Hoe is de geografische grens van Noorwegen ontstaan?

https://nl.wikipedia.org/wiki/Finnmark
https://wikikids.nl/noorwegen

Goede vraag — dit lijkt logisch als je alleen naar de kaart kijkt, maar de grens is vooral historisch en politiek ontstaan, niet “geografisch optimaal”. Korte kern Zweden en Finland hebben geen kust aan de Noorse Zee of Barentszzee omdat Noorwegen daar al eeuwenlang politieke controle had, lang voordat moderne landsgrenzen bestonden. Die controle is later vastgelegd in verdragen. Hieronder stap voor stap. --- 1. Middeleeuwen: macht vóór kaarten In de middeleeuwen waren grenzen geen strakke lijnen, maar zones van invloed. Noorwegen (later Denemarken-Noorwegen) controleerde al vroeg de Noorse kust
→ belangrijk voor visserij, handel en zeevaart Zweden had vooral macht in het binnenland Finland bestond niet als zelfstandig land, maar hoorde bij Zweden Wie de kust beheerste, had toegang tot zeehandel. Noorwegen was daar sterk in. --- 2. De Sami en belasting, niet “land” In Noord-Scandinavië leefden vooral de Sami (rendierhouders, jagers). Ze gebruikten gebieden over grote afstanden, van binnenland tot kust Zweden, Noorwegen én Rusland probeerden soms tegelijk belasting te innen Er was dus lange tijd overlap, geen duidelijke grens Pas later wilden staten dit “opruimen” met vaste grenzen. --- 3. Waarom Zweden de grens niet “doortrok” naar zee Omdat Noorwegen: al feitelijke controle had over de kust daar vissersdorpen en handelsposten had via zee verbonden was met Europa, terwijl Zweden vooral landgericht was Zweden had geen militaire of economische reden (of kracht) om die smalle, bergachtige kuststrook te veroveren. --- 4. De officiële grens: 1751 De moderne grens tussen Noorwegen en Zweden werd vastgelegd in het Verdrag van Strömstad (1751). Belangrijk: De grens volgt grotendeels de waterscheiding in de bergen De Noorse kust bleef volledig Noors Er kwam een aparte afspraak (de Lappencodicil) zodat de Sami grenzen mochten blijven oversteken Toen Finland later (1809) loskwam van Zweden, erfde Finland diezelfde grens. --- 5. Rusland en de Barentszzee De grens tussen Noorwegen en Rusland werd pas in 1826 vastgelegd. Noorwegen behield een smalle corridor naar de Barentszzee Dat was strategisch belangrijk voor: visserij ijsvrije havens controle over het noorden Rusland accepteerde dit om conflicten te vermijden. --- 6. Waarom het geografisch “onlogisch” lijkt Vanuit modern perspectief lijkt het logisch dat: > “Zweden of Finland ook een stukje zee zouden hebben” Maar: grenzen zijn het resultaat van macht en geschiedenis niet van symmetrie of efficiëntie de bergen maakten die kuststrook voor Zweden weinig aantrekkelijk --- Samenvattend in één zin Zweden en Finland hebben geen toegang tot de Noorse Zee of Barentszzee omdat Noorwegen daar al vroeg de kust controleerde, en die historische machtsverhoudingen later in verdragen zijn vastgelegd.