Bron: Canva. In 4 maanden tijd zijn er 10 verschillende zeezoogdiersoorten aangetroffen langs de Nederlandse kust.
Een potvis in Zeeland, een zeldzame witsnuit dolfijn op het strand en steeds vaker aangespoelde bruinvissen. De laatste maanden stappelen de berichten over gestrande zeedieren langs de Nederlandse kust zich op. En dat roept vragen op. Is er echt iets aan de hand in de Noordzee, of lijkt dat maar zo?
Volgens experts spelen meerdere factoren een rol. Van stormen en vervuiling tot verdwaalde dieren en steeds meer meldingen via sociale media. De zee lijkt haar geheimen ineens massaal op het strand neer te leggen. Het keyword “zeedieren” is daardoor trending op sociale media.
Potvissen, dolfijnen en bruinvissen stranden
Bekijk de video en lees daarna verder >>
Volgens marien biologen betekent dat niet automatisch dat er ineens een enorme ramp gaande is. Het valt ze wél op dat ze zoveel verschillende soorten in korte tijd zien. NOS meldt dat er in 4 maanden tijd dieren van 10 verschillende zeezoogdiersoorten zijn aangetroffen langs de Nederlandse kust.
Noordzee als ‘dodelijke trechter’
Vooral grote walvissen en diepzeedieren hebben moeite zodra ze in de Noordzee terechtkomen. Die zee is relatief ondiep en omsloten door kustlijnen. Daardoor raken sommige dieren gedesoriënteerd.
“De Noordzee werkt als een dodelijke trechter”, vertelt SOS Dolfijn-directeur Jeroen Hoekendijk aan de NOS. Dieren die normaal in diepe oceanen leven, kunnen in het ondiepe water nauwelijks nog goed navigeren.
Bij potvissen gebeurt dat al eeuwen af en toe. Volgens deskundigen spelen tegenwoordig ook andere factoren mee.
Mogelijke oorzaken van aangespoelde zeedieren
Wetenschappers wijzen op een combinatie van oorzaken. Het gaat volgens hen vrijwel nooit om één enkele verklaring.
Mogelijke factoren zijn:
- stormen en sterke stromingen;
- vervuiling door plastic en chemicaliën;
- verstrikking in visnetten;
- onderwatergeluid van scheepvaart of sonar;
- invloed van offshore windparken;
- ziekte, verwondingen of uitputting;
- klimaatverandering en veranderende zeestromen.
Vooral geluidsoverlast onder water krijgt steeds meer aandacht. Sommige zeezoogdieren navigeren namelijk via echolocatie, een soort natuurlijke sonar. Harde geluiden van schepen of militaire activiteiten verstoren dat systeem. “De dieren kunnen gehoorschade oplopen en daardoor hun prooi niet meer vinden”, meldt de NOS op basis van experts van SOS Dolfijn.
Sociale media versterken het beeld
Toch zeggen onderzoekers ook dat het lijkt alsof er méér zeedieren aanspoelen doordat mensen tegenwoordig sneller foto’s delen en meldingen maken.
Een aangespoeld dier blijft daardoor niet meer lokaal nieuws en verschijnt binnen enkele uren op sociale media en nieuwssites. Volgens marien bioloog Lonneke IJsseldijk kan dat ervoor zorgen dat het “drukker” voelt aan de kust dan vroeger.
Dat betekent niet dat de meldingen onbelangrijk zijn. Integendeel, elke melding helpt onderzoekers om patronen te ontdekken en doodsoorzaken beter te begrijpen.
Klimaatverandering speelt mogelijk mee
Daarnaast kijken onderzoekers steeds vaker naar de invloed van opwarmende zeeën en veranderende stromingen. Door klimaatverandering verschuiven leefgebieden van vissen en zeezoogdieren langzaam. Sommige soorten zwemmen daardoor verder noordelijk of raken uit hun normale route.
Ook extremere stormen duwen verzwakte dieren sneller richting de kust. Internationale onderzoekers wijzen al langer op veranderingen in oceaanstromingen en temperatuurverschillen in zeegebieden wereldwijd.
Wat moet je doen bij een aangespoeld dier?
Experts waarschuwen dat mensen een aangespoeld dier niet zomaar terug de zee in moeten duwen. Vaak is het dier ziek, gewond of uitgeput.
Wie een levend zeezoogdier aantreft, krijgt het advies om afstand te houden en direct hulpdiensten of organisaties zoals SOS Dolfijn in te schakelen. Vooral grote dieren reageren onvoorspelbaar of hebben vaak ernstig letsel. Als een dier aanspoelt, is er meestal al iets mis.
De kans is groot dat strandwandelaars voorlopig vaker zeedieren tegenkomen. Of dat een tijdelijke piek is of het begin van een grotere verandering in de Noordzee, proberen onderzoekers nu uit te zoeken.
Het is topdrukte bij SOS Dolfijn de laatste maanden >>
Bronnen:
NOS, SOS Dolfijn, Wageningen University & Research