Bron: © Canva. Heb jij wel eens pijn tijdens seks ervaren? Dan weet je hoe vervelend het is!
Seks hoort prettig te zijn. Toch ervaren veel vrouwen (en ook mannen) pijn tijdens het vrijen. Misschien voel je een stekende pijn in je onderbuik, branderig gevoel bij penetratie of merk je dat je vagina te droog is om echt te kunnen genieten. Pijn bij seks is niet alleen vervelend, het kan ook onzekerheid veroorzaken en een grote impact hebben op je relatie en zelfvertrouwen.
Het goede nieuws: pijn tijdens seks is vaak goed te behandelen. Door de oorzaak te achterhalen en er op tijd iets aan te doen, kun je weer ontspannen en met plezier vrijen.
Wat is pijn bij seks?
Pijn tijdens seks wordt ook wel dyspareunie genoemd. Het kan voorkomen vóór, tijdens of na de seks en varieert van licht ongemak tot hevige pijn. De klachten kunnen tijdelijk zijn, maar ook langdurig aanhouden. De oorzaken zijn uiteenlopend en kunnen zowel lichamelijk als psychisch zijn.
Oorzaken van pijn tijdens seks
1. Vaginale droogheid
Een van de meest voorkomende oorzaken is een droge vagina. Dit kan zorgen voor wrijving en pijn bij penetratie. Vaginale droogheid ontstaat onder andere door:
- hormonale veranderingen (zoals tijdens de overgang of na de bevalling);
- stress, spanning of angst;
- medicatie (bijvoorbeeld antidepressiva of anticonceptie);
- onvoldoende opwinding of te weinig voorspel.
2. Ouder worden
Met het ouder worden neemt de oestrogeenproductie af, waardoor de vaginawand dunner en droger wordt. Dit maakt de vagina gevoeliger en kan seks pijnlijk maken, vooral na de menopauze.
3. Infecties
Seksueel overdraagbare aandoeningen (zoals chlamydia, gonorroe of herpes) en vaginale infecties (zoals een schimmelinfectie of bacteriële vaginose) kunnen pijn, jeuk en een branderig gevoel veroorzaken tijdens seks.
4. Vulvodynie
Bij vulvodynie is er sprake van chronische pijn rond de vulva zonder duidelijke oorzaak. De pijn kan brandend, stekend of schrijnend aanvoelen en wordt vaak erger bij aanraking of penetratie.
5. Endometriose
Bij endometriose groeit baarmoederslijmvlies buiten de baarmoeder. Dit kan zorgen voor hevige pijn, vooral bij diepe penetratie, maar ook bij menstruatie en dagelijkse activiteiten.
6. Vaginisme
Bij vaginisme spannen de spieren rond de vagina zich onwillekeurig aan, waardoor penetratie moeilijk of zelfs onmogelijk wordt. Vaak spelen angst, negatieve ervaringen of trauma een rol.
7. Overgevoeligheid of spanning
Sommige vrouwen zijn extra gevoelig in het vaginale gebied of houden onbewust spanning vast. Dit kan pijn veroorzaken, zelfs zonder medische aandoening.
8. Dichtgroeien van de vaginaopening
Het dichtgroeien of verkleven van de vaginaopening heet bij kinderen synechiae vulvae en ontstaat meestal door een tijdelijk oestrogeentekort; dit verloopt vaak zonder klachten en verdwijnt meestal vanzelf of met een hormoonzalf. Bij volwassenen (en soms ook bij kinderen) kan lichen sclerosus, een chronische huidaandoening, leiden tot verharding, krimp en vergroeiing van de schaamlippen, waardoor de ingang van de vagina nauwer wordt. Bij klachten zoals pijn, jeuk of problemen met plassen of vrijen is het raadzaam een arts te bezoeken.
9. Poliepen
Poliepen in de baarmoeder of baarmoederhals kunnen ook pijn veroorzaken tijdens het vrijen. Ze zijn vaak gevoelig bij aanraking en kunnen naast pijn een zeurend gevoel of bloedverlies na het vrijen geven.
10. Vleesbomen (myomen)
Vleesbomen kunnen pijn bij het vrijen veroorzaken, vooral wanneer ze groot zijn of op een ongunstige plek liggen, zoals dicht bij de baarmoederhals of aan de buitenkant van de baarmoeder. Bij diepe penetratie kan dit een drukkende of stekende pijn geven.
Gevolgen van pijn bij seks
Als pijn bij seks niet wordt aangepakt, kan dit grote gevolgen hebben. Lichamelijk kan de pijn verergeren en kunnen klachten chronisch worden. Emotioneel kan het leiden tot:
- angst voor seks;
- vermijding van intimiteit;
- onzekerheid of schaamte;
- spanningen binnen de relatie;
- verminderd zelfbeeld en lagere kwaliteit van leven.
Juist omdat deze gevolgen vaak sluipend ontstaan, is het belangrijk pijn bij seks serieus te nemen.
Wat kun je doen tegen pijn tijdens seks?
Praat erover
Open communicatie met je partner is essentieel. Door eerlijk te zijn over wat je voelt, ontstaat er begrip en ruimte om samen naar oplossingen te zoeken.
Neem de tijd
Meer aandacht voor ontspanning en voorspel helpt het lichaam zich beter voor te bereiden op penetratie. Haast en druk werken juist averechts.
Gebruik glijmiddel
Een goed glijmiddel vermindert wrijving en kan veel pijn voorkomen. Probeer verschillende soorten (op water- of siliconenbasis) om te ontdekken wat voor jou prettig werkt.
Experimenteer met standjes
Sommige seksuele posities geven minder druk of diepte. Door te variëren ontdek je wat comfortabel is voor jouw lichaam.
Zoek professionele hulp
Houdt de pijn aan of is deze heftig? Ga dan naar de huisarts, gynaecoloog of seksuoloog. Zij kunnen samen met jou de oorzaak achterhalen en een passende behandeling voorstellen.
Tot slot
Pijn bij seks is geen onderwerp om je voor te schamen en zeker geen klacht die je moet negeren. Hoe eerder je actie onderneemt, hoe groter de kans dat je weer met vertrouwen en plezier kunt genieten van intimiteit. Seks mag fijn zijn – en dat gun je jezelf.
Bronnen:
Rutgers, Thuisarts.nl, Mayo Clinic, Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie (NVOG)