Essentaksterfte: dit is de actuele stand van zaken, en waar op te letten

Bron: © Canva, X Eric Roeske. Essentaksterfte is een ernstige aantasting van de gewone es.  

---

Essentaksterfte blijft een groot probleem, ook in 2026. Essentaksterfte is een boomziekte die al jaren grote gevolgen heeft voor essen in Nederland en de rest van Europa. Ook nu nog worden op veel plekken zieke of verzwakte essen gekapt om veiligheidsrisico’s te voorkomen. Wat is essentaksterfte?

Tegelijkertijd doen onderzoekers steeds meer kennis op over mogelijke natuurlijke weerstand bij sommige bomen. Leer de zieken essen herkennen.

Wat is essentaksterfte?

Essentaksterfte is een ernstige aantasting van de gewone es. De ziekte wordt veroorzaakt door een schimmel die zich via de lucht verspreidt. Na besmetting raken eerst de bladeren en jonge twijgen aangetast, waarna de schade zich verder uitbreidt naar takken en stam. Uiteindelijk kan de boom geheel afsterven.

De ziekte komt voor in bossen, langs wegen, in parken en ook in tuinen.

Actuele situatie van de essen in Nederland

In verschillende gemeenten verwijderen ze veel essen. Soms gaat het om bomen die er op het eerste gezicht gezond uitzien, alleen van binnen al sterk zijn verzwakt. Dit gebeurt vooral uit voorzorg, omdat zieke essen onverwacht zware takken verliezen of omwaaien.

Gemeenten combineren kap steeds vaker met herplant, waarbij ze kiezen voor een grotere variatie aan boomsoorten. Dit verkleint de kans op grootschalige schade door één enkele ziekte in de toekomst.

Er is ook positief nieuws: Onderzoek laat zien dat een klein deel van de essen minder gevoelig is voor de ziekte. Deze bomen blijven langer gezond of herstellen deels. Op lange termijn kan dit mogelijk bijdragen aan het voortbestaan van de es, al blijft de ziekte voorlopig een groot probleem.

De tekst gaat verder onder de berichten, waarin ook gewaarschuwd wordt voor ‘onnodig kappen’ >>

Hoe herken je essentaksterfte?

Let bij essen op de volgende signalen:

• Bladeren met donkere vlekken of vroegtijdig bladverlies
• Afstervende twijgen en kale plekken in de kroon
• Scheuren of verkleuringen in de bast
• Dode takken die plotseling uit de boom vallen

Niet elke zieke es sterft meteen af. De boom wordt wel kwetsbaarder.

Waar moet je op letten in je eigen omgeving?

• Controleer regelmatig essen in je tuin of straat
• Houd afstand van bomen met veel dode takken
• Laat bij twijfel een deskundige meekijken
• Meld onveilige situaties bij de gemeente

Zelf snoeien of ingrijpen zonder kennis kan de situatie verergeren.

Wat te doen na het kappen van een es in de tuin?

Als een es moet worden verwijderd, is herplant belangrijk. Kies bij voorkeur voor:

• Inheemse boomsoorten
• Verschillende soorten door elkaar
• Bomen die passen bij de bodem en ruimte
• Maak een mini voedselbos met eetbare bomen en struiken in je tuin

Lees ook: Veelvoorkomende winterziektes bij tuinplanten: winterrot, schimmel en andere plagen.

Dit zorgt voor sterker en gezonder groen op de lange termijn en hoewel veel essen verdwijnen, is er ook hoop door onderzoek naar natuurlijke weerstand. Door alert te blijven, meldingen te doen en te kiezen voor gevarieerd groen, kan verdere schade worden beperkt.

Bronnen:

Discover Wildlife, Gemeente Gorinchem, Wijchem Nieuws