Bron: © Canva. Criminaliteit komt in heel Nederland voor.
Een nieuwe editie van de zogeheten Onderwereldkaart van RTL Nieuws laat zien welke Nederlandse gemeenten het meest kwetsbaar zijn voor ondermijnende criminaliteit. De kaart brengt risico’s in beeld die te maken hebben met georganiseerde misdaad, zoals drugshandel, witwassen en andere vormen van criminaliteit die verweven raken met de legale samenleving.
Uit de nieuwste publicatie blijkt dat sommige gemeenten opnieuw hoog scoren op kwetsbaarheid. Zo staat Heerlen wederom bovenaan de lijst van gemeenten waar het risico op ondermijnende criminaliteit relatief groot is. Volgens de gemeente zelf laat dat zien hoe hardnekkig het probleem kan zijn.
Wat laat de Onderwereldkaart zien?
De Onderwereldkaart vergelijkt alle Nederlandse gemeenten op basis van hun kwetsbaarheid voor ondermijning. Daarbij gaat het niet alleen om geregistreerde criminaliteit, het gaat ook om omstandigheden die criminaliteit mogelijk maken.
Onderzoekers gebruiken hiervoor ongeveer 20 indicatoren, waaronder:
- het aantal verdachten van ondermijnende criminaliteit
- drugsmisdrijven en witwaspraktijken
- verdachte financiële transacties
- kwetsbare sectoren of panden
- sociaaleconomische factoren zoals schulden of armoede
Deze gegevens zijn afkomstig uit verschillende databronnen, waaronder politiegegevens, statistieken en meldingen van verdachte situaties.
Grensregio broeinest criminelen: 'Narcoticastad' Heerlen scoort het slechtst op Onderwereldkaart https://t.co/peuK3uEiKH
— RTL Nieuws (@RTLnieuws) March 16, 2026
Criminaliteit die de samenleving binnendringt
Bij ondermijnende criminaliteit maken criminelen gebruik van legale structuren in de samenleving. Denk aan bedrijven die in gebruik zijn om geld wit te wassen of woningen en schuren waar drugslabs ingericht zijn. Daardoor vervaagt de grens tussen de ‘bovenwereld’ en de criminele onderwereld.
De gevolgen zijn vaak groot. Ondermijning kan leiden tot onveiligheid in buurten, druk op lokale economieën en verleiding van jongeren om in de criminaliteit terecht te komen. Daarom besteedt de overheid steeds meer aandacht aan de aanpak van dit probleem.
Signaalfunctie voor gemeenten
Volgens de makers moet je de Onderwereldkaart vooral zien als een waarschuwingsinstrument. Een hoge score betekent niet automatisch dat er daadwerkelijk veel criminaliteit plaatsvindt, wel dat er factoren aanwezig zijn die het risico vergroten.
De kaart kan gemeenten helpen om beter te begrijpen waar kwetsbaarheden liggen en waar extra aandacht nodig is, bijvoorbeeld bij leegstaande panden, financiële problemen of jongeren die vatbaar zijn voor ronseling door criminelen.
De nieuwste Onderwereldkaart laat zien dat ondermijnende criminaliteit in heel Nederland voorkomt en dat sommige gemeenten kwetsbaarder zijn dan andere. Door verschillende risicofactoren samen te brengen in één overzicht willen onderzoekers en beleidsmakers het probleem beter zichtbaar maken en gerichter aanpakken.
Bekijk de Onderwereldkaart online via RTL Nieuws. Daar kun je zelfs je eigen gemeente opzoeken en zien hoe die scoort.
Volgens onderzoek van RTL Nieuws naar de zogeheten Onderwereldkaart (een analyse van kwetsbaarheid voor ondermijnende criminaliteit) ziet de top 10 meest kwetsbare gemeenten er als volgt uit:
- Heerlen
- Kerkrade
- Rotterdam
- Den Haag
- Arnhem
- Schiedam
- Sittard-Geleen
- Helmond
- Brunssum
- Roermond
Bekijk de video en lees daarna verder >>
@nosstories Nederland is door haar ligging bij havens belangrijk voor drugscriminelen. De Limburgse gouverneur wil dat er meer agenten en rechters bijkomen in zijn provincie om de problemen op te lossen👮 #misdaad #limburg #nosstories ♬ origineel geluid – NOS Stories
Lees ook: Hack bij justitie zet digitale veiligheid onder druk: hoe groot zijn de gevolgen?
