Waarom mogen er in sommige (oud-gereformeerde) kerken geen andere muziekinstrumenten gebruikt worden dan het orgel?

Ik hoorde laatst van mensen dat in hun kerk alleen op het orgel mag worden gespeeld tijdens (en buiten de) kerkdiensten. Zo is een viool of gitaar 'not done'. Wat is hier de reden van?

Weet jij het antwoord?

/2500

Dat is eigenlijk vooral een soort van gewoonterecht dat het orgel als instrument voor de begeleiding van psalmen en gezangen heeft verworven in de loop der eeuwen. Het orgel is al heel lang het enige instrument in veel vooral traditionele protestantse kerken. Andere instrumenten associeert men met popcultuur. Zeker met de opkomst van de grote popmuzikanten in de jaren '60 en '70 werd die muziek vaak als geheel afgewezen door de kerkgaande ouders van de jeugd die thuiskwam met die platen van onder meer Beatles en Rolling Stones. Die muziek vond men verwerpelijk en in het destijds sterk verzuilde Nederland was het ondenkbaar dat instrumenten uit die cultuur ook gebruikt zouden worden in de kerk. En hoewel er een verschuiving gaande is ook in veel traditionele kerken en het - al dan niet incidenteel - gebruik van een combo of band of inzet van andere instrumenten naast het orgel steeds meer in opkomst is, is dat vooral in de zeer conservatieve kerken als de gereformeerde gemeenten, gereformeerde gemeenten in Nederland, oud-gereformeerde kerken, hersteld hervormden etc. (in de volksmond de 'zwarte kousen kerken') absoluut nog niet aan de orde. Sommige mensen zullen thuis wél allerhande muziek draaien, maar het gebruik van andere instrumenten dan het orgel in de kerk niet gepast vinden. Overigens is dit cultuurverschijnsel van alle tijden. In de tijd van reformator Luther was juist het gebruik van het orgel een groot issue omdat men tot dan toe a capella zong in de kerken. En zelfs in het oude testament komt een dergelijk probleem naar voren: als Nehemia bij de feestelijke heropening van de tempel in Jeruzalem een groot feest houdt met en voor het hele volk ter ere van God, zijn er mensen die hun beklag bij hem komen doen omdat er instrumenten worden gebruikt waarvan het volk Israël tijdens hun ballingschap in Babel zag dat die gebruikt werden in ceremonies en feesten voor de Babylonische goden. Het heeft dus heel erg te maken met wat een groep als geheel gewend is en welke associaties men heeft met bepaalde instrumenten of muziekstijlen.

Een viool of gitaar? Dat zijn toch wereldse, zeg maar heidense instrumenten? Uitgevonden door de duivel om de gelovigen in verleiding te brengen? Maar zonder dollen: het heeft meer te maken met traditie dan met godsdienst. Wat in niet al te behoudende kerken vaak wel bespreekbaar is is het gebruik van harpen, trompetten en tamboerijnen. Dat zijn instrumenten die in de Bijbel voorkomen. Overigens lees je nergens in de Bijbel over een orgeltje, maar dat terzijde.