Ga naar de inhoud

Wie krijgen voorrang op het overvolle stroomnet? De voorrangsregels voor 2026

wie voorrang op stroomnet? Bron: Canva. Wie krijgen voorrang op het overvolle stroomnet? 

Het klinkt als iets voor beleidsmakers, maar het raakt ook jouw dagelijks leven: het stroomnet zit op veel plekken vol. Niet omdat er te weinig stroom wordt opgewekt, maar omdat de kabels en stations het op piekmomenten niet aankunnen. Dat heet netcongestie. En als niet alles tegelijk past, komt de onvermijdelijke vraag: wie krijgt voorrang?

De Autoriteit Consument en Markt (ACM) heeft hiervoor een geactualiseerd kader gepubliceerd: spelregels die bepalen welke aansluitingen en uitbreidingen op het elektriciteitsnet prioriteit krijgen als er schaarste is.

Wat is een “overvol stroomnet” precies?

Je kunt het zien als een snelweg in de spits. Er is genoeg bestemming, genoeg auto’s, maar de weg is vol. Op het stroomnet gebeurt iets vergelijkbaars:

  • op sommige momenten is er te veel vraag (bijvoorbeeld veel warmtepompen, laden van auto’s, bedrijven die draaien)
  • en soms juist te veel aanbod dat terug het net op wil (bijvoorbeeld zonnestroom op een heldere dag)

Als de capaciteit van het net niet snel genoeg meegroeit, kunnen nieuwe aansluitingen of zwaardere aansluitingen niet direct.

Waarom moet er prioriteit worden gegeven?

Omdat het net niet onbeperkt is, moet er bij schaarste gekozen worden: welke aansluiting is het meest maatschappelijk noodzakelijk? Daarom zijn er voorrangsregels.

De ACM heeft die regels vernieuwd nadat er kritiek kwam op een eerdere versie. Onder andere openbaar vervoer en telecombedrijven vonden dat zij te laag op de lijst stonden.

De hoogste bestuursrechter op dit terrein, het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb), oordeelde dat de ACM haar keuzes beter moest onderbouwen. Daarna is een nieuwe versie gepubliceerd.

De tekst gaat onder de berichten verder >>

Wie krijgen voorrang op het stroomnet?

In grote lijnen blijft veel hetzelfde, maar er is ook een duidelijke toevoeging.

1) Woningbouw krijgt voorrang

Nieuwe woningen en woonwijken horen bij de hoogste prioriteiten. Zonder aansluiting kun je simpelweg niet opleveren, en de woningdruk is groot.

2) Veiligheid en vitale functies blijven prioriteit

Denk aan functies die direct te maken hebben met veiligheid en continuïteit.

3) Basisvoorzieningen zoals scholen en ziekenhuizen

Voorzieningen die je nodig hebt voor zorg en onderwijs krijgen eveneens voorrang.

4) Nieuw: openbaar vervoer en telecom krijgen óók prioriteit

In de update krijgen nu ook voorrang:

  • openbaarvervoerbedrijven
  • telecombedrijven

De gedachte daarachter: zonder OV en telecom lopen communicatie, bereikbaarheid en grote delen van de samenleving snel vast.

Wie wilden óók voorrang, maar staan niet in de nieuwe regels?

Niet iedereen die om prioriteit vroeg, wordt in de nieuwe set regels genoemd. Onder andere:

  • huisartsenkoepels
  • de transportsector

Zij krijgen in het gepubliceerde kader geen expliciete plek als “voorrangscategorie”.

Wanneer gaan de nieuwe regels in?

De aangepaste regels gaan in op 1 januari 2026.

De discussie gaat ook over “wat is essentieel?”

Dat huisartsen en transport niet expliciet genoemd worden, laat zien hoe lastig de afweging is. Jij kunt daar best iets van vinden, want het gaat uiteindelijk over vragen als:

  • Wat weegt zwaarder: zorg dichtbij, bereikbaarheid, veiligheid, woningbouw?
  • En wie bepaalt dat als het net vol is?

Lees ook: Overheid vraagt bedrijven tijdelijk stroom uit te stellen: ASML en co krijgen voorrang.

Kort stappenblok: wat kun jij doen als je je zorgen maakt?

Je kunt het probleem niet zelf oplossen, maar je kunt wel je eigen situatie slimmer maken:

  • Plan grote elektrische stappen bewust (warmtepomp, laadpaal, inductie) en vraag installateur/leverancier naar netbelasting en slimme sturing.
  • Gebruik stroom slimmer: was/droog en laden liever buiten piekuren als dat kan.
  • Check je wijkplannen: bij nieuwbouw of verbouwingen kan de netbeheerder soms beperkingen of wachttijden aangeven.
  • Let op bij VvE of seniorencomplex: laadpunten en verduurzaming vragen soms netverzwaring; begin op tijd met plannen.