Bronnen:
RTL Nieuws, Gemeente Heerlen
We schreven eerder over de onderwereldkaart >>
Zó zit het met criminaliteit in jouw gemeente
15 december 2022 – Woon jij in Zuid-Limburg? Dan loop jij het grootste risico om in de greep van de georganiseerde misdaad te komen. Dit blijkt uit onderzoek van RTL-nieuws. Schokkende resultaten zijn vastgelegd in de zogenaamde ‘Onderwereldkaart’. Lees in dit artikel hoe het met criminaliteit zit in jouw gemeente en waar deze criminaliteit vandaan komt.
door onze redactie
In deze gemeenten heerst veel criminaliteit
RTL Nieuws heeft recent een onderzoek gedaan naar de criminaliteit in Nederland. Wie woont in Zuid-Limburg, Den Haag, Rotterdam en Arnhem loopt de grootste kans om in contact te komen met criminaliteit. Met stip op 1 staat Heerlen. De bewoners van deze stad blijken op verschillende gebieden extreem gevoelig te zijn voor criminaliteit. Zo loopt 1 op de 15 jongeren een hoog risico om in de drugshandel te belanden, kampt 1 op de 8 huishoudens met gigantische schulden en is bijna 5% van alle panden in het bezit van een veroordeelde eigenaar.
Ondanks deze schokkende cijfers is Roel Wever, burgemeester van Heerlen, niet verbaasd. Hij legt uit dat de stad aan de grens ligt, die het voor criminelen mogelijk maakt om eenvoudig heen en weer te reizen. Daarnaast hebben ze te maken met grote sociale problematiek, dat nog een gevolg is van de mijnsluiting.
Naast Heerlen staan er nog 3 gemeenten in Zuid-Limburg in de top 10 van de meest criminele gebieden. Volgens Commissaris van de Koning Emile Roemer, is dit te verklaren omdat er te weinig menskracht is om criminelen het hoofd te bieden. Volgens hem moet er meer politie op straat komen en moet de rechterlijke macht en recherche versterkt worden.
Verschillen steden en platteland in criminaliteit gemeente
Het onderzoek laat ook de verschillen tussen steden en platteland zien. Zo zijn het in de grote steden vooral de kwetsbare jongeren die belanden in de wereld van wapens en drugs. In dorpen zijn drugsverdachten vaak familie van elkaar. De Nederlandse series ‘Hollands Hoop’ en ‘Mocro Maffia’ zijn hier goede voorbeelden van.
Grootschalig onderzoek van RTL: criminaliteit gemeente
De ‘Onderwereldkaart’ is gemaakt door RTL, criminologen, misdaadexperts en datawetenschappers op het gebied van criminele ondermijning. Er zijn in totaal 20 factoren gekozen die iets zeggen over het risico op ondermijning, zoals schulden, leegstand en criminaliteit. Een feit is dat kwetsbare jongeren worden geronseld voor drugshandel en dat eerlijke ondernemers verdwijnen uit de winkelstraten omdat er malafide winkels zijn die witwassen.
Het onderzoek ging met name over de verwevenheid van de onder- en bovenwereld in alle Nederlandse gemeenten. De kwetsbaarheden van hun inwoners, bedrijven en invloed vanuit de georganiseerde misdaad werden onderzocht. Met deze Onderwereldkaart hoopt men dat inwoners en bedrijven de signalen van criminele ondermijning gaan herkennen en dat gemeenten beter zien waar ze staan. Het onderzoek maakt ook inzichtelijk waar gemeenten precies kwetsbaar in zijn. Zo weten ze precies waar ze aan moeten werken.
Waarom is er zoveel criminaliteit in Nederland?
We kunnen er helaas niet omheen, er komt steeds meer criminaliteit in Nederland. Vandaar de keuze om dit in kaart te brengen. Waar komt dit toch vandaan? Nederland is een belangrijk doorvoerland van drugs. Hierdoor gaan er jaarlijks in ons kikkerlandje miljarden euro’s om in het criminele circuit. Dit is een grote reden waarom er in Nederland veel criminaliteit heerst. Daarnaast claimen verschillende onderzoekers dat crimineel gedrag iets is wat aangeboren is. Zij zijn ervan overtuigd dat mensen met bepaalde genetische kenmerken meer kans hebben op het plegen van delicten.
Een andere groep onderzoekers is er juist van overtuigd dat crimineel gedrag is aangeleerd. Als je veel mensen om je heen hebt die zich in het criminele circuit bevinden, des te groter is de kans dat jij er ook in belandt. Verder is er een groep onderzoekers die vindt dat crimineel gedrag ontstaat omdat mensen in moeilijke sociaaleconomische posities verkeren. Zo gaan mensen die geen werk kunnen vinden, stelen uit frustratie of armoede.
Kwetsbare groepen lopen meer risico
Tot slot is er een grote groep kwetsbare mensen die meer risico lopen om in de criminaliteit te belanden. Laatst was het nog in het nieuws, een jongen met een licht verstandelijke beperking die hennepplanten knipte. Of een minderjarig, onzeker meisje dat onder dwang drugspakketjes rondbrengt. Dit zijn eigenlijk slachtoffers, maar in de praktijk worden ze als daders gezien. De Nederlandse overheid doet daarom momenteel een onderzoek naar de aanpak van criminele uitbuiting.
Bronnen:
RTL, Rijksoverheid, NOS