Hoe vertaalt een vertaler een boek?

Vandaag heb ik het nieuwe boek van Dan Brown gekocht (in het Nederlands) en daardoor kwam ik eigenlijk op die vraag. Vertaalt zo iemand een boek zin voor zin, alinea voor alinea of hoofstuk voor hoofdstuk? Leest die eerst het hele boek of maakt dat niet uit? En vertaalt die persoon echt gewoon (via word ofzo) de hele tekst of gebruikt diegene een vertaalprogramma?

Ik ben eigenlijk gewoon nieuwsgierig hoe dat in zijn werk gaat.

Weet jij het antwoord?

/2500

Het beste antwoord

Dat is - gelukkig - nog steeds echt handwerk. Vertaalcomputers kunnen best veel, maar een prettig leesbare tekst op papier zetten, waarbij ook de intentie en de sfeer van het verhaal overkomen en ook spreekwoorden en bijvoorbeeld namen acceptabel of soms zelfs briljant worden vertaald (zie bijv, In de Ban van de Ring of Harry Potter , twee voorbeelden van meesterlijk vertaalwerk), dat kan een computer niet. Gooi maar eens een lap tekst door Babelfish ; goed voor uren speelplezier, maar voor een boek is het natuurlijk niks. Of een tijdschriftenartikel. Een vertaler leest normaliter het hele boek om zich een goed beeld van de sfeer en de inhoud en het taalgebruik van de schrijver eigen te maken, en gaat vervolgens inderdaad, bladzij voor bladzij, alinea voor alinea, zin voor zin aan de slag om het hele verhaal in het Nederlands om te zetten. Daarom zitten er ook altijd enige maanden tussen het verschijnen van de Engelse editie van een boek en de Nederlandse vertaling ; dat gaat nu eenmaal niet in een weekendje. Sterker nog, als je heel veel boeken leest, kun je zelfs op een gegeven moment een voorkeur krijgen voor een bepaalde vertaler (Wiebe Buddingh is er zeker een voor mij), en vertalers die je liever niet leest omdat ze bijvoorbeeld zo slecht spreekwoorden of metaforen vertalen - te letterlijk vaak. Een goede vertaler spreekt niet alleen goed de originele taal van het boek, maar moet vooral een kunstenaar zijn in het Nederlands. En zoals je de hand van de schrijver in een geod boek herkent, kun je ook de hand van de vertaler herkennen. Het is ECHT een vak. Toegevoegd na 1 minuut: En Budding is een meester in het vertalen van woordgrappen ; dat kun je niet leren, dat moet je 'voelen' volgens mij.

Ik neem aan dat hij in ieder geval eerst het hele boek leest, om zich in te kunnen leven in het verhaal. Dat is denk ik fundamenteel voor een goede vertaling!

De vertaling voor boeken met literair niveau gaat met de hand, zin voor zin. En dan wordt alinea voor alinea gecontroleerd of de betekenis gelijk is gebleven. En wordt hoofdstuk voor hoofdstuk nogmaals gecontroleerd. Uiteraard wordt het boek in het geheel vooraf gelezen, en herlezen. Want je moet weten hoe het is opgebouwd, waarom bepaalde woorden met een bepaalde emotionele waarde zijn gebruikt, enzovoorts.

Als het vertalen heel erg nauwkeurig moet, dan gaat het op de volgende manier... Er wordt een vertaler aangesteld en die vertaald het in een andere taal... En vervolgens wordt er weer een ander vertaler aangesteld die het hele boek terug vertaalt in de oorspronkelijke taal... En dan worden het oorspronkelijke boek en de tweemaal vertaalde boek naast elkaar gelegd en vergeleken... Als de zin en betekenis er nog helemaal goed inzit, dan mag dat boek dat eenmaal goed vertaald is naar de drukker... Zo gaat dat en zo ging dat bij a course in miracles... En ik weet dat in de guldentijd de prijs voor de vertaling een kwartje was per woord... Hoe een vertaler het doet, dat is wellicht persoonlijk, het resultaat telt, niet hoe hij dat doet...

Het Expertisecentrum Literair Vertalen stelt zich ten doel een impuls te geven aan de kwaliteit van het literair vertalen in en uit het Nederlands door middel van opleiding en deskundigheidsbevordering. Zij richten zich dus op het vertalen van literatuur, via onderstaande site kun je meer lezen over wat er zoal bij komt kijken. (td)

Bronnen:
http://literairvertalen.org/veelgestelde_vragen/

Stel zelf een vraag

Ben je op zoek naar het antwoord op die ene vraag die je misschien al tijden achtervolgt?

/100