Bron: © Canva. Voorzieningen voor ouderen lopen achteruit ondanks dat gemeenten voldoende geld hebben.
Senioren merken steeds vaker dat hun voorzieningen onder druk staan. Ondersteuning, zorg en veiligheid zijn geen vanzelfsprekendheid meer. Dat terwijl de gemeenten waarin ze wonen op papier gezonde cijfers laten zien, met miljoenen aan reserves en overschotten. Achter die ogenschijnlijk positieve gemeentebegrotingen schuilt een kloof tussen financiële buffers en wat zich in de wijk daadwerkelijk afspeelt.
Gezonde cijfers, maar vooral op papier
De afgelopen jaren ontvangen gemeenten flinke bijdragen van het Rijk. Tegelijkertijd zijn de rentelasten laag en worden projecten regelmatig uitgesteld. Dat levert overschotten op die in de boeken als reserves belanden. Die cijfers wekken de indruk dat gemeenten er financieel goed voor staan. In de praktijk blijkt dat beeld minder rooskleurig.
Veel van die buffers bestaan uit incidentele meevallers of niet-bestede budgetten. Dat geld mag niet zomaar worden ingezet voor structurele uitgaven zoals zorg, welzijn of veiligheid. Gemeenten vrezen dat ze in de toekomst tekortkomen als ze deze reserves nu aanspreken. Bovendien dwingen landelijke boekhoudregels tot voorzichtigheid, waardoor lokaal investeren wordt uitgesteld.
Lees verder onder de video >>
Voorzieningen blijven achter
Ondanks de volle kasboeken hoor je in steeds meer gemeenten geluiden over achterstallig onderhoud, minder sociale voorzieningen en druk op veiligheid. Uit onderzoeken van de Algemene Rekenkamer blijkt dat financiële ruimte niet automatisch leidt tot betere dienstverlening.
Ook het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) concludeert dat kwetsbare groepen weinig merken van gemeentelijke reserves.
Wmo in de knel
Vooral in de zorg ontstaan knelpunten. De vraag naar Wmo-voorzieningen, thuiszorg en woningaanpassingen groeit door de vergrijzing. Tegelijkertijd stijgen de kosten sneller dan de rijksbijdragen.
Gemeenten reageren door strengere indicaties te hanteren of door te schrappen in aanbod. Dat betekent voor jou langere wachttijden voor huishoudelijke hulp of minder mogelijkheden voor dagbesteding.
- Lees ook:
Betaalbare zorg voor ouderen met vast inkomen nu belangrijker dan ooit
Zelfstandig wonen wordt senioren onmogelijk gemaakt door verdwijnende voorzieningen
Veiligheid onder druk
Ook veiligheid staat onder druk. Hoewel gemeenten reserves hebben, wordt er bezuinigd op handhaving, buurtwerk en preventie. Minder wijkagenten en minder toezicht raken juist wijken waar veel senioren wonen.
Daarnaast blijft onderhoud van de openbare ruimte vaak liggen. Slechte stoepen, slecht verlichte straten en verouderde gebouwen maken het dagelijks leven minder veilig en toegankelijk.
Senioren voelen de gevolgen
Senioren zijn sterk afhankelijk van gemeentelijke voorzieningen. Wanneer die niet meegroeien met de behoefte, merk je dat meteen. Sociaal vervoer verdwijnt, wijkcentra draaien minder uren en ondersteuning wordt afgebouwd. Dit vergroot de kans op eenzaamheid en gezondheidsproblemen en tast het gevoel van veiligheid aan.
Het SCP waarschuwt dat een financieel gezonde gemeente niet automatisch een betere leefomgeving betekent voor kwetsbare inwoners. Ook de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) stelt dat problemen in de Wmo en ouderenzorg niet worden opgelost zolang gemeenten vooral sparen om risico’s af te dekken.
Wat staat er op het spel?
Experts pleiten voor meer transparantie over gemeentelijke reserves. Waarom ligt geld vast en waarvoor is het bedoeld? Daarnaast klinkt de oproep om meer ruimte te creëren voor structurele investeringen in zorg, welzijn en veiligheid. Juist voorzieningen die direct invloed hebben op het dagelijks leven van ouderen verdienen prioriteit.
Ook regionale verschillen vragen aandacht. Niet elke gemeente kampt met dezelfde vergrijzing of zorgdruk. Maatwerk en samenwerking tussen gemeenten en het Rijk zijn nodig om te voorkomen dat positieve cijfers verhullen dat voorzieningen ouderen onder druk blijven staan.
Grote reserves geen garantie voor goede ondersteuning
De boodschap is helder: grote reserves zijn geen garantie voor goede ondersteuning. Zolang gemeenten zich rijk rekenen op papier, maar terughoudend blijven met investeren, blijft de kloof bestaan tussen cijfers en werkelijkheid.
Een kritische blik op de begroting en meer aandacht voor de echte behoeften van senioren is noodzakelijk om te voorkomen dat financiële gezondheid symbool wordt voor afnemende zorg, veiligheid en welzijn.
Bronnen:
Algemene Rekenkamer, SCP, Vereniging Nederlandse Gemeenten