Foto: Canva - Veelbelovend-nieuw-medicijn-tegen-Alzheimer-Trontinemab.
Het nieuwe Alzheimermedicijn Lecanemab wordt niet opgenomen in het basispakket van de zorgverzekering. Dat heeft het Zorginstituut Nederland besloten na advies van een onafhankelijke commissie van neurologen. Volgens het instituut is het effect van het middel te beperkt om vergoeding te rechtvaardigen.
Lecanemab, ontwikkeld door farmaceuten Biogen en Eisai, werd internationaal gepresenteerd als een mogelijke doorbraak in de behandeling van beginnende Alzheimer. Uit klinisch onderzoek bleek dat het middel de cognitieve achteruitgang met 27 procent kan vertragen. Toch vindt het Zorginstituut dat dit verschil in de praktijk nauwelijks merkbaar is voor patiënten.
Statistisch verschil, weinig effect in het dagelijks leven
De procentuele vertraging vertaalt zich naar minder dan een half punt verschil op een achttienpuntsschaal voor cognitieve achteruitgang. Volgens deskundigen levert dat in het dagelijks functioneren van patiënten weinig winst op.
Hoogleraar neurologie Edo Richard (Radboudumc), betrokken bij de advisering, vat het als volgt samen: “Lecanemab is een medicijn dat wel werkt, maar niet helpt.” Het middel richt zich op het verwijderen van amyloïde-eiwitten in de hersenen, maar leidt volgens hem niet tot een duidelijk merkbare verbetering van het denken of zelfstandig functioneren.
Het Zorginstituut stelt dat opname in het basispakket alleen gerechtvaardigd is wanneer een behandeling aantoonbaar bijdraagt aan de kwaliteit van leven.
Risico’s en belastende behandeling
Naast het beperkte effect spelen ook de risico’s een rol in het besluit. Lecanemab kan bijwerkingen veroorzaken zoals hersenzwellingen en hersenbloedingen. In sommige gevallen kan dat leiden tot blijvende schade, zoals verlamming of spraakstoornissen. In zeldzame gevallen kan de behandeling ernstige gevolgen hebben.
Daarbij is het behandeltraject intensief. Patiënten moeten elke 2 weken een infuus krijgen in het ziekenhuis. Ook zijn regelmatige MRI-scans en controles nodig om mogelijke complicaties tijdig te signaleren. Volgens het Zorginstituut weegt deze belasting niet op tegen de beperkte winst die het middel oplevert.
Teleurstelling bij patiëntenorganisatie
Patiëntenvereniging Alzheimer Nederland reageert teleurgesteld. De organisatie benadrukt dat zelfs een bescheiden vertraging van de ziekte voor mensen in een vroeg stadium waardevol kan zijn.
“Voor sommige patiënten kan extra tijd, hoe beperkt ook, van grote betekenis zijn”, stelt de vereniging. Zij pleit voor een zorgvuldig gesprek tussen arts en patiënt over de mogelijke voordelen en risico’s van behandeling.
Het Zorginstituut blijft echter bij zijn standpunt dat nieuwe geneesmiddelen niet alleen statistisch effect moeten laten zien, maar ook klinisch relevant verschil moeten maken.
Voorlopig geen toegang via basisverzekering
Doordat Lecanemab niet wordt vergoed, is het middel in Nederland praktisch niet toegankelijk voor de meeste patiënten. De kosten van de behandeling zijn hoog en komen zonder vergoeding volledig voor eigen rekening.
Voor mensen met beginnende Alzheimer betekent dit dat zij voorlopig zijn aangewezen op bestaande zorg en begeleiding. Wereldwijd wordt intussen verder onderzoek gedaan naar nieuwe behandelmethoden, maar een medicijn dat de ziekte daadwerkelijk stopt of omkeert is er nog niet.
Het besluit onderstreept volgens deskundigen de ingewikkelde afweging tussen hoop op medische vooruitgang en de vraag wanneer een behandeling voldoende effect heeft om collectief te worden vergoed.
Lees hieronder wat we eerder schreven over medicijnen tegen Alzheimer >>
Veelbelovend nieuw medicijn tegen Alzheimer remt amyloïde plaques snel
13 augustus 2025 – Alzheimer treft wereldwijd ruim 55 miljoen mensen en is een van de snelst groeiende vormen van dementie. Elk jaar komen daar miljoenen nieuwe patiënten bij. Ondanks intensief onderzoek is een genezende behandeling nog niet gevonden, maar er zijn hoopvolle ontwikkelingen. Het nieuwe medicijn Trontinemab van Roche wordt gezien als een potentiële doorbraak.
door Gaby Tenda
Wat is Trontinemab en waarom is dit bijzonder?
