Hoe kan ik zien *waarom* mijn foto onscherp is geworden?

Soms maak ik een foto die er op het schermpje van de camera prima uitziet, maar die later, op het grote computerscherm, onscherp blijkt te zijn.

Vaak is wel duidelijk wat er fout is gegaan: te lange sluitertijd, bewogen, scherp gesteld op de voorgrond of juist op de achtergrond. Maar soms blijft het onduidelijk wat nu precies de reden is waarom een foto onscherp is geworden.

Onderstaande twee foto's zijn daar voorbeelden van. Ik had genoeg tijd, ik heb scherpgesteld op de ogen van de bruid, en ik had mijn camera zo ingesteld dat hij alleen maar zou afdrukken als de camera ook vond dat hij had scherpgesteld.

Mijn vraag is nu: zijn er manieren waarop je aan de foto kunt zien wat de reden is van onscherpte?

(Onderstaande foto's zijn slechts voorbeelden. Het gaat er dus niet specifiek om waarom *deze* twee foto's wat onscherp zijn, het gaat erom hoe je in het algemeen bij een willekeurige foto kunt zien waarom die onscherp is geworden.)
 

Toegevoegd na 5 minuten:
 
Bovenste foto:
120 mm, vibratiereductie
1/100 seconde
diafragma 5.6
ISO 4000
geen flits

Onderste foto:
66 mm, vibratiereductie
1/125 seconde
diafragma 6.3
ISO 2000
geen flits

Beide foto's zijn genomen met een Nikon D700.

Klik op de foto's voor een grotere versie; afhankelijk van je browser moet je daarna nogmaals klikken om de foto op volledige grootte te zien.
 

Weet jij het antwoord?

/2500

Het beste antwoord

Het is erg moeilijk, zo niet onmogelijk, om één regel aan te geven die je in staat stelt om te kunnen zeggen "daarom" is mