zijn we paranoïde aan het worden? Het ondermijnt in elk geval ons vertrouwen in de technologie en ondertussen worden we terughoudender in het delen van persoonlijke gegevens.

Meegeluisterd

Je mobieltje ligt naast je bed, bevindt zich in je broekzak of ligt op tafel tijdens een gesprek. Je toestel staat praktisch altijd aan en bevat gevoelige microfoons.

Het vermoeden dat er ongevraagd met je wordt meegeluisterd is van invloed op je kijk op technologie en hoe je persoonlijke informatie deelt.

Het gevoel dat je wordt afgeluisterd

Je praat via je telefoon met iemand over een vakantie, een nieuw paar schoenen of een bepaald dieet. Niet veel later verschijnt er een advertentie over precies dat onderwerp. Dat voelt niet als toeval. Het idee van meeluisteren via smartphone sluipt je hoofd binnen. Voor veel gebruikers ontstaat zo de sluimerende angst dat bedrijven, adverteerders of zelfs criminelen gesprekken opvangen.

Psychologen wijzen erop dat dit gevoel op zichzelf al effect heeft. Als jij denkt dat je wordt afgeluisterd, pas je je gedrag aan. Je deelt minder, bent voorzichtiger met apps en krijgt wantrouwen tegen technologie. Dat effect treedt ook op, als het afluisteren in werkelijkheid niet plaatsvindt.

Algoritmes voorspellen wat jou interesseert?

Privacy-experts en grote technologiebedrijven ontkennen structureel meeluisteren via smartphone. Zowel Google als Apple verklaren dat hun systemen geen gesprekken opnemen om advertenties te tonen. Dat zou technisch complex zijn, veel eisen van de batterij kosten en enorme hoeveelheden data vereisen, stellen zij.

Deskundigen beweren dat gerichte advertenties meestal voortkomen uit andere bronnen. Denk aan zoekopdrachten, locatie-gegevens, cookies en online gedrag. Moderne algoritmes zijn extreem goed in voorspellen wat jou interesseert. Dat voelt aan alsof je telefoon meeluistert, terwijl dat niet zo is.

Wanneer zijn er wél echte risico’s?

Dat betekent niet dat er nooit gevaar is. Afluisteren kan wel degelijk plaatsvinden als je smartphone besmet raakt met spyware of malware. Cybersecurity-organisaties waarschuwen dat kwaadwillenden via onveilige apps, phishinglinks of gehackte software toegang kunnen krijgen tot microfoon en camera, meldt de Electronic Frontier Foundation.

Dit soort praktijken komt vooral voor bij gerichte aanvallen en niet op grote schaal bij gewone gebruikers. Toch kan het geen kwaad om alert te blijven, stellen beveiligingsexperts.

Lees ook:

Vertrouwen onder druk

Het grootste probleem zit in het vertrouwen. Als jij het gevoel hebt dat je constant wordt gevolgd of beluisterd, verandert je relatie met technologie. Je gaat twijfelen aan nieuwe apps, digitale assistenten en slimme apparaten. Dat remt innovatie en zorgt voor weerstand tegen verdere digitalisering, waarschuwen sociologen.

Volgens onderzoekers werkt dit als een vicieuze cirkel. Minder vertrouwen leidt tot minder gebruik, waardoor de kloof tussen gebruiker en technologie groter wordt. Transparantie en duidelijke uitleg over datagebruik zijn daarom cruciaal, stellen privacytoezichthouders.

Nieuwe EU-wetgeving op komst: leest de EU straks mee op jouw telefoon?

Bekijk deze video ook en lees daarna verder >>

Lees ook: De schaduwzijde van AI, hoe kunstmatige intelligentie ons leven (steeds meer) beheerst.

Wat kun jij zelf doen?

Je hoeft technologie niet te wantrouwen, maar waakzaamheid is verstandig. Experts adviseren het volgende:

  • Houd je smartphone altijd up-to-date met de nieuwste beveiligingsupdates.
  • Installeer apps alleen uit officiële appstores.
  • Controleer welke apps toegang hebben tot je microfoon en camera.
  • Verwijder apps die je niet gebruikt.
  • Wees alert op signalen zoals plots hoog dataverbruik of snelle batterijleegloop.

Door bewuste keuzes te maken, houd je zelf grip op je privacy.

Bronnen:

Electronic Frontier Foundation, Google, Apple

Eerder schreven wij >>

Worden we afgeluisterd? De waarheid achter gepersonaliseerde advertenties

Huidige afbeelding: Telefoon afgeluisterd

7 maart 2024 – Ben je ooit in een openbare locatie in gesprek geweest over bijvoorbeeld de nieuwste tv’s, om vervolgens op je telefoon aanhoudende tv-advertenties te ontvangen? Het lijkt alsof je smartphone het gesprek heeft afgeluisterd. Is dat ook zo?

door Brenda Timmers

In een wereld waarin technologiegiganten zoals Meta’s Mark Zuckerberg onder ede ontkennen dat afluisteren gebeurt, moeten we misschien naar andere verklaringen zoeken voor deze spookachtige advertentieaanpassingen.

