Bron: © IG marco_schilpp.
De fatbikemaffia overspoelt Europa met illegale elektrische fietsen uit China. Wat begon als een handel in goedkope e-bikes blijkt inmiddels een miljardenfraude waarin corrupte douaniers, brievenbusfirma’s en slimme smokkelroutes een hoofdrol spelen. Europese opsporingsdiensten trekken aan de bel: de omvang van de fraude blijkt veel groter dan aanvankelijk werd gedacht.
Duizenden containers onderschept
Volgens Europese onderzoekers zijn in de afgelopen jaren honderdduizenden illegale fietsen de Europese Unie binnengesmokkeld. Alleen al in een grote actie in de haven van Piraeus in Griekenland werden duizenden containers met e-bikes en fatbikes onderschept.
“Toen we de import van elektrische fietsen besloten te onderzoeken, hadden we nooit verwacht zoveel containers te onderscheppen. Het probleem blijkt veel groter te zijn”, aldus het Europese antifraudebureau OLAF.
Miljoenenfraude via Europese havens
De grootschalige fraude kwam aan het licht tijdens een internationale operatie die bekendstaat als Operatie Calypso. Daarbij werkten het Europees Openbaar Ministerie en het antifraudebureau OLAF samen met nationale autoriteiten.
In de haven van Piraeus werden 2435 containers vastgezet. Ze bleken vol te zitten met elektrische fietsen en fatbikes die vaak waren opgevoerd en zonder de juiste invoerheffingen Europa binnenkwamen. Tegelijkertijd vonden invallen plaats in steden als Athene, Madrid en Parijs.
Contant geld en digitale munten
Bij de actie zijn miljoenen euro’s aan contant geld en digitale munten gevonden, naast luxe jachten, villa’s en bijna 11.000 elektrische fietsen die klaarstonden voor verkoop. In totaal volgen 10 arrestaties volgden en bij meerdere verdachten zijn wapens aangetroffen.
Volgens OLAF zijn via deze smokkelroute de afgelopen jaren naar schatting een half miljoen fietsen Europa binnengekomen. “Niet alleen corrupte douaniers zijn betrokken, maar ook expediteurs, transportbedrijven en zelfs accountants”, meldt OLAF.
Fatbikemaffia volgt slimme smokkeltrucs
De fatbikemaffia gebruikt verschillende methoden om invoerheffingen te ontwijken. Op Chinese elektrische fietsen liggen Europese anti-dumpingheffingen die kunnen oplopen tot ongeveer 80 procent. Wie die heffingen omzeilt, kan enorme winsten maken.
Fraudeurs spelen daarom met documenten en ladingen. Zo wordt de waarde van een partij fietsen bewust lager opgegeven of wordt een container met honderden fietsen officieel aangegeven als een lading rolstoelen of andere goederen.
In sommige gevallen worden containers zelfs onderweg verwisseld. Onderzoekers ontdekten bijvoorbeeld dat e-bikes tijdens een transport tijdelijk uit containers worden gehaald en vervangen door spinningfietsen. Vervolgens krijgen de containers valse douanezegels en worden ze in een ander land ingevoerd.
“De fraude vindt op allerlei manieren plaats. Soms wordt het aantal fietsen lager voorgesteld, soms wordt de lading als een heel ander product aangegeven”, stelt OLAF.
Nieuwe smokkelroutes door Europa
De smokkel stopt niet bij 1 haven. In verschillende Europese landen worden regelmatig grote partijen illegale fietsen onderschept. In Polen ging het vorig jaar om ongeveer 20.000 e-bikes, in Frankrijk om 10.000, in Italië om 7000 en in Ierland om 5000 fietsen.
Veel van deze fietsen belanden uiteindelijk op de Europese zwarte markt. Ook in Nederland duiken ze op, bijvoorbeeld via sociale media of op grote markten zoals de Beverwijkse Bazaar.
Daar worden ze vaak verkocht voor bedragen tussen de 600 en 1000 euro. Door het ontwijken van invoerrechten en btw kunnen criminelen enorme winsten maken. Volgens Europese schattingen hebben overheden hierdoor al ongeveer 700 miljoen euro aan inkomsten misgelopen.
Europese aanpak moet smokkel stoppen
De Europese Unie werkt inmiddels aan een strengere aanpak van de fatbikemaffia. Een belangrijk onderdeel daarvan is het beter delen van douanegegevens tussen lidstaten.
