Bron: © Canva
AI is overal. Je gebruikt het voor teksten, beelden en analyses. Maar terwijl kunstmatige intelligentie razendsnel slimmer en toegankelijker wordt, groeit ook de schaduwzijde. Experts, toezichthouders en wetenschappers luiden wereldwijd de noodklok. Want wat begint als vermaak of innovatie, kan eindigen in misbruik, intimidatie en zelfs levensbedreigende situaties. Hoe serieus is die dreiging?
De grenzen tussen ironie, vermaak en misbruik dreigen weg te vallen
Van grap naar geweld
Met AI gegenereerde beelden waarin echte mensen naakt of seksueel expliciet worden afgebeeld. Vaak zonder toestemming. Vooral vrouwen, jongeren en minderheden zijn slachtoffer. Volgens mensenrechtenexperts Bruna Santos en Shirin Anlen van de organisatie Witness is dat geen verrassing. “De grenzen tussen ironie, vermaak en misbruik dreigen weg te vallen”, schrijven zij.
Grok
De recente ophef rond chatbot Grok, ontwikkeld door Elon Musk, laat zien hoe snel het kan escaleren. Via zijn AI-bedrijf xAI konden gebruikers met 1 simpele opdracht foto’s van echte personen manipuleren en verspreiden. Internationale verontwaardiging volgde. Indonesië en Maleisië stelden zelfs een tijdelijk verbod in.
Lees ook: AI-modeshow Elon Musk maakt van wereldleiders karikaturen.
Lees verder onder het bericht >>
De Britse premier Keir Starmer noemde de beelden “walgelijk en beschamend”, terwijl de Europese Commissie een onderzoek startte. Commissievoorzitter Ursula von der Leyen is duidelijk. “We besteden de bescherming van onze kinderen niet uit aan Silicon Valley”, aldus Von der Leyen.
Pornografisch misbruik
Volgens Anlen wordt al jaren gewaarschuwd dat zo’n 90 procent van deepfake-technologie wordt gebruikt voor pornografisch misbruik. “De opkomst van generatieve AI maakt het probleem explosief groter”, stelt Anlen. Beelden ogen realistischer, verspreiden sneller en zijn nauwelijks nog te stoppen.
Onderzoek uit 2024 toont aan dat 1 op de 6 vrouwelijke leden van het Amerikaanse Congres slachtoffer is geweest van met AI gemaakte seksuele deepfakes, meldt The Guardian. Dit leidt tot zelfcensuur. Vrouwen en jongeren voelen zich minder vrij online.
Lees ook: AI nepfoto’s veroorzaken groei van online kinderpornografie.
Platforms laten het afweten
Een probleem is dat platforms vaak achteraf ingrijpen. Musk beperkte het gebruik van Grok na stevige kritiek, maar volgens Santos is dat onvoldoende. “Als je veiligheid niet inbouwt tijdens het ontwerp, blijf je achteraf pleisters plakken.”
Dat moderatie mogelijk is, bewijzen platforms volgens Anlen zelf: “Bij de bestrijding van online kinderporno laten bedrijven zien dat preventie wel degelijk kan”, aldus Anlen.
Gaat AI ons uiteindelijk overheersen?
Naast direct misbruik is er een diepere angst. Wat als AI slimmer wordt dan de mens? Die vraag houdt filosofen en wetenschappers al jaren bezig. AI-denker Eliezer Yudkowsky is ronduit pessimistisch.
In zijn boek If Anyone Builds It, Everyone Dies waarschuwt hij dat superintelligente AI kan leiden tot de ondergang van de mensheid.
Lees verder onder het bericht >>
Het paperclip-voorbeeld
Niet alle experts denken dat kunstmatige intelligentie de mens bewust kwaad wil doen. Filosoof Nick Bostrom spreekt daarom liever over wezenlijke risico’s, problemen die ontstaan wanneer een slimme computer een opdracht té goed uitvoert. In zijn bekende paperclip ]-voorbeeld krijgt een superintelligente AI de taak om zoveel mogelijk paperclips te maken. Om dat doel te halen, gebruikt de computer alle beschikbare grondstoffen. Ook als dat betekent dat huizen, bossen of zelfs mensen worden gezien als materiaal dat in de weg staat.
AI kent geen goed of fout
Natuurkundige Max Tegmark legt uit dat het gevaar niet zit in slechte bedoelingen, maar in het feit dat een AI geen benul heeft van goed of fout. De computer doet precies wat is gevraagd en denkt niet na over de gevolgen. Als de opdracht verkeerd of te simpel is geformuleerd, kan dat grote schade veroorzaken, stelt Tegmark.
Innovatie versus verantwoordelijkheid
AI-bedrijven zoals OpenAI en Anthropic schetsen een toekomst vol medische doorbraken en welvaart. Maar critici wijzen erop dat veiligheid en ethiek structureel achterblijven. Groei gaat vaak boven bescherming, stelt TechPolicy.Press.
De vraag is niet of AI verdwijnt. Die wereld is er al. De echte vraag is hoe jij voorkomt dat deze vernieuwing omslaat in schadelijke ontwikkelingen. Want zonder duidelijke regels, ontwerpbeperkingen en mensgerichte keuzes krijgt de duistere kant van AI wel de gevreesde ruimte.
Bronnen:
TechPolicy.Press, boeken: If Anyone Builds It, Superintelligence, Life 3.0