Draai voor klassieke weergave

Tips om nepnieuws te herkennen

Nepnieuws wordt in veel landen een steeds groter probleem. Hoewel er in Nederland erg op het feit gelet wordt dat de verschillende media eerlijk en onpartijdig blijven, kan het geen kwaad om zelf ook alert te blijven. Maar wat is nepnieuws precies en hoe kun je dit herkennen? 

Wat is nepnieuws?

Er zijn verschillende vormen van nepnieuws. De meest belangrijke vorm is desinformatie: hierbij wordt er expres onware of deels onware informatie verspreid. Dit wordt vooral gedaan om geld te verdienen of om meningen te beïnvloeden. Nepnieuws kan ook ontstaan doordat een mediaplatform alleen vanuit een bepaald (eigen) standpunt of vanuit een bepaalde overtuiging dingen belicht en daarbij andere meningen en standpunten negeert.

Waarom is nepnieuws verkeerd?

Mensen die nepnieuws verspreiden, hebben vaak slechte bedoelingen. Door onware berichten op grote schaal te delen, kunnen personen, bedrijven, organisaties, overheden of landen schade oplopen. Nepnieuws kan immers de publieke opinie over een specifiek onderwerp beïnvloeden. Social media spelen hier een grote rol in, omdat op deze manier snel, makkelijk en vaak gratis een heleboel mensen bereikt worden. 

Toch wordt er ook nepnieuws op kleinere schalen verspreid, en dan is het doel vaak geld verdienen. De verspreiders van het nieuws bedenken sensationele of onware koppen om zoveel mogelijk mensen naar hun pagina of website te krijgen. Omdat zo’n sensationele kop veel ‘clicks’ oplevert, worden deze ook wel clickbait genoemd. 

Wat is hier het gevaar van?

Nepnieuws kan ons ervan weerhouden om zelf een goed geïnformeerde mening te vormen. Als we alles geloven wat we langs zien komen in de kranten of op social media, kun je beslissingen nemen die gebaseerd zijn op valse informatie. In het ergste geval kan nepnieuws op grote schaal onrust in de maatschappij veroorzaken en verschillende groepen tegen elkaar opzetten.

Hoe kun je nepnieuws herkennen?

Kortom: het is belangrijk om nepnieuws zoveel mogelijk te vermijden en je bewust te blijven van wat waar is en wat niet. De volgende tips kunnen je hierbij helpen.

  1. Bekijk de afzender: is dit een bekende en betrouwbare bron, of heb je nog nooit van deze afzender gehoord? Bestaat deze persoon of deze organisatie echt?
  2. Wat is de intentie van de afzender? Vraag jezelf af wat de afzender wil bereiken met het bericht dat hij of zij verspreidt. Voor wie is dit bericht geschreven, wat is het doel, zijn er bepaalde belangen in het spel?
  3. Kun je het nieuws verifiëren? Zoek of betrouwbare bronnen die je kent ook over het nieuws hebben geschreven. Als er nergens anders iets over te vinden is, is de kans groot dat het om nepnieuws gaat.
  4. Welke bron is er gebruikt? Nepnieuws wordt gebaseerd op fictieve bronnen. Kijk dus altijd bij berichten of er een bronvermelding staat en of dit betrouwbare bronnen zijn.
  5. Welke techniek is er gebruikt? Hiermee kun je ontdekken wat het doel van het bericht is en of het nepnieuws kan zijn. Hierbij kun je kijken naar de kop (brengt deze feiten of onwaarheden?), of er wordt ingespeeld op emoties, en of er belangrijke informatie is weggelaten.

Lees ook: Free wifi onderweg: hoe veilig is dat?

Bronnen: Mediawijsheid.nl, Rijksoverheid.nl
Auteur: Quirine Brouwer