Bron: Canva. Alzheimer lijkt steeds meer een ziekte van het hele lichaam.
De kijk op het ontstaan van Alzheimer kantelt. Waar jarenlang werd aangenomen dat de ziekte uitsluitend in de hersenen ontstaat, wijzen nieuwe onderzoeken op een verrassende andere oorsprong. Wetenschappers zien steeds meer aanwijzingen dat Alzheimer mogelijk begint in andere delen van het lichaam, zoals de darmen, huid of longen.
Uit recent onderzoek blijkt dat genetische risicofactoren voor Alzheimer opvallend vaak actief zijn buiten de hersenen. Vooral in organen die een belangrijke rol spelen in het afweersysteem, zoals de darmen en longen, worden deze genen aangetroffen, meldt CheckOn. Dat betekent dat de ziekte zich mogelijk al jaren ontwikkelt voordat de eerste geheugenklachten zichtbaar worden.
Lees verder onder de video >>
Ontstekingen als stille aanjager
Een van de belangrijkste nieuwe inzichten draait om ontstekingen. Onderzoekers vermoeden dat langdurige ontstekingsreacties in het lichaam een kettingreactie kunnen veroorzaken die uiteindelijk het brein aantast.
“Dit onderzoek laat zien dat de hersenen niet losstaan van de rest van het lichaam”, stelt hersenwetenschapper Donna Wilcock.
Steeds vaker leggen studies een verband tussen Alzheimer en aandoeningen zoals infecties, darmproblemen of ontstekingsziekten. Die processen zouden via het bloed en het immuunsysteem invloed uitoefenen op de hersenen.
Darmflora onder het vergrootglas
Ook de darmen krijgen een steeds grotere rol in het verhaal rond Alzheimer. Onderzoek laat zien dat mensen met Alzheimer vaak een andere samenstelling van darmbacteriën hebben dan gezonde mensen.
Zo is de diversiteit aan bacteriën vaak lager en komen ontstekingsbevorderende bacteriën juist vaker voor, meldt A Healthy Life. Dat is opvallend, omdat veranderingen in de darmflora soms al zichtbaar zijn voordat geheugenproblemen optreden. Dit opent de deur naar vroegere signalering en mogelijk zelfs preventie.
Nieuwe puzzelstukjes in de hersenen zelf
Tegelijkertijd ontdekken wetenschappers ook nieuwe processen binnen de hersenen. Zo lijken tot nu toe onbekende hersencellen, zogeheten tanycyten, een rol te spelen bij het ophopen van schadelijke eiwitten die kenmerkend zijn voor Alzheimer.
Wanneer deze cellen minder goed functioneren, hopen eiwitten zich sneller op en verspreiden ze zich door het brein, meldt recent onderzoek. Dat verschuift de focus van alleen zenuwcellen naar het complete ‘ecosysteem’ van de hersenen.
Wat betekent dit voor behandeling?
Deze nieuwe inzichten hebben grote gevolgen voor de zoektocht naar een behandeling. Tot nu toe richtten medicijnen zich vooral op het opruimen van eiwitten in de hersenen. Maar dat blijkt vaak te laat in het ziekteproces. De nieuwe richting is breder en kijkt naar het hele lichaam:
- aanpak van ontstekingen
- versterken van het immuunsysteem
- verbeteren van darmgezondheid
- eerder opsporen van risico’s
Onderzoekers hopen dat hiermee in de toekomst eerder ingegrepen kan worden, nog vóórdat schade in de hersenen zichtbaar wordt.
Hoop én voorzichtigheid
De ontdekkingen zorgen voor optimisme, maar wetenschappers temperen de verwachtingen. Alzheimer blijft een complexe ziekte met meerdere oorzaken. “Een verband betekent nog geen oorzakelijk verband”, benadrukken onderzoekers. Met andere woorden, er is nog veel onderzoek nodig voordat deze inzichten leiden tot concrete behandelingen.
Wat zegt sociale media?
Op sociale media gaan de nieuwe inzichten razendsnel rond. Vooral het idee dat Alzheimer mogelijk in de darmen begint, trekt veel aandacht. Gebruikers delen massaal berichten over voeding, leefstijl en het versterken van de darmgezondheid.
Tegelijkertijd ontstaan ook discussies. Sommige mensen zien het als doorbraak, anderen waarschuwen voor te snelle conclusies en benadrukken dat het nog om vroege onderzoeksresultaten gaat.
Een nieuwe kijk op Alzheimer
Wat duidelijk wordt is dat Alzheimer in de ogen van onderzoekers geen puur hersenprobleem meer is. Het lijkt steeds meer een ziekte van het hele lichaam, waarbij het brein uiteindelijk het zwaarst wordt getroffen.
Die verschuiving in denken kan de komende jaren bepalend zijn voor hoe we Alzheimer begrijpen, voorkomen en behandelen.
LET OP: Startpagina geeft geen medisch advies. Raadpleeg bij gezondheidsklachten altijd een arts.
Bronnen:
New Scientist, A Healthy Life, Alzheimer Nederland