Bron: Canva. Zo werkt de pensioenverdeling bij scheiding voor senioren: praktische uitleg en tips.
Volgens het CBS eindigt bijna 40% van de huwelijken in een scheiding. Ook onder 60-plussers komt dit steeds vaker voor. Een scheiding hakt erin. Zeker op latere leeftijd. Je moet je huis, spaargeld en spullen verdelen. Maar er is 1 ding dat vaak wordt vergeten: het pensioen.
Uit onderzoek van Wijzer in geldzaken blijkt dat veel ex-partners geen goede pensioenafspraken maken. Dat is riskant. Een scheiding vlak voor je pensioen heeft namelijk grote financiële gevolgen. In dit artikel leggen we in simpele taal uit hoe de pensioenverdeling werkt. Zo weet je precies waar je aan toe bent.
1. De basis: ieder de helft
Ben je getrouwd of heb je een geregistreerd partnerschap? Dan bouw je samen pensioen op. Bij een scheiding heeft je ex-partner recht op de helft van jouw opgebouwde ouderdomspensioen. En jij op de helft van dat van je ex. Dit heet ‘pensioenverevening’.
- Wat verdeel je? Alleen het pensioen dat is opgebouwd tijdens jullie huwelijk of partnerschap.
- Wat houd je zelf? Pensioen van vóór jullie trouwdag of na de scheiding blijft helemaal van jou.
- Partnerpensioen: Ook het nabestaandenpensioen (partnerpensioen) dat tot de scheiding is opgebouwd, wordt verdeeld.
Sinds 2022 is de wet strenger geworden. Pensioenfondsen moeten je nu sneller en beter informeren. Dat scheelt een hoop onduidelijkheid.
2. De magische grens van 2 jaar
Dit is direct de belangrijkste tip. Geef je scheiding binnen 2 jaar door aan het pensioenfonds. Doe je dit op tijd? Dan betaalt het pensioenfonds later jouw deel rechtstreeks aan jou uit. Ben je te laat? Dan moet je ex-partner dit bedrag elke maand naar jou overmaken. Dat zorgt vaak voor gedoe. Zeker als het contact na de scheiding niet zo goed is. Voorkom die afhankelijkheid en vul op tijd de papieren in.
3. Zelf afspraken maken mag
Je hoeft het pensioen niet precies 50/50 te verdelen. Jullie mogen samen ook andere afspraken maken. Misschien wil de één het huis houden en krijgt de ander in ruil daarvoor meer pensioen.
Kies je voor een andere verdeling? Of besluiten jullie elkaars pensioen met rust te laten? Leg dit dan altijd officieel vast in het echtscheidingsconvenant.
- Ben je ondernemer (DGA)? Dan is het extra opletten. Pensioen in eigen beheer wordt alleen verdeeld als het geld ook echt in de bv zit. Is er een tekort? Dan heeft de rechter bepaald dat het pensioen toch veiliggesteld moet worden. Vraag hierbij altijd om deskundig advies.
4. Het nieuwe pensioenstelsel in het kort
Er verandert veel door de nieuwe pensioenwet (Wtp). Ook als je rond je pensioendatum gaat scheiden. Wat merk je hiervan?
- Duidelijke taal: Pensioenfondsen moeten je via het systeem ‘Pensioen 1-2-3’ veel simpeler uitleggen wat je rechten zijn.
- Eerlijker partnerpensioen: De regels voor het partnerpensioen worden voor iedereen gelijk. Dat maakt het verdelen bij een scheiding een stuk overzichtelijker.
- Meer pensioen: Jongeren bouwen nu al vanaf 18 jaar pensioen op. Bij een scheiding telt er dus over een langere periode pensioen mee.
5. Praktische tips voor 60-plussers
Wil je financiële verrassingen voorkomen? Loop dan deze checklist even na:
- Check het overzicht: Log in op mijnpensioenoverzicht.nl met je DigiD. Hier zie je precies wat je hebt opgebouwd.
- Let op kleine pensioentjes: Heb je vroeger ergens kort gewerkt? Deze ‘slapende’ pensioenen worden tegenwoordig vaak automatisch overgedragen naar je huidige fonds. Houd dit in de gaten.
- Vul je pensioengat aan: Heb je door de scheiding ineens veel minder pensioen? Je mag je gemiste pensioen fiscaal voordelig inhalen. Sinds 2020 mag je hiervoor tot wel 10 jaar terugkijken. Dit heet de ‘inhaalruimte’.
- Pas op bij een nieuwe liefde: Ga je opnieuw samenwonen of trouwen? Oude afspraken met je ex kunnen invloed hebben op het pensioen van je nieuwe partner. Laat dit altijd even nakijken.
Lees ook: Scheiden van tafel en bed: wanneer doe je dat? De belangrijkste redenen.
Wat gebeurt er met de AOW (het staatspensioen)?
Veel mensen halen het werkgeverspensioen en de AOW door elkaar. De AOW hoef je niet te verdelen met je ex-partner. Iedereen bouwt namelijk zijn eigen AOW op. Wel verandert er iets belangrijks in het bedrag:
- Als je getrouwd bent, krijg je de AOW voor gehuwden (ieder 50% van het minimumloon).
- Na de scheiding word je alleenstaand. Je krijgt dan de alleenstaanden-AOW (70% van het minimumloon). Je AOW-bedrag gaat per persoon dus omhoog na een scheiding. Geef de scheiding wel tijdig door aan de Sociale Verzekeringsbank (SVB).
Wat je moet weten over pensioen en de erfenis van kinderen:
- Ouderdomspensioen stopt bij overlijden: Het pensioen dat je maandelijks krijgt, is persoonsgebonden. Zodra je overlijdt, stopt deze uitkering. Het is geen spaarpotje dat overblijft voor de erfgenamen (de kinderen).
- Wat gebeurt er bij de standaard verdeling (verevening)? Overlijdt de ex-partner die een deel van jouw pensioen ontving? Dan stopt die uitkering aan je ex en vloeit dat deel weer volledig terug naar jou. Je krijgt dan weer je volledige pensioen. Het gaat dus niet naar jullie kinderen. Overlijd jij (degene die het pensioen heeft opgebouwd)? Dan stopt het ouderdomspensioen voor jullie allebei. Je ex-partner krijgt dan mogelijk nog wel het ‘bijzonder partnerpensioen’, maar de kinderen erven het ouderdomspensioen niet.
- Wat gebeurt er bij conversie (definitief splitsen)? Hebben jullie gekozen voor ‘conversie’ (het pensioen definitief in 2 losse potjes splitsen)? Als 1 van jullie overlijdt, stopt dat specifieke pensioen simpelweg. Het vloeit niet terug naar de ander en gaat ook niet naar de kinderen.
- Wezenpensioen: Kinderen hebben bij overlijden van een ouder soms recht op wezenpensioen. Echter, dit geldt meestal alleen voor kinderen tot 18 of 21 jaar (soms 27 jaar bij een studie). Voor de meeste senioren die gaan scheiden, zijn de kinderen al volwassen en vervalt dit recht.
Hoe zit het met zelf gespaard pensioen?
Het artikel gaat nu vooral over het pensioen via een werkgever (de 2e pijler). Maar wat als je zelf hebt gespaard voor extra pensioen, bijvoorbeeld via een lijfrentepolis of banksparen (de 3e pijler)?
- Dit valt niet onder de standaard pensioenwet.
- Zelf gespaard pensioen wordt gezien als vermogen. Het valt daarom onder de algemene verdeling van jullie bezittingen (de boedelverdeling), net als het spaargeld en de overwaarde van het huis.
Wat als het pensioen al is ingegaan?
Veel senioren zijn al met pensioen op het moment dat ze scheiden. Hoe werkt het dan?
- De regels voor de verdeling (ieder de helft van de opbouw tijdens het huwelijk) blijven precies hetzelfde.
- Het grote verschil is de timing: de verdeling gaat direct in zodra de scheiding officieel is ingeschreven bij de gemeente. Het pensioenfonds gaat de uitkering dan direct splitsen en aan jullie beiden apart uitbetalen (mits je dit binnen 2 jaar doorgeeft).
Heeft de pensioenverdeling invloed op partneralimentatie?
Ja. Bij het berekenen van partneralimentatie wordt gekeken naar jullie inkomens. Omdat de pensioenverdeling je toekomstige (of huidige) inkomen verandert, heeft dit direct invloed op de hoogte van de alimentatie. Bespreek dit altijd goed met je mediator of advocaat.
Neem de tijd en teken niet zomaar
Scheiden rond je pensioenleeftijd is ingewikkeld. Je moet in korte tijd keuzes maken die de rest van je leven beïnvloeden. Neem daarom de tijd en teken niet zomaar iets. Verzamel al je papieren en schakel een onafhankelijk pensioenadviseur in. Een expert kost geld, maar een verkeerde keuze kost je de rest van je leven nog veel meer. Met de juiste hulp zorg je voor rust, overzicht en een financieel veilige oude dag.
LET OP: Startpagina geeft geen financieel advies, alleen tips en informatie. Raadpleeg bij vragen altijd een officieel adviseur.