Bron: © Canva. Niet Stress en eenzaamheid vegroten de kans op kanker maar een ongezonde leefstijl.
Veel mensen denken dat stress, eenzaamheid of een ‘negatieve’ persoonlijkheid kanker kunnen veroorzaken. Nieuw onderzoek laat zien dat die angst onterecht is. Uit een grote internationale studie blijkt dat stress en eenzaamheid het risico op kanker niet verhogen. Dat nieuws zorgt voor opluchting én weerlegt daarmee een hardnekkige mythe.
Het onderzoek is onlangs gepubliceerd door het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) en is een van de grootste studies naar dit onderwerp ooit uitgevoerd. Onderzoekers analyseerden gegevens van ruim 420.000 mensen en volgden hen jarenlang om te zien wie kanker kreeg en of daar psychosociale factoren een rol in speelden. De conclusie is duidelijk: er is geen direct verband tussen stress, eenzaamheid of persoonlijkheid en het ontstaan van kanker.
Geen verhoogd risico
De onderzoekers keken onder meer naar stress, sociale steun, eenzaamheid, verlies van een dierbare en persoonlijkheidskenmerken. Daarna werd jarenlang gevolgd wie kanker kreeg. Uit de analyse blijkt dat deze factoren geen verhoogd risico op kanker veroorzaken.
“Kanker wordt niet veroorzaakt door hoe je denkt, hoe je je voelt, of wat je hebt meegemaakt”, zegt onderzoeker Lonneke van Tuijl van het UMCG.
Dat is goed nieuws, omdat veel mensen die kanker krijgen zich afvragen of stress of verdriet de oorzaak is geweest. Volgens de onderzoekers hoeft niemand zich daar schuldig over te voelen.
Ongezonde leefstijl is de oorzaak
Het idee dat stress kanker veroorzaakt bestaat al tientallen jaren. Dat komt deels doordat mensen in moeilijke periodes vaak ongezonder gaan leven. Wie veel stress heeft, rookt bijvoorbeeld vaker, drinkt meer alcohol, slaapt slechter of beweegt minder. En juist die leefstijlfactoren verhogen wél het risico op kanker.
In het onderzoek leek sociale isolatie in eerste instantie het risico op longkanker iets te verhogen, maar toen onderzoekers corrigeerden voor roken en alcoholgebruik verdween dat effect. Ongezonde gewoonten blijken de verklaring, niet de psychosociale factoren zelf.
Met andere woorden, niet stress zelf veroorzaakt kanker, maar gedrag dat soms met stress samenhangt.
Wat vergroot het risico op kanker dan wél?
Volgens onderzoekers zijn vooral leefstijl en omgeving bepalend voor het risico op kanker.
De belangrijkste risicofactoren zijn onder meer:
- Roken
- Overmatig alcoholgebruik
- Ongezonde voeding
- Overgewicht
- Te weinig beweging
Het zijn factoren waar mensen zelf wél invloed op hebben, in tegenstelling tot persoonlijkheid, stress of levensgebeurtenissen.
Toch blijft mentale gezondheid belangrijk
Dat stress en eenzaamheid geen directe oorzaak van kanker zijn, betekent niet dat ze onschuldig zijn. Langdurige stress leidt tot slechter slapen, ongezond eten, meer alcoholgebruik en minder beweging. Indirect kan stress dus wel bijdragen aan een slechtere gezondheid.
Onderzoekers benadrukken daarom dat mentale gezondheid belangrijk blijft, maar om andere redenen dan kanker. Je voelt je beter, functioneert beter en leeft vaak gezonder als je mentaal goed in je vel zit.
Opluchting voor veel mensen
De belangrijkste boodschap van het onderzoek is misschien wel psychologisch van aard. Mensen hoeven zichzelf niet de schuld te geven als zij kanker krijgen. Ziekte ontstaat vaak door een combinatie van genetische aanleg, toeval, leefstijl en omgevingsfactoren, maar niet door karakter of stress. De conclusie van de onderzoekers is helder, een gezonde leefstijl is de belangrijkste manier om het risico op kanker te verkleinen.
Bronnen:
UMCG, News-Medical