Draai voor klassieke weergave

Tips bij het opstellen van een testament

Wanneer en hoe regel je jouw nalatenschap? Het is een onderwerp dat we liever voor ons uitschuiven en niet teveel over nadenken. Maar overlijden vindt ook vaak plotseling plaats, waardoor het verstandig is om op tijd je testament op te (laten) stellen en alles goed te regelen. Zo’n document moet aan allerlei voorwaarden voldoen. Veel kun je op voorhand regelen, maar niet alles. Waar moet je allemaal aan denken en op letten bij het opstellen van een testament?

In een testament leg je vast, wat jij wilt dat er met jouw erfenis gebeurt nadat je (onverhoopt) komt te overlijden. Niet alleen wat de financiën betreft, hoewel het daar in de regel wel voornamelijk over gaat. Voor zo’n testament heb je een notaris nodig en de wettelijke regels zijn ingewikkeld. Een briefje met je wensen op je nachtkastje voldoet niet aan de eisen.

Wilsbekwaam

Iedereen die 16 jaar of ouder en ‘wilsbekwaam’ is, kan naar een notaris om een testament te laten opstellen. Wilsbekwaam wil zeggen dat je geacht wordt te snappen wat en hoe je een en ander geregeld wilt hebben. In geval van dementie ben je bijvoorbeeld veelal niet wilsbekwaam meer. Dan stelt de notaris niet zomaar je testament op. 

De notaris weet alles over het erfrecht, de erfbelasting en de wettelijke regels voor de erfgenamen. Zijn of haar advies is vrijwel onmisbaar. Bij het opstellen van een testament komen een aantal vragen aan de orde: 

1. Wie zijn mijn erfgenamen?

Volgens de wet zijn gehuwden of geregistreerde partners automatisch elkaars erfgenaam. Maar dat is níet zo als er alleen een samenlevingscontract is. Er zijn ook mogelijk andere erfgenamen. In elk geval de eventuele kinderen, die hoe dan ook erfgenaam zijn. Verder zijn ouders, broers, zussen, grootouders en zelfs  overgrootouders erfgenaam. Als er geen testament is, heeft de wet bepaald dat ouders vóór broers en zussen gaan, en zo verder. Het kan zijn dat er helemaal geen erfgenaam is. In dat geval gaat de erfenis naar de Nederlandse Staat.

2. Wat kun je regelen met een testament?

Je wilt bijvoorbeeld dat je partner in jullie huis kan blijven wonen. In de praktijk: jullie woning kan niet verkocht worden, tenzij de partner (in het jargon: de ‘langstlevende’) daartoe besluit. Andere erfgenamen, bijvoorbeeld je kinderen, moeten dus wachten op hun deel van de erfenis dat in de waarde van je huis opgesloten zit. Ander voorbeeld: je wilt je hele erfenis nalaten aan een goed doel. Dat kan niet onbeperkt. Maar je kunt wel bepalen dat je ‘wettelijke’ erfgenamen er niet met de hele buit vandoor gaan.

3. Samen met mijn partner een testament?

Nee, een testament is altijd strikt persoonlijk. Dus je kunt niet samen met je partner één testament laten opmaken. Er zijn er dan twee nodig.

4. Kan ik mijn kind(eren) onterven?

Gedeeltelijk. Dit heeft te maken met de zogeheten wettelijke ‘legitieme portie’. Dit betreft de helft ‘waarop een kind recht zou hebben als hij/zij niet onterfd was’. Dit geldt uitsluitend en alleen met betrekking tot geld. Een onterfd kind kan géén aanspraak maken op waardevolle spullen, maar door de wetgeving ook nooit helemáál onterfd worden.

5. Heb ik advies nodig van een notaris?

Ja, want de regelgeving over erfenissen is behoorlijk ingewikkeld. Hoe zit het met eventuele stiefkinderen en met de rechten van een tweede partner? Hoe kun je je erfenis kleiner maken, zodat nabestaanden minder erfbelasting hoeven te betalen? Dit zijn lastige, belangrijke vragen die je het beste aan de notaris kunt stellen. Een eerste intakegesprek met een notaris is overigens vaak gratis.

6. Kan ik mijn testament nog veranderen?

Dat kan altijd. Je testament is geldig tot je het laat herzien. De notaris heeft geheimhoudingsplicht (ook ten opzichte van je kinderen) en geeft eventuele veranderingen alleen door aan het Centraal Testament Register in Den Haag. Ook hier weten ze niet wat er in je testament staat. Je kunt er wel terecht als je wilt achterhalen of bijvoorbeeld je ouders ooit een testament hebben gemaakt.

7. Kan ik mijn testament online regelen?

Ja, al komt er altijd een notaris aan te pas. Als je genoeg hebt aan een standaard testament en er zijn geen specifieke omstandigheden of wensen, dan kun je online op een aantal sites een vragenformulier invullen. Je krijgt dan een concept-testament thuisgestuurd. 

8. Hoe vind ik een goede notaris? 

In vrijwel elke gemeente vind je notarissen. Je bent niet gebonden aan jouw gemeente; je bent vrij om de notaris te kiezen die je zelf wilt. Misschien hebben familie of vrienden goede ervaringen met een notaris.

9. Wat kost een notaris?

De notaristarieven zijn vrij. Elke notaris mag zelf het tarief bepalen. Hierdoor kunnen deze behoorlijk uiteenlopen. Een goed advies kan echter veel problemen voorkomen, waardoor onnodige kosten bespaard blijven. 

Auteur: Sarah Saarberg