Bron: Canva. Zoveel schulden hebben AOW'ers: een compleet beeld van schuld en vermogen
Iedereen droomt van een onbezorgd pensioen. Na jarenlang hard werken, is het tijd om te genieten. Toch is de realiteit voor een aanzienlijke groep ouderen in Nederland anders. Uit recente cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en het Bureau Krediet Registratie (BKR) blijkt dat schulden onder gepensioneerden een flinke impact hebben op hun bestedingsruimte.
Hoeveel schulden hebben AOW’ers nu eigenlijk, hoe verhoudt zich dit tot hun vermogen en hoe komen ze in de problemen?
De harde cijfers: gemiddelde schulden van AOW’ers
Een aanzienlijke schuldenpost heeft direct invloed op de financiële vrijheid van een huishouden. In 2023 zat ruim 16% van de AOW’ers in Nederland in de schulden. Gezamenlijk hadden zij een totale schuld van maar liefst € 155,5 miljard.
Volgens het CBS bedraagt de gemiddelde schuld van een AOW-huishouden € 132.600. Kijken we naar de opbouw van deze schulden, dan zien we het volgende:
- Hypotheekschuld: Dit is de grootste post, met een gemiddelde van € 127.900.
- Studieschuld: Opvallend genoeg is er ook nog een groep pensionado’s met een studieschuld. Dit is met een gemiddelde van € 19.100 het laagste bedrag van alle typen schulden.
Gemiddelde versus mediaan: Een gemiddelde kan een vertekend beeld geven door een kleine groep met extreem hoge schulden. De mediaan (het middelste getal als je alles op een rij zet) laat een realistischer plaatje zien. De mediane totale schuld van AOW’ers ligt op € 70.000. Dit betekent dat er grote verschillen bestaan: sommige pensionado’s zijn volledig schuldenvrij, terwijl de andere helft nog aanzienlijke bedragen moet afbetalen.
Deze schulden hebben ook praktische gevolgen. Hoewel AOW’ers gewoon een hypotheek kunnen aanvragen, maakt een bestaande schuld het kopen van een (andere) woning nóg moeilijker. Het maximale leenbedrag is met een AOW-uitkering vaak al lager, en bestaande schulden drukken dit bedrag verder naar beneden.
Schulden tegenover vermogen: het complete plaatje
Wie door deze cijfers denkt dat alle AOW’ers in de financiële problemen zitten, heeft het mis. Tegenover de schulden van pensionado’s staan in veel gevallen namelijk aanzienlijke vermogens.
- Spaargeld: De bank- en spaartegoeden van AOW’ers bedragen gemiddeld € 73.400 per huishouden. De mediaan ligt hier op € 33.600, wat betekent dat de helft van de AOW’ers minder spaargeld heeft dan dit bedrag, en de andere helft meer.
- Overwaarde eigen woning: Het vermogen van pensionado’s zit voor het overgrote deel in stenen. Het gemiddelde vermogen vanuit de eigen woning is maar liefst € 470.400. De mediaan ligt daar met € 410.500 niet ver vandaan.
Voor huiseigenaren weegt deze enorme overwaarde in de meeste gevallen dus ruimschoots op tegen de openstaande hypotheekschuld.
Wanneer schulden wél problematisch worden
Toch is er een kwetsbare groep (vaak huurders zonder opgebouwd vermogen) waarbij schulden wél problematisch zijn. Volgens het BKR behoren 60-plussers tot een van de weinige leeftijdsgroepen waar betalingsachterstanden recentelijk een stijgende lijn lieten zien. Hoe belanden zij in de problemen?
1. Een onvolledige AOW-opbouw: Mensen die een deel van hun leven in het buitenland hebben gewoond of gewerkt, worden gekort op hun AOW (2% per gemist jaar). Zonder een goed aanvullend pensioen vallen zij vaak terug op het absolute minimum.
2. Levensgebeurtenissen (Life events): Een scheiding op latere leeftijd of het overlijden van een partner heeft een enorme impact. De vaste lasten blijven vaak gelijk, terwijl het gezamenlijke inkomen halveert.
3. Stijgende zorgkosten en inflatie: Ouderen hebben vaker te maken met hoge, niet-vergoede zorgkosten (zoals eigen bijdragen voor hulpmiddelen). Gecombineerd met de inflatie blijft er aan het einde van de maand steeds minder over.
Schaamte en het mijden van hulp
Een groot probleem rondom problematische schulden bij AOW’ers is schaamte. De oudere generatie is vaak opgevoed met het idee dat je je eigen boontjes moet doppen. Hierdoor trekken zij veel later aan de bel. Daarnaast is de digitalisering (zoals het aanvragen van toeslagen via DigiD) voor veel ouderen een struikelblok, waardoor zij soms honderden euro’s aan inkomensondersteuning mislopen.
Hulp en oplossingen voor ouderen met geldzorgen
Zijn de schulden hoger dan het vermogen en lukt het niet meer om de rekeningen te betalen? Dan is er gelukkig hulp beschikbaar:
- Gemeentelijke schuldhulpverlening: Elke gemeente biedt gratis hulp bij het in kaart brengen van achterstanden en het treffen van betalingsregelingen.
- Checken van regelingen: Veel gemeenten hebben speciale potjes voor minima. Ook de Aanvullende Inkomensvoorziening Ouderen (AIO) kan een uitkomst zijn voor mensen met een onvolledige AOW.
- Vrijwilligersorganisaties: Organisaties zoals Humanitas of SchuldHulpMaatje bieden getrainde vrijwilligers die ouderen thuis opzoeken om samen de administratie op orde te brengen.
Let op! Startpagina geeft geen financieel advies, alleen tips en informatie. Raadpleeg bij vragen altijd een financieel adviseur.