De Nederlandse Europarlementariër Dirk Gotink onderhandelt namens het Europees Parlement over nieuwe regels. “Op dit moment is de EU de dumpplaats voor Chinese overproductie. Niemand weet precies wat er allemaal binnenkomt”, stelt hij.
Vanaf dit jaar moeten alle lidstaten hun douanegegevens delen met Brussel. In 2028 moet een centrale Europese douanehub operationeel zijn, een digitaal systeem dat smokkelpatronen sneller kan herkennen.
Ook de stroom goedkope producten uit Chinese webwinkels wordt aangepakt. De belastingvrije grens van 150 euro voor online bestellingen verdwijnt. Dat moet helpen om fraude en oneerlijke concurrentie tegen te gaan.
Lees verder onder het bericht >>
Dweilen met de kraan open
Totdat die nieuwe maatregelen volledig zijn ingevoerd, blijft het volgens experts lastig om de fatbikemaffia echt te stoppen. Door het vrije verkeer van goederen kunnen illegaal ingevoerde fietsen zich snel door Europa verspreiden.
Opsporingsdiensten hopen dat strengere controles en grote inbeslagnames criminelen afschrikken. Als telkens tienduizenden fietsen worden onderschept, kan dat het risico voor smokkelaars verhogen.
Maar voorlopig lijkt de handel nog lang niet opgedroogd. De Europese markt voor goedkope elektrische fietsen blijft aantrekkelijk voor criminelen, en de fatbikemaffia blijft zoeken naar nieuwe routes en trucs om de douane te omzeilen.
Bronnen:
OLAF, Europees Openbaar Ministerie, AD
Eerder schreven wij >
E-bikes gewilde buit voor internationale bendes
23 augustus 2023 – Het stelen van e-bikes neemt hand over hand toe. De manier waarop internationaal opererende bendes de fietsen buitmaken en exporteren naar het buitenland wordt steeds gewiekster. Jaarlijks worden in ons land zo’n 100.000 elektrische fietsen gestolen en de grens over gebracht, met name richting Oost -Europa.
door Ad Killian
Dat aantal ligt waarschijnlijk veel hoger. Slechts 14 procent van de gedupeerden doet namelijk aangifte. De criminele stormloop op elektrische fietsen zorgt ervoor dat de ANWB stopt met het verzekeren van fatbikes. Ze neemt het besluit noodgedwongen om de fietsverzekeringen betaalbaar te houden. Per 6 september sluit de ANWB geen nieuwe fatbike-verzekeringen meer.
Rondtrekkende bendes
René Middag is projectleider Mobiel Banditisme van de Nationale Politie. Hij zegt dat mobiel banditisme een sterk opkomende vorm van internationaal georganiseerde misdaad is geworden. Het gaat hierbij om rondtrekkende bendes die zich bezighouden met inbraken, zakkenrollerij, babbeltrucs, metaal-, auto- en winkeldiefstal. Middag signaleert een trend van internationale opererende bendes die op grote schaal elektrische fietsen stelen.
Fietswalhalla Nederland
De vraag naar deze fietsen neemt de laatste jaren in heel Europa sterk toe. Criminelen zorgen daarbij voor het aanbod. Fietsend Nederland is voor hen het walhalla. Met name de merken Stella, Gazelle en Sparta zijn geliefd bij de bendes. Ze verdwijnen veelal richting Oost-Europa. Daar bestaat geen digitaal opkopers-register voor tweedehands goederen, die in Nederland worden ingekocht. Dat maakt het extra lastig om de bij ons gestolen rijwielen te traceren.
Binnen enkele minuten tijd een buit van 5 tot 6 zes e-bikes
De bendes stropen met vrachtwagens het land af en gebruiken geavanceerde apparatuur waarmee ze binnen enkele seconden elk slot openen. Middag: “Ze rijden met hun busje naar winkelcentra, scholen, sportverenigingen en andere drukke locaties. Binnen enkele minuten tijd maken ze 6 zes e-bikes buit.” Inbraken bij fietshandelaren en -winkels worden niet geschuwd. Veel handelaren zien zich daardoor genoodzaakt om de kostbare rijwielen met extra sterke sloten te beveiligen.
Tip: Kijk en vergelijk (fiets)verzekeringen op totaalbeparen.com.
Bronnen:
Nieuwsfiets.nl, Transport Online, RTL Nieuws