Bronnen: © IG voedselbankcapelle en jumbo-hapert. De groep die voedselhulp nodig heeft groeit.
Een vaste baan, een AOW-uitkering of zelfs een koophuis bieden geen garantie meer tegen financiële problemen. Steeds meer werkenden, zzp’ers en AOW’ers melden zich bij de voedselbank, ziet Voedselbanken Nederland. Het beeld van voedselhulp als laatste redmiddel voor alleen bijstandsgerechtigden klopt niet meer. Ook mensen met een auto voor de deur en een hypotheek op hun woning weten de weg naar de voedselbank te vinden.
We zien ook steeds meer werkende armen en zzp’ers die het financieel niet meer redden
Inwoners met een koopwoning
Dat wordt onder meer zichtbaar in Lansingerland, een relatief welvarende gemeente in Zuid-Holland, schrijft het AD. Daar verdubbelt het aantal mensen dat een beroep doet op de voedselbank in korte tijd van ongeveer 100 naar 200.
Opvallend is dat het steeds vaker gaat om inwoners met een koopwoning en een inkomen. “Het idee dat hier alleen mensen in de bijstand komen, is echt achterhaald”, stelt woordvoerder Hersbach van Voedselbanken Nederland. “We zien ook steeds meer werkende armen en zzp’ers die het financieel niet meer redden.”
Ook AOW’ers in de knel
Niet alleen werkenden melden zich vaker, ook onder AOW’ers groeit de groep die voedselhulp nodig heeft. Stijgende prijzen voor energie, boodschappen en zorg drukken zwaar op vaste inkomens. “De gevolgen van de vergrijzing zien wij natuurlijk ook”, aldus Hersbach. “Voor veel ouderen is de rek eruit. Als vaste lasten blijven stijgen en het inkomen gelijk blijft, ontstaan er problemen.”
Landelijke cijfers over het aantal nieuwe aanmeldingen bij de 181 voedselbanken zijn nog niet compleet. Wel is duidelijk dat het aantal hulpvragen toeneemt. “Een verdubbeling zoals in Lansingerland zien we niet overal”, legt Hersbach uit. “Maar vrijwel overal is sprake van een stijging van het aantal aanmeldingen.”
Lees verder onder het bericht >>
Armoede verdiept zich
In 2024 krijgen 144.750 Nederlanders voedselhulp. Ruim 32.000 huishoudens zijn wekelijks afhankelijk van een voedselpakket. Volgens Voedselbanken Nederland is dat geen tijdelijke piek, eerder een structureel probleem. De armoede verdiept zich in Nederland. Mensen blijven langer arm en steeds meer mensen kunnen hun boodschappen niet meer betalen, terwijl ze wel werk hebben, meldt de organisatie.
Die ontwikkeling sluit aan bij recente cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek. Daaruit blijkt dat het aantal arme werkenden is gestegen. Nederland telt momenteel ongeveer 175.000 werkenden die onder de armoedegrens leven, goed voor zo’n 2% van alle werkenden. Vooral flexwerkers en zelfstandigen zonder buffer lopen risico.
Schaamte houdt mensen tegen
Toch klopt niet iedereen die het financieel zwaar heeft direct aan bij de voedselbank. Schaamte speelt een grote rol. “Veel mensen vinden het moeilijk om hulp te vragen”, weet Hersbach. “Maar het kan iedereen overkomen. Je kunt ziek worden, opdrachten verliezen of onverwachte kosten krijgen. Dan kun je ineens je vaste lasten niet meer betalen.”
Voedselbanken proberen die drempel zo laag mogelijk te houden, onder meer door samen te werken met gemeenten en hulpverleners. Het doel is om mensen tijdelijk te ondersteunen, terwijl ze werken aan een structurele oplossing.
Minder verspilling, minder voedsel
Voorlopig lukt het nog om voldoende voedsel uit te delen, maar ook daar ontstaan zorgen. Supermarkten zijn steeds beter geworden in het terugdringen van voedselverspilling. Dat is goed nieuws voor het milieu, maar heeft een keerzijde voor de voedselbank. “Er blijven steeds minder restproducten over”, aldus Hersbach.
Grote ketens werken met oplopende kortingen voor producten die tegen de houdbaarheidsdatum aanlopen, waardoor er minder overblijft voor donatie. “Nu kunnen we onze klanten nog voldoende bieden”, stelt Hersbach. “Maar als die reststromen blijven afnemen, moeten we op zoek naar andere oplossingen om iedereen te kunnen blijven helpen.”
Lees ook: Stoppen als donateur? Goede doelen maken het bijna onmogelijk volgens Kassa.
Bronnen:
Voedselbanken Nederland, CBS, AD
Eerder schreven wij >>
Voedselbanken vrezen tekorten door dalende steun supermarkten
14 december 2025 – Voedselbanken maken zich ernstige zorgen over hun voedselvoorziening. De organisatie ziet dat de steun vanuit supermarkten, producenten en consumenten afneemt. “De aanvoer staat onder druk door de structurele afname van overschotten”, aldus Voedselbanken Nederland.
door onze redactie
179 voedselbanken
Nederland telt volgens de organisatie 179 voedselbanken, die wekelijks voedselpakketten verstrekken aan circa 38.000 huishoudens. Dat komt neer op ruim 130.000 mensen. De vraag blijft stabiel, maar de aanvoer daalt. Dat zorgt voor spanningen in het systeem.