Word je afgeluisterd via je telefoon?

Het antwoord is nee. Hoewel het in theorie mogelijk is dat bepaalde apps toegang hebben tot je microfoon, zijn andere oorzaken voor opvallende advertenties veel waarschijnlijker. We nemen ze met je door.

Hoe werkt advertentietracking echt?

De kracht van moderne advertenties ligt niet in het afluisteren, maar in het analyseren van ons digitale gedrag. Wanneer je laptop, tablet of zelfs gameconsole is verbonden met hetzelfde IP-adres als je smartphone, wordt er een gebruikersprofiel gemaakt. Dit profiel helpt adverteerders om voorspellingen te doen over jouw interesses. Als iemand anders in jouw huis zoekt naar tv’s op hun apparaat, is de kans groot dat jij op jouw smartphone gerichte advertenties begint te zien op basis van die zoekopdrachten.

Het is niet jouw telefoon die meeluistert; het zijn de slimme algoritmes die werkzaam zijn achter de schermen, die connecties leggen waar we ons nauwelijks van bewust zijn.

Bovendien spelen trends een grote rol. Rondom grote sportevenementen, zoals het EK voetbal, weten adverteerders dat de interesse in nieuwe tv’s stijgt. Dit inzicht wordt gebruikt om reclames strategisch te plaatsen. Het lijkt dan toevallig dat je advertenties ziet net nadat je erover hebt gesproken, maar in werkelijkheid speelt het anticiperen op trends hier een grote rol.

Daarnaast houdt ons brein ons soms voor de gek met het Baader-Meinhof-fenomeen, waarbij we plotseling overal het onderwerp zien waaraan we net hebben gedacht of over hebben gepraat. Dit kan de indruk wekken dat we worden afgeluisterd, terwijl het in feite onze eigen selectieve aandacht is die ons parten speelt.

Dit werkt bijna net zo wanneer je denkt dat je telefoon trilt, terwijl die helemaal niet gaat.

Google Assistent en afluisteren op commando

Gebruik je bijvoorbeeld de Google Assistent? Google’s digitale stem-assistent luistert slapend op de achtergrond mee en ontwaakt op het moment dat je “Hé Google” zegt. Dit is hét seintje voor de Assistent om aandachtig te luisteren en jouw stemcommando uit te voeren. Nadat jij je ‘bevel’ hebt doorgegeven, gaat ‘ie weer in slaapstand.

Google is hier zelfs heel open over. In het persoonlijke ‘Web- en appactiviteit’-overzicht wordt nauwkeurig bijgehouden hoe vaak, wanneer en wat je met de Google Assistent bespreekt.

OnePlus Nord 2T review

Om definitief uitsluitsel te geven nam consumentenorganisatie Consumer Reports de proef op de som. Men analyseerde ruim 17,000 populaire smartphone-apps en keek of deze apps op de achtergrond meeluisterden en of er iets met de opnames gebeurde. Dit bleek niet zo te zijn. En dat is maar goed ook, want het is wettelijk verboden om mensen stiekem af te luisteren.

Advertentieplatformen en data verzamelen

Grote advertentieplatformen als Facebook en Google voorspellen inmiddels extreem goed waar jij mogelijk interesse in hebt. Dat doen ze onder meer op basis van je leeftijd, geslacht, woonplaats, baan, internetgedrag en levensstijl. Dankzij deze data-verzameling weten ze soms al eerder waar jij mogelijk interesse in hebt dan jijzelf. Bizar toch?

Het is onwaarschijnlijk dat de microfoon van je telefoon je afluistert. Vind je dit alsnog geen fijne gedachte? Zet dan de microfoon van je smartphone zoveel mogelijk uit.

Discussie over afluisterwet speelt al jaren

De tekst gaat onder het bericht verder >>

Hoe zet ik de microfoon van mijn telefoon uit?

  • Op een iPhone ga je naar de Instellingen-app. Kies hier ‘Privacy’ en druk op ‘Microfoon’. De lijst laat zien welke iPhone-apps toegang tot je microfoon hebben. Tik op de schuifbalkjes om de toestemming in te trekken en de vakjes grijs te maken.
  • Heb je een Android-telefoon? De precieze aanwijzingen verschillen per merk, maar het komt erop neer dat je in het instellingenscherm op zoek moet naar een overzicht van alle apps. Tik vervolgens op ‘App-machtigingen’ (of iets dat erop lijkt) en ga naar ‘Microfoon’. Deze lijst laat zien welke apps de microfoon kunnen gebruiken. Druk op een app om deze toestemming (gedeeltelijk) in te trekken.

Afgeluisterd ja of nee?

Bekijk ook de video hieronder >>

Ook interessant is de vraag of je iemand via de telefoon kan traceren.

Bron: wnl