Bron: © Canva. Dienstverlening aan de burgers komt in de knel vanwege hoog ziekteverzuim onder ambtenaren.
Ziekteverzuim onder ambtenaren stijgt flink en dat is inmiddels geen voorzichtig signaal meer, maar neigt meer naar een crisis. In Amsterdam is het ziekteverzuim onder ambtenaren vorig jaar maar liefst 9,7 procent. En dat is aanzienlijk hoger dan het landelijk gemiddelde. Dienstverlening, efficient werken en werkvreugde staan onder druk, aldus de gemeente Amsterdam.
Hoe groot is het ziekteverzuim onder ambtenaren?
Het ziekteverzuim binnen gemeentelijke organisaties ligt structureel boven het landelijk gemiddelde. Volgens de Personeelsmonitor Gemeenten 2024 ligt het ziekteverzuim bij gemeenten op 6,7 procent. In grote steden zoals Amsterdam en Utrecht liggen de percentages zo hoog dat een substantieel deel van het totale personeelsbestand niet aan werken toekomt.
In Utrecht lag het ziekteverzuim recent rond 8,6 procent, ook ruimschoots boven het landelijke gemeentegemiddelde.
Wat betekent dit voor de burgers
Een direct effect van verhoogd ziekteverzuim is dat de dagelijkse dienstverlening aan burgers onder druk komt te staan. Denk aan langere wachttijden bij gemeentelijke loketten, vertragingen in projecten en extra werkdruk voor zieke collega’s.
Door ziekteverzuim structureel aan te pakken wil men de negatieve spiraal doorbreken en de kwaliteit van publieke diensten op peil houden.
Lees verder onder het bericht >>
10 procent van de Amsterdamse ambtenaren zit ziek thuis! Ook bij de afdeling Afval en Grondstoffen. Geen wonder dat het hier zo’n smerig zooitje is. https://t.co/t1Is84Bkek
— Lijkt een leuke man 🇮🇷🎗️ (@LijktM) February 12, 2026
Wat zijn de oorzaken?
Het ziekteverzuim onder ambtenaren kent meerdere oorzaken, maar er zijn duidelijke trends zichtbaar:
- Werkdruk, stress en psychosociale belasting trekken zich door in de cijfers. Langdurig verzuim door mentale druk neemt steeds meer toe, een ontwikkeling die al jaren zichtbaar is in gemeentelijke organisaties.
- Langdurige ziekte en psychische klachten vormen een steeds groter aandeel van de verzuimdagen, waarbij stressgerelateerde klachten steeds vaker langdurige afwezigheid veroorzaken.
- In andere sectoren en bij andere ambtenaren zien we ook een stijgende trend in langdurig ziekteverzuim door stress en mentale problemen. Het wijst erop dat het niet exclusief een lokaal probleem is maar een bredere trend.
Het zijn niet alleen individuele problemen die parten spelen, maar vaak ook onderliggende organisatorische knelpunten, zoals onvoldoende steun bij werkdruk. Tel daarbij op te weinig aandacht voor mentale gezondheid op de werkvloer en een angstcultuur waarin uitval te laat wordt gesignaleerd.
40 miljoen euro om het probleem aan te pakken
Tijd voor een stevige aanpak van het hoge ziekteverzuim. Gemeenten nemen eigen maatregelen, terwijl landelijke regels als vangnet blijven gelden.
Amsterdam grijpt in
In Amsterdam wordt fors ingegrepen. De gemeente trekt tot 2030 in totaal 40 miljoen euro uit om het ziekteverzuim structureel terug te dringen. Dat geld gaat onder meer naar intensieve begeleiding van directies waar de verzuimcijfers het hoogst zijn, en naar gerichte ondersteuning van teams en leidinggevenden.
Het doel is helder. Beter begrijpen en inzicht in waarom medewerkers uitvallen en het verzuim stap voor stap terugbrengen richting het landelijke gemiddelde van 6,7 procent.
Daarbij ligt de nadruk op preventie en vakmanschap in leiderschap. Leidinggevenden krijgen extra training om signalen van stress of overbelasting eerder te herkennen. Re-integratietrajecten worden aangescherpt, zodat medewerkers sneller en duurzamer kunnen terugkeren. Ook wordt meer maatwerk toegepast, omdat de oorzaken van verzuim per afdeling kunnen verschillen.
Lees ook: Schiet overheid te kort bij steun aan werkende mantelzorgers?
Wet verbetering poortwachter loopt niet erg soepel
Tegelijkertijd blijven landelijke instrumenten zoals de Wet verbetering poortwachter onverminderd van kracht. Die wet schrijft vaste stappen en termijnen voor zodra iemand zich ziek meldt, van analyse door de bedrijfsarts tot een plan van aanpak voor terugkeer.
In theorie biedt dat een strak kader. In de praktijk blijkt de uitvoering echter niet altijd even soepel of consistent te verlopen. Dat kan leiden tot langere trajecten en hogere kosten en precies daar proberen gemeenten nu meer grip op te krijgen.
Lees ook: Overgewicht op de werkvloer: waarom werkgevers nú moeten ingrijpen.
Bronnen:
Aeno.nl, ArboNed, Binnenlands Bestuur Gemeente Amsterdam