Bron: © Canva. Welke factoren spelen een rol bij de ontwikkeling van dikkedarmkanker?
Dikkedarmkanker ontstaat niet alleen door erfelijke aanleg of leefstijl. Nieuwe wetenschappelijke inzichten laten zien dat ook virussen en je eigen immuunsysteem een grotere rol spelen bij dikkedarmkanker dan tot nu toe werd gedacht. Wat betekent dat concreet voor jouw gezondheid, en wat kun je zelf doen?
Volgens cijfers van het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL) is darmkanker, waaronder dikkedarmkanker, 1 van de meest voorkomende kankersoorten in Nederland. Jaarlijks krijgen duizenden mensen de diagnose. Leefstijl, zoals voeding, roken en beweging, blijft belangrijk. Maar onderzoekers kijken inmiddels verder.
Dubbelrol van je immuunsysteem
Je immuunsysteem beschermt je dagelijks tegen bacteriën en virussen. Toch kan diezelfde afweer onder bepaalde omstandigheden bijdragen aan kankerontwikkeling.
Onderzoek gepubliceerd in Nature Immunology laat zien dat een specifieke groep afweercellen, zogeheten TH17-lymfocyten, niet alleen beschermend werkt. Een subgroep blijkt juist tumorgroei te kunnen stimuleren.
“In deze studie tonen we voor het eerst aan dat er 8 soorten TH17-lymfocyten bestaan, elk met een eigen rol. Eén subgroep werkt tumorigene: gezonde darmcellen veranderen in kankercellen wanneer ze met deze TH17-cellen in contact komen”, aldus onderzoeker Julien Marie van Inserm.
Chronische ontsteking speelt daarbij een sleutelrol. Volgens het World Health Organization is chronische ontsteking een bekende risicofactor voor verschillende vormen van kanker. Als je darm langdurig ontstoken is, kan dat het risico op dikkedarmkanker verhogen.
Dit betekent ook dat immunotherapie, waarbij je immuunsysteem juist wordt gestimuleerd, zorgvuldig moet worden toegepast, omdat overactivatie mogelijk onbedoelde effecten heeft.
De verrassende rol van HPV bij kanker
Het humaan papillomavirus (HPV) ken je waarschijnlijk vooral als veroorzaker van baarmoederhalskanker. Toch onderzoeken wetenschappers of bepaalde HPV-typen ook betrokken zijn bij andere kankersoorten.
Het National Cancer Institute (NCI) stelt dat sommige HPV-typen kanker kunnen veroorzaken doordat ze genetisch materiaal in menselijke cellen integreren, waardoor normale celgroei ontspoort.“
Hoewel het verband tussen HPV en dikkedarmkanker nog onderwerp van debat is, melden internationale studies dat HPV-DNA soms wordt aangetroffen in darmtumoren. Een verband is nog niet definitief bewezen.
Wel staat vast dat een gezond immuunsysteem de meeste HPV-infecties binnen één à twee jaar opruimt“, meldt het National Cancer Institute. Wanneer dat niet gebeurt, kan een langdurige infectie bijdragen aan chronische ontsteking en mogelijk kanker.
Daarnaast groeit het bewijs dat verstoringen in je darmmicrobioom, de miljarden bacteriën in je darm, invloed hebben op ontsteking en kankerontwikkeling. Het National Institutes of Health beschrijft dat veranderingen in het microbioom samenhangen met een verhoogd risico op darmkanker ,“aldus de National Institutes of Health”.
Wat betekent dit voor jouw gezondheid?
Deze inzichten maken duidelijk dat dikkedarmkanker complexer is dan gedacht. Niet alleen genetica en leefstijl, maar ook immuunreacties, virussen en darmflora spelen mogelijk samen een rol.
Wat kun je concreet doen?
- Je volgt het bevolkingsonderzoek darmkanker vanaf 55 jaar via het RIVM. Vroege opsporing vergroot de kans op genezing aanzienlijk, meldt het RIVM.
- Je kiest voor vezelrijke voeding, voldoende groente en fruit, en beperkt rood en bewerkt vlees. Dit verlaagt aantoonbaar het risico op darmkanker“, aldus het World Cancer Research Fund”.
- Je beweegt regelmatig en houdt een gezond gewicht.
- Je neemt langdurige darmklachten serieus en zoekt tijdig medische hulp.
- Je laat je – of je kinderen – vaccineren tegen HPV. Het HPV-vaccin beschermt bewezen tegen meerdere kankersoorten, stelt het RIVM. Of het ook bescherming biedt tegen dikkedarmkanker is nog niet bewezen.
Toekomst: gerichte preventie en therapie
Onderzoekers werken aan therapieën die specifieke schadelijke immuuncellen kunnen uitschakelen zonder het hele afweersysteem te onderdrukken. Ook wordt onderzocht hoe het microbioom gericht kan worden hersteld.
Wetenschappers van onder meer het Nederlands Kanker Instituut doen fundamenteel onderzoek naar de interactie tussen virussen en menselijke genen. Door die mechanismen beter te begrijpen, komen gerichte behandelingen dichterbij.
Voor jou betekent dit vooral: blijf alert, leef gezond en maak gebruik van preventieve programma’s. Dikkedarmkanker ontstaat meestal langzaam. Juist daardoor heb je kansen om op tijd in te grijpen.
LET OP: Startpagina geeft geen medisch advies. Raadpleeg bij gezondheidsklachten altijd een arts.
Bronnen:
IKNL, RIVM, WHO