Lees verder onder de video >>
Minder voedselverspilling
Supermarkten en producenten verspillen steeds minder voedsel. Vanuit duurzaamheid gezien is dat positief, maar voor voedselbanken pakt het anders uit. “Minder voedselverspilling zorgt voor een structurele afname van de aanvoer richting voedselbanken”, stelt Voedselbanken Nederland.
Die trend wordt bevestigd door de sector. Levensmiddelenkrant meldt dat de donaties van essentiële producten in 1 jaar tijd met circa 20 procent daalden. Bedrijven geven aan dat efficiëntere logistiek en betere voorraadplanning leiden tot minder overschotten. “Supermarkten zijn veel efficiënter geworden in voorraadbeheer”, aldus Voedselbanken Nederland.
Ook reststromen verdwijnen vaker naar andere toepassingen, zoals diervoeding of biogas. Dat was voorheen voedsel dat rechtstreeks naar voedselbanken ging.
Voedselbanken moeten vaker inkopen
Voor het eerst in jaren moeten voedselbanken structureel producten inkopen om pakketten op peil te houden. Dat geldt vooral voor basisproducten zoals melk en eieren.
“Melk kopen we tegenwoordig zelf in”, meldt Voedselbanken Nederland in een interview met NU.nl. De organisatie benadrukt dat dit een grote verandering is. Voedselbanken waren altijd sterk afhankelijk van donaties en overschotten. Dat model staat nu onder druk.
Vrijwilligers merken dat de werkdruk stijgt. Zij moeten vaker uitwijken naar lokale boeren, regionale distributiecentra of partnerschappen met producenten. Het maakt de organisatie kwetsbaarder, zeker wanneer vraag en aanbod onverwacht verschuiven.
Vraag blijft hoog door structurele armoede
Hoewel het aantal klanten van voedselbanken landelijk iets daalde, wijst de organisatie erop dat dit geen teken is van minder armoede. “Veel mensen in armoede blijven onder de radar”, zegt Voedselbanken Nederland in verschillende regionale rapportages.
Het CBS rapporteert dat in 2024 ongeveer 830.000 Nederlanders onder de lage-inkomensgrens leven. Een deel daarvan maakt gebruik van voedselhulp, maar volgens de voedselbanken blijft de potentiële doelgroep veel groter.
Door inflatie en hoge kosten voor energie, huur en levensonderhoud blijft de druk op kwetsbare huishoudens bestaan. De vraag naar voedselhulp blijft daardoor hoog en stabiel, ondanks de dalende aanvoer.
Spanningsveld tussen duurzaamheid en solidariteit
De afnemende steun legt een vraagstuk bloot dat verder reikt dan logistiek: hoe combineert Nederland duurzaamheid met sociale zorg?
“Het is een spanningsveld tussen milieuwinst en sociale hulpverlening”, stelt Voedselbanken Nederland. Minder verspilling is een beleidsdoel, maar de vermindering van overschotten lost de armoede niet op. Integendeel: het beperkt de middelen van organisaties die juist armoede proberen te verzachten.
Volgens de voedselbanken is deze ontwikkeling structureel. Het systeem van voedselhulp is ooit gebouwd op overvloedige reststromen. Nu die wegvallen, moet het model worden herzien.
Voedselbanken zoeken naar oplossing
Voedselbanken Nederland werkt op meerdere manieren aan nieuwe modellen voor voedselverwerving.
- Inkoop en samenwerking. Er worden afspraken gemaakt met producenten en distributeurs om vaste leveringen te garanderen. In sommige gevallen gebeurt dat via inkoopconstructies.
- Verwerking van reststromen. In samenwerking met partners probeert de organisatie verse reststromen om te zetten in houdbare producten, zoals soep, pasta of sauzen. Daarmee kunnen voorraden langer meegaan.
- Oproep aan overheid en samenleving. De organisatie vraagt het kabinet om structurele steun, omdat incidentele subsidies onvoldoende zijn. “De druk neemt toe en de marges verdwijnen”, waarschuwt Voedselbanken Nederland.
Burgers worden opgeroepen om te blijven doneren, zowel in producten als financieel.
Lees verder onder de video >>
Dringende waarschuwing
Voedselbanken Nederland maakt duidelijk dat de huidige situatie niet vanzelf verbetert. Zonder structurele versterking van aanvoer en financiering is het risico op tekorten groot.
“De druk neemt toe en de aanvoer daalt. Dat is zorgelijk”, aldus de organisatie. De paradox is helder. Hoe minder voedsel Nederland verspilt, hoe kleiner het vangnet wordt voor de meest kwetsbaren, tenzij overheid, bedrijven en burgers ingrijpen.
Bronnen:
Voedselbanken Nederland, CBS, NOS