Eerder schreven wij ook over het stroomnet >>

Verrassing op het stroomnet: “Gigantisch veel” capaciteit blijkt ongebruikt

Huidige afbeelding: Stroomnet capaciteit

27 april 2025 – Wat als het stroomnet toch niet zo overbelast is als we dachten? Uit nieuwe analyses van netbeheerder TenneT blijkt dat er maar liefst 9,1 gigawatt aan ongebruikte capaciteit beschikbaar is buiten piekuren. Een onverwachte doorbraak die het Nederlandse energielandschap flink kan opschudden.

door Brenda Timmers

Stroomnet zat tjokvol, of toch niet?

Het verhaal is bekend: bedrijven, scholen en zelfs nieuwbouwwijken wachten soms jarenlang op een aansluiting, omdat het stroomnet ‘vol’ zou zitten.

Bekijk deze uitzending van 25 maart terug, en lees verder >>

TenneT ontdekt genoeg capaciteit

Nieuwe analyses van TenneT tonen een heel ander beeld. Buiten de piekuren is er maar liefst 9,1 gigawatt aan capaciteit over – genoeg om 450.000 elektrische auto’s in één uur volledig op te laden of 10 miljoen huishoudens een jaar lang van stroom te voorzien.

“Dat is echt gigantisch veel,” zegt Maarten Abbenhuis, COO van TenneT.

Tekst gaat onder het bericht verder >>

Nieuwe oplossing: flexibel contract voor slimme verbruikers

Om deze restruimte te benutten, introduceert TenneT een nieuwe contractvorm: Tijdsduurgebonden Transportrechten (TDTR). Hiermee krijgen bedrijven recht op stroomlevering buiten piekmomenten, minimaal 85% van het jaar. Tijdens verwachte pieken mag TenneT het verbruik tijdelijk beperken.

Deze vorm is vooral interessant voor:

  • Bedrijven met eigen energieopslag (zoals batterijsystemen)
  • De procesindustrie
  • Ondernemingen met noodvoorzieningen

Slimme inzet van TDTR én tijdsafhankelijke tarieven kan volgens TenneT tot wel 65% besparen op nettarieven.

Vraag overschrijdt aanbod: 70 GW aangevraagd

Ondanks de 9,1 gigawatt aan nieuw beschikbare ruimte is de vraag veel groter. In totaal is er voor maar liefst 70 gigawatt aan TDTR-contracten aangevraagd – bijna vier keer de piekvraag van het hele land. Vooral batterijparken staan te trappelen om aangesloten te worden.

Abbenhuis:

Dit toont aan hoe groot de behoefte is aan flexibel netgebruik

Wie het eerst komt

Van de 9,1 GW aan capaciteit is inmiddels 2,3 GW al toegekend. De rest wordt de komende weken verdeeld op basis van maatschappelijke prioriteit en het ‘first come, first served’-principe. Dat wil zeggen: wie zich het eerst aanmeldt, het eerst bediend wordt. Daarbij spelen locatie en beschikbaar vermogen per regio een belangrijke rol.

De overige 6,8 GW wordt onderverdeeld via gesprekken met geïnteresseerde partijen, die vanaf 8 april persoonlijk worden benaderd.

Enorme stap voorwaarts in netcongestie-aanpak

De herontdekking van ongebruikte netruimte en de introductie van TDTR betekent een enorme stap in de strijd tegen netcongestie. Waar eerder alleen uitbreiding van het net als oplossing werd gezien, biedt dit model kansen voor sneller, slimmer en flexibeler gebruik van de bestaande infrastructuur.

Lees ook: Stroomuitval, we moeten wennen aan een paar minuten zonder stroom zitten.

Wat betekent dit voor consumenten?

Voor consumenten verandert er op korte termijn weinig, maar op de lange termijn kan dit leiden tot:

  • Snellere bouw van nieuwe woningen
  • Snellere aansluiting van laadpleinen en zonneparken
  • Minder wachttijd voor bedrijven
  • Mogelijk stabielere of zelfs lagere energiekosten

Kortom: het stroomnet blijkt lang niet zo tjokvol als gedacht – als we het maar slimmer gebruiken.

Bronnen

TenneT, AD, Ministerie van Klimaat en Groene Groei