Bron: © Canva. Dit is het seizoen van de koudekiemers.
Terwijl de tuin stil lijkt te slapen onder een deken van sneeuw, gebeurt er ondergronds iets wonderlijks. De aarde houdt haar adem in, zaden luisteren. Dit is het seizoen van de koudekiemers. Planten die niet wakker schrikken van vorst. Groen dat juist wacht op die koude kus om tot leven te komen. Hadden we onze zaden in het najaar nu maar niet in zakjes gestopt. Laten we evengoed verder onderzoeken hoe het zit met de koudekiemers om ze alsnog snel in de grond te stoppen.
Wat zijn koudekiemers?
Koudekiemers zijn zaden met een geheugen. Ze dragen de winter in zich en hebben kou nodig om te weten dat het veilig is om te groeien. In de natuur vallen ze in de herfst op de grond, trotseren maanden van kou en ontkiemen pas wanneer de dagen lengen. Door ze nu te zaaien, boots je dat ritme na.
Zaaien als ritueel
Het zaaien van koudekiemers is geen haastklus. Het is een ritueel. Je zaait terwijl de tuin nog kaal is, terwijl ademwolkjes zichtbaar zijn en je handen koud worden. Je strooit hoop in de vorm van zaadjes, wetend dat je wekenlang niets gaat zien. Onder de oppervlakte gebeurt daarentegen vanalles.
Zaden van bijvoorbeeld papaver, akelei, lavendel, ridderspoor nemen de kou op als een sleutel. Vorst en dooi maken de zaadhuid poreus, regen spoelt geduldig langs de randen. De winter doet het werk voor jou.
Hoe zaai je koudekiemers?
- Zaai ze buiten, in potten of direct in de volle grond
- Gebruik luchtige, vochtige potgrond
- Zet potten op een beschutte plek, niet in huis
- Laat weer en tijd hun gang gaan
Je hebt geen warmtematten, kas of bedekking nodig, alleen vertrouwen en geduld. Koudekiemers belonen geen ongeduldige tuinier. En dan, op een ochtend in het vroege voorjaar, ga je het zien: dan steken minuscule groene blaadjes hun kopjes uit de aarde (of pot).
Dus terwijl de wereld nu koud aanvoelt, begin jij juist met zaaien.
| Maand | Wat zaaien | Tips |
|---|---|---|
| Januari | Vaste planten zoals akelei, ridderspoor, papaver, stokroos (tweejarig), lavendel, geranium | Zaai in potten binnen of buiten op beschutte plek. Zorg voor licht vochtig substraat, maar niet nat. |
| Februari | Papaver, akelei, lavendel, sneeuwklokjes, kerstroos, wolfsmelk, vijverplanten die kou verdragen | Buiten zaaien mag in koude kas of koude bak. Houd de grond licht vochtig. |
| Maart | Ridderspoor, lupine, monnikskap, kaardebol, zonnebloemen (koude kiemend), veldsla, spinazie, snijbiet | Zaai in rijen of potten buiten. Bescherm jonge zaailingen tegen nachtvorst met vliesdoek. |
| April | Stokrozen, scabiosa, margriet, nigella, venkel, dille | Buiten zaaien zodra de grond niet meer bevroren is. Regelmatig water geven en dun uitplanten. |
| Mei | Zaaien kan nog voor late vaste planten als lavendel, pioenroos, astrantia | Soms is nazorg nodig: dun uitplanten en schaduw bij warme dagen. |
| Juni – Augustus | Niet ideaal voor koudekiemers; zaad kan in warme periode uitdrogen | Kan eventueel in potten met regelmatige bevochtiging voor latere herfst-verplaatsing |
| September | Herfstzaai: papaver, klaproos, stokroos, akelai, margriet | Buiten zaaien op kale grond. Natuur regelt kouperiode. |
| Oktober – November | Zelfde als september: akelei, papaver, ridderspoor, lupine, lavendel, sneeuwklokjes | Zaai vroeg genoeg voor eerste vorst. Eventueel mulch tegen te snelle uitdroging. |
| December | Voorbereiding: zaai in potten buiten voor februari / maart | Controleer grondvocht en dek af bij strenge vorst. |
Houdbaarheid van zaden van planten, zó zit het
Bronnen:
Groei & Bloei, Max Vandaag