Bron: © IG 112vandaag. De veiligheid van treinconducteurs en -passagiers is in het geding.
De treinconducteur komt niet alleen je kaartje controleren, maar duikt tegenwoordig ook op met een camera op zijn uniform. Het moet de toenemende agressie in treinen tegengaan. Maar werkt dat? En hoe zit het met jouw privacy als reiziger?
Aanleiding voor de proef met de bodycams is de agressie tegen personeel in het openbaar vervoer, die verontrustende vormen heeft aangenomen. Conducteurs krijgen steeds vaker te maken met schelden, bedreigingen en geweld.
Camera gaat alleen aan bij incident
Het idee achter de invoering van de cam is, dat als mensen weten dat ze gefilmd worden, ze zich beter gedragen. De bodycam werkt preventief en helpt incidenten vast te leggen.
Dat vastleggen gebeurt overigens niet continu. De camera wordt alleen aangezet bij een incident of wanneer een situatie dreigt te escaleren.
Lees verder onde de video >>
Voelen conducteurs zich echt veiliger?
De belangrijkste vraag is wel, helpt zo’n camera ook echt? De eerste signalen zijn voorzichtig positief.
Conducteurs die al met bodycams werken, geven aan dat ze zich zekerder voelen tijdens hun werk. Tegen RTV Drenthe zegt een conducteur: “Je wil niet meer zonder.” Het gevoel dat je bewijs hebt, geeft rust en vertrouwen.
Geen wondermiddel
Dat psychologische effect is minstens zo belangrijk als het daadwerkelijke filmen. Je staat als conducteur minder alleen. In situaties waarin een reiziger agressief wordt, kun je terugvallen op beelden. Dat kan later helpen bij aangiftes of disciplinaire maatregelen.
Toch is het geen wondermiddel. Agressie verdwijnt niet ineens. Sommige conducteurs geven aan dat situaties nog steeds kunnen escaleren, vooral als mensen onder invloed zijn of zich niets aantrekken van regels.
Werkt het ook écht preventief?
Er zijn aanwijzingen dat bodycams gedrag beïnvloeden. Mensen die weten dat ze gefilmd worden, passen hun gedrag vaak aan. Dat zie je ook bij politie en handhavers.
Maar het effect is niet bij iedereen hetzelfde. Jongeren of groepen die al over de grens gaan, trekken zich soms weinig aan van camera’s. Toch verwachten vervoerders dat het in veel gevallen net het verschil maakt.
Het is vooral bedoeld om situaties te de-escaleren. Als mensen zien dat ze worden gefilmd, worden ze vaak rustiger.
En jij als reiziger: hoe zit het met je privacy?
Daar wringt het voor veel reizigers. Want hoewel de camera’s gericht zijn op veiligheid, word je mogelijk ook gefilmd.
De regels zijn daarom streng. Conducteurs mogen niet zomaar alles opnemen. Ze moeten duidelijk aangeven wanneer ze filmen, en beelden mogen alleen gebruikt worden bij incidenten. Bovendien worden opnames niet onbeperkt bewaard.
‘Normaliseren’ van toezicht
Toch voelt niet iedereen zich daar prettig bij. Het idee dat je in een openbare ruimte wordt gefilmd, kan ongemakkelijk zijn. Zeker als niet altijd duidelijk is wanneer de camera aanstaat.
Privacy-organisaties waarschuwen al langer voor het normaliseren van toezicht. Steeds meer camera’s in het openbaar leven kunnen volgens hen leiden tot gewenning, terwijl de impact op privacy groot is.
Balans tussen veiligheid en vrijheid
De discussie rond bodycams draait uiteindelijk om een klassiek dilemma: veiligheid versus privacy.
Aan de ene kant willen we dat conducteurs hun werk veilig kunnen doen. Niemand hoort bedreigd of mishandeld te worden tijdens zijn werk. Aan de andere kant wil je als reiziger niet het gevoel hebben dat je continu in de gaten wordt gehouden.
Wat vinden reizigers ervan?
De meningen onder reizigers zijn verdeeld. Sommigen vinden het een logisch en noodzakelijk middel. Zeker mensen die zelf agressie in de trein hebben meegemaakt, begrijpen de maatregel goed.
Anderen zijn kritischer. Zij vragen zich af of het probleem niet op een andere manier moet worden aangepakt, bijvoorbeeld met meer personeel of strengere handhaving.
Ook speelt vertrouwen een rol. Vertrouw je erop dat de beelden zorgvuldig worden gebruikt? Of ben je bang dat ze uiteindelijk breder worden ingezet?
De toekomst: meer camera’s in het openbaar vervoer?
De proef met bodycams bij conducteurs is nieuw, maar kan zomaar een voorbode zijn van bredere inzet. Als het effectief blijkt, is de kans groot dat meer conducteurs ermee gaan werken. Daarnaast kijken ook andere sectoren mee. Denk aan buschauffeurs, trambestuurders of zelfs beveiligers in winkels.
De vraag is dus niet alleen of bodycams werken, maar ook hoe ver we willen gaan in het gebruik ervan. Voorlopig reist de camera met ons mee.
Bronnen:
NOS, RTV Drenthe