Bron: Canva. De term 'mager' of 'extra mager' op een pakje gehakt zegt niet altijd wat je denkt.
Je grijpt bewust naar het pakje extra mager gehakt. Gezondere keuze, denk je. Minder vet, minder calorieën. Maar klopt dat wel? De werkelijkheid blijkt een stuk vetter dan de verpakking doet vermoeden, en daar zit een juridische truc achter die de meeste consumenten niet kennen.
Hoe wordt gehakt eigenlijk gemaakt?
Bij het uitbenen van een koe blijven veel kleine stukjes vlees over: de zogenaamde snippers. Die zijn minder aantrekkelijk voor directe verkoop, maar perfect om tot gehakt te verwerken. Het vetpercentage wordt bepaald door de verhouding van vette en magere snippers.
Bij ambachtelijke slagers gebeurt dit op het oog: vet is wit, dus hoe meer wit, hoe vetter. Ervaren slagers werken doorgaans met 3 categorieën:
| Verhouding | Betekenis |
|---|---|
| 90/10 | 90% vlees, 10% vet |
| 80/20 | 80% vlees, 20% vet |
| 70/30 | 70% vlees, 30% vet |
In de industrie gaat dit anders. Supermarktleveranciers gebruiken een röntgenapparaat dat het exacte vetpercentage van vleessnippers uitleest en verdeelt over bakken van 400 kilogram. Zo staat het vetpercentage tot achter de komma op de verpakking.
Wat betekent ‘mager’ op de verpakking?
Hier begint het ingewikkelde. De Consumentenbond onderzocht 62 gehaktvarianten bij 12 supermarktketens en ontdekte dat de vetpercentages van mager en extra mager rundergehakt uitlopen van 7,9% tot maar liefst 16,5%.
Dat betekent dat sommige pakjes ‘mager’ gehakt vetter zijn dan spareribs, shoarmavlees of zelfs half-om-half gehakt.
De wetgeving: een slimme maas in de wet
Hoe kan dit legaal zijn? Dat zit zo:
- Volgens de Europese richtlijn mag mager gehakt vlees maximaal 7% vet bevatten.
- Alleen zodra een fabrikant iets toevoegt aan het vlees, zoals een druppel water, een aroma of een antioxidant, valt het product niet meer onder ‘gehakt vlees’ maar onder ‘gehakt’.
- En voor dat ‘gehakt’ geldt de soepelere Nederlandse Warenwet: mager gehakt mag dan maximaal 15% vet bevatten.
Met andere woorden: door een minieme toevoeging mag een fabrikant het vetpercentage meer dan verdubbelen en het product tóch ‘mager’ noemen.
Waarom doen fabrikanten dit?
Het antwoord is simpel: vet is goedkoper dan vlees. Hoe vetter het gehakt, hoe goedkoper het te produceren is. Door wat water of aroma toe te voegen en vervolgens meer vet te verwerken, verhogen fabrikanten hun marge, terwijl de consument denkt een gezonde keuze te maken.
De vetpercentages per supermarkt (steekproef Consumentenbond), Slechts 5 van de 62 onderzochte varianten bevatten minder dan 10% vet:
| Product | Vetpercentage |
|---|---|
| Lebon mager gehakt (Ekoplaza/Marqt) | 7,9% |
| Dirk 1de Beste extra mager | 8,6% |
| Lidl Extra mager rundergehakt | 9,6% |
| Aldi Extra mager rundergehakt | 9,7% |
| Spar magere rundergehakt | 9,9% |
| Albert Heijn Mager rundergehakt | 12% |
| Jumbo Rundergehakt Mager | 14,1% |
| Vomar Mager Rundergehakt | 14,1% |
Nog opvallender: de Consumentenbond trof ook varianten aan met meer dan 15% vet, wat zelfs volgens de soepele Nederlandse Warenwet verboden is. Jumbo biologisch mager gehakt bevatte 16,1% vet en Hoogvliet extra mager gehakt zelfs 16,5%.
Is het ook ongezond, mager gehakt?
Ja, en niet een beetje. Vet in gehakt is van dierlijke oorsprong en bestaat voor een groot deel uit verzadigd vet. Verzadigd vet verhoogt het LDL-cholesterol (het slechte cholesterol) in je bloed, wat het risico op hart- en vaatziekten vergroot.
Volgens het Voedingscentrum past alleen gehakt met maximaal 5% verzadigd vet in de Schijf van Vijf. Dat komt neer op een totaal vetgehalte van ongeveer 12%.
Lees ook: Vernieuwde Schijf van Vijf: minder vlees, van maximaal 500 naar 300 gram per week
Wat zegt de Consumentenbond over mager gehakt?
Sandra Molenaar, directeur van de Consumentenbond, is helder: “Mager of extra mager rundergehakt dat vetter is dan half-om-half gehakt of gewoon rundergehakt, of zelfs vetter dan shoarmavlees of spareribs. Dat verwacht je niet. De term extra mager zet mensen op het verkeerde been.”
De bond pleit al sinds 2017 voor aanscherping van de Nederlandse regels en een maximum vetgehalte van 10% voor mager rundergehakt. Ook wil de bond dat het vetgehalte duidelijk op de voorkant van de verpakking staat. Tot op heden is er weinig veranderd.
Wat kun jij als consument doen?
- Lees de ingrediëntenlijst, niet alleen de naam op de verpakking.
- Kies voor gehakt zonder toevoegingen, dan gelden de strengere Europese regels.
- Ga naar een ambachtelijke slager en vraag expliciet om gehakt met maximaal 10% vet.
- Kies voor merken die onder de 10% zitten, zoals Dirk de Beste of Lidl Extra Mager.
- Vergelijk het vetpercentage per 100 gram op de voedingswaardentabel.
Bekijk hier een fragment uit de uitzending van de Keuringsdienst van Waarde:
Conclusie: mager gehakt is niet altijd mager
De term ‘mager’ of ‘extra mager’ op een pakje gehakt zegt minder dan je denkt. Dankzij een juridisch onderscheid in de Nederlandse Warenwet mogen fabrikanten gehakt met tot 15% vet toch ‘mager’ noemen, zolang ze maar een minimale toevoeging doen. Wil je écht mager gehakt? Dan moet je de kleine lettertjes lezen, of je gehakt halen bij een slager die je recht in de ogen kan aankijken.
Bronnen:
Keuringsdienst van Waarde, Consumentenbond