Trontinemab is een experimenteel geneesmiddel, speciaal ontwikkeld voor de behandeling van vroege Alzheimer. Het unieke aan Trontinemab is de gepatenteerde Brainshuttle™-technologie. Dankzij deze innovatieve techniek kan het medicijn snel en diep doordringen in de hersenen, iets wat bij bestaande therapieën vaak een groot obstakel vormt. De bloed-hersenbarrière, normaal gesproken een beschermende muur tegen schadelijke stoffen, laat Trontinemab relatief eenvoudig passeren. Hierdoor kan het middel direct in het hersenweefsel zijn werk doen.
Trontinemab richt zich op het verminderen van amyloïde plaques, eiwitophopingen die kenmerkend zijn voor Alzheimer en die bijdragen aan het ziekteproces en de achteruitgang van het geheugen. Waar oudere behandelingen moeite hebben om deze plaques te bereiken, laat Trontinemab dankzij de Brainshuttle™-technologie een veel snellere en diepere werking zien.
De nieuwste onderzoeksresultaten in het kort
Recente klinische studies bij mensen met vroege Alzheimer zijn veelbelovend. Afhankelijk van de toegediende dosis, had 81 tot 91% van de deelnemers na 28 weken behandeling duidelijk minder amyloïde plaques in het brein. Dit is vastgesteld met geavanceerde hersenscans. Zo’n snelle en ingrijpende daling van plaques wordt door onderzoekers gezien als essentieel om de voortgang van Alzheimer daadwerkelijk af te remmen.
Belangrijk om te weten: Trontinemab lijkt een gunstig veiligheidsprofiel te hebben. Minder dan 5% van de deelnemers kreeg last van milde hersenafwijkingen op scans (zogeheten ARIA-E), een bijwerking die bij andere Alzheimer-medicatie soms vaker voorkomt. Ernstige bijwerkingen zijn tot nu toe nauwelijks gemeld, wat hoopvol is voor de toekomst.
Hoe werkt Trontinemab precies?
Trontinemab werkt door gericht de amyloïde-beta plaques in de hersenen op te ruimen. Door de Brainshuttle™-technologie kan het medicijn in veel hogere concentraties de hersenen bereiken, waardoor het effectiever is dan eerdere behandelingen. Dit kan de opmars van Alzheimer vertragen, vooral bij mensen die er vroeg bij zijn. Uit de eerste studies blijkt dat deze aanpak niet alleen de hoeveelheid plaques vermindert, maar ook het tempo van cognitieve achteruitgang vertraagt.
Video: Trontinemab werking
De tekst gaat onder de (Engelstalige) video verder >>
Nieuwe diagnostiek: een simpele bloedtest
Het selecteren van de juiste patiënten voor deze behandeling wordt eenvoudiger dankzij een nieuwe diagnostische test van Roche: de Elecsys® pTau217 bloedtest. Deze test maakt het mogelijk om snel, betrouwbaar én goedkoop te bepalen wie risico loopt op Alzheimer, vaak al voordat de eerste klachten zichtbaar zijn.
De nauwkeurigheid van deze bloedtest is vergelijkbaar met die van een PET-scan, maar de procedure is veel minder belastend en goedkoper. Dit betekent dat meer mensen in een vroeg stadium opgespoord en behandeld kunnen worden.
Wat betekent dit voor mensen met (beginnende) Alzheimer?
Door deze ontwikkelingen krijgen mensen met vroege Alzheimer uitzicht op een nieuwe, veelbelovende behandeling. Dit kan betekenen:
- Snellere diagnose dankzij de bloedtest
- Betere en doelgerichte behandeling door Trontinemab
- Minder schadelijke plaques in de hersenen
- Mogelijk vertraagde ziekteprogressie, waardoor langer zelfstandig leven mogelijk blijft
Let op: Trontinemab is op dit moment nog niet algemeen beschikbaar. Grootschalige fase III-onderzoeken starten naar verwachting in 2025. Artsen en onderzoekers volgen de ontwikkelingen nauwgezet.
De tekst gaat onder het bericht verder >>
Overzicht van de belangrijkste medicijnen bij Alzheimer
Er zijn verschillende medicijnen voor Alzheimer die elk op hun eigen manier proberen de ziekte te behandelen. De bekendste zijn Donepezil, Rivastigmine en Galantamine; deze medicijnen vertragen tijdelijk het geheugenverlies door de werking van bepaalde stoffen in de hersenen te verbeteren. Memantine wordt vaak gebruikt bij matige tot ernstige Alzheimer en werkt op een andere manier om de hersenen te beschermen tegen verdere schade.
Van bestaande middelen tot nieuwe ontwikkelingen
Naast deze bestaande middelen zijn er nieuwe medicijnen in ontwikkeling, zoals Donanemab, Lecanemab en Trontinemab. Deze richten zich op het opruimen van schadelijke eiwitten (amyloïde plaques) in de hersenen, waardoor de ziekte mogelijk wordt vertraagd. Vooral Donanemab en Lecanemab zijn al goedgekeurd in Amerika voor mensen met beginnende Alzheimer, terwijl Trontinemab nog in onderzoek is en gebruikmaakt van een innovatieve techniek om beter in de hersenen te komen.
Samen bieden deze medicijnen steeds meer hoop op een betere behandeling van Alzheimer.
Kort samengevat: hoop op een betere toekomst
Trontinemab biedt een veelbelovende stap vooruit in de strijd tegen Alzheimer. Dankzij de snelle en diepe reductie van schadelijke plaques én de toegankelijkheid van nieuwe diagnostiek, groeit de hoop op een betere behandeling voor miljoenen mensen wereldwijd.
Heb je vragen over nieuwe behandelmethoden, overleg dan altijd met je arts of een gespecialiseerde kliniek. Blijf de nieuwste ontwikkelingen volgen, want de wetenschap staat niet stil!
Let op: Startpagina geeft geen medisch advies. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts of specialist.
Bronnen
Roche, biospace, biopharmadive, conflingo, telegraaf
Lees hieronder wat we eerder schreven over medicijnen tegen Alzheimer >>
Alzheimermedicijn op het punt van goedkeuring in Europa
24 juli 2024 – De Europese geneesmiddelenautoriteit EMA staat op het punt om goedkeuring te geven voor een nieuw medicijn tegen Alzheimer: Lecanemab. Dit medicijn lijkt de progressie van de ziekte te vertragen, wat grote opluchting brengt voor de vele families die dagelijks worstelen met deze slopende aandoening. Het medicijn biedt een sprankje hoop voor de toekomst.
door Wendy Ruittemanz
Gebruik in de Verenigde Staten
De Amerikaanse neuroloog Gil Rabinovici behandelt al patiënten met Lecanemab. Hij geeft aan dat hij voor het eerst echte hoop kan bieden aan degenen die hij behandelt. Rabinovici benadrukt hoe belangrijk deze doorbraak is voor de medische gemeenschap en hoe het de benadering van Alzheimerbehandeling kan veranderen. Patiënten merken tijdens de behandeling positieve veranderingen, wat de kwaliteit van leven aanzienlijk verbetert.
Belangrijke stap voorwaarts
Het feit dat Lecanemab nu in Europa wordt overwogen, is een belangrijke stap voorwaarts in de strijd tegen Alzheimer. Dit medicijn vertegenwoordigt een potentieel keerpunt in hoe we deze verwoestende ziekte kunnen aanvechten. Hoewel er nog veel onderzoek en ontwikkeling moet plaatsvinden, biedt de mogelijke goedkeuring van Lecanemab een concreet perspectief.
Met de komst van Lecanemab neemt het bewustzijn rondom Alzheimer en de behoefte aan effectieve behandelingen toe. Steeds meer mensen realiseren zich de impact van de ziekte en de noodzaak voor innovatie in de geneeskunde. Deze ontwikkelingen leiden wellicht ook tot meer financiering en steun voor verder onderzoek naar Alzheimer.
Opinie van experts
Veel medische experts zien de mogelijke goedkeuring van Lecanemab als een baanbrekende gebeurtenis. Zij benadrukken dat dit slechts het begin is van wat hopelijk een reeks nieuwe behandelingen en doorbraken zal zijn in de strijd tegen Alzheimer. Er is een optimistische verwachting dat dit medicijn de weg kan effenen voor nog effectievere therapieën in de toekomst.
Klinische studies en resultaten
De klinische studies van Lecanemab tonen aan dat het medicijn de progressie van Alzheimer kan vertragen, vooral in de vroege stadia van de ziekte. Uit een fase III-studie bleek dat Lecanemab in staat is de achteruitgang van cognitieve functies met 27 procent te vertragen. De studie, uitgevoerd in meerdere centra wereldwijd, omvatte bijna 1800 patiënten en duurde 18 maanden. Ondanks de veelbelovende resultaten waren er serieuze bijwerkingen, zoals zwellingen en bloedingen in de hersenen, wat de veiligheid van het medicijn ter discussie stelt.
Hoopvol maar voorzichtig optimisme
De goedkeuring van het Alzheimermedicijn Lecanemab hangt in de lucht en kan elk moment een realiteit worden. Voor Alzheimerpatiënten en hun families betekent dit hoop op een betere toekomst. De medische wereld kijkt gespannen toe en bereidt zich voor op een mogelijke revolutie in de behandeling van deze ziekte.
Hoewel Lecanemab niet vrij is van risico’s, geeft het de medische gemeenschap en patiënten hoop. Amerikaanse experts zijn verdeeld: sommigen zien het als een historisch moment, terwijl anderen vragen stellen bij de balans tussen voordelen en risico’s. Het feit dat de Europese geneesmiddelenautoriteit EMA het medicijn nu overweegt, wordt gezien als een positieve trend in Alzheimeronderzoek. Als het wordt goedgekeurd, kan het de standaard van zorg voor Alzheimerpatiënten in Europa revolutioneren.
Eerder schreven wij >>
Medicijn tegen Alzheimer in zicht, nu écht?
9 mei 2023 – Het lijkt erop dat er hoop gloort voor mensen die lijden aan de ziekte van Alzheimer. Een nieuw medicijn, genaamd Donanemab, heeft positieve resultaten opgeleverd in grootschalig internationaal onderzoek.
door Ilse Bloemendal
Dit biedt mogelijk perspectief voor de ontwikkeling van een geneesmiddel tegen deze slopende ziekte. Leer hier meer over de werking van Donanemab en de mogelijke implicaties ervan voor de toekomst van Alzheimer-behandelingen.
Komt er een medicijn tegen Alzheimer?
Een nieuw medicijn dat Alzheimer vertraagt, lijkt effectief te zijn. Dit blijkt uit grootschalig internationaal onderzoek. Mensen die zich in het beginstadium van de ziekte bevinden, gaan met dit middel minder snel achteruit. Dit biedt hoop voor een toekomstige genezing van de ziekte. Het medicijn Donanemab, is wereldwijd getest op bijna 1200 patiënten met beginnende Alzheimer. Waaronder 22 Nederlanders. Na 1,5 jaar bleek het middel de cognitieve achteruitgang van deelnemers met 35% te hebben geremd en verslechterde bijna de helft van de patiënten die het medicijn gebruikten een jaar lang niet.
Directeur van het Brain Research Center, Niels Prins, noemt het verschil substantieel en wetenschappelijk directeur van Alzheimercentrum Amsterdam, Wiesje van der Flier, is hoopvol over de aanpak om Alzheimer te behandelen. Als alles volgens plan verloopt, zal Donanemab over enkele jaren beschikbaar zijn in Nederland, eerst moet er nog goedkeuring volgen van het Europees Geneesmiddelenbureau en moet er een prijskaartje aan worden gehangen door het Zorginstituut.
Alzheimer is (nog) niet te genezen, wel te onderzoeken
Alzheimer is een steeds groter wordend probleem in Nederland en wordt ook wel gezien als de epidemie van de toekomst. Er zijn al meer dan 280.000 mensen met dementie en dit getal blijft jaarlijks toenemen. Genezen kunnen we de ziekte van Alzheimer nog niet, maar in het Alzheimercentrum Amsterdam wordt er keihard gewerkt aan onderzoek naar alle oorzaken die dementie tot gevolg hebben. Hiervoor werken ze nauw samen met andere centra in binnen- en buitenland om snel een oplossing te vinden voor deze mensonterende ziekte.
Wat is Alzheimer?
De ziekte van Alzheimer is de meest voorkomende vorm van dementie. Aan het begin van de ziekte ga je steeds meer dingen vergeten. Dit gebeurt meestal eerst met kleine dingen, die recent gebeurd zijn. Zo kan het zijn dat je je een bezoek van je kleinkinderen niet meer herinnert. Vaak merk je dit zelf niet, maar anderen valt dit meestal wel op. De hersenen gaan daarna steeds verder achteruit en worden niet meer beter. Er komen ook steeds meer klachten bij. De route van je huis naar de supermarkt lijkt wel uit je geheugen gewist. Praten gaat moeilijker. Je gevoel wordt anders. Het lijkt wel of je een ander persoon bent geworden. Een moeilijk proces voor jezelf en voor je naasten.
Feiten Alzheimer
- Ruim 280.000 Nederlanders hebben Alzheimer
- Mensen met dementie leven gemiddeld 6,5 jaar met de ziekte
- Dementie is de snelst groeiende doodsoorzaak in Nederland
- De kans op dementie neemt toe met de leeftijd
- Dementie komt ook bij jongeren voor
- 1 op de 3 vrouwen en 1 op de 7 mannen krijgt dementie
- Er komen in Nederland elk uur 5 mensen met dementie bij
Bronnen:
NOS, RTL, Alzheimer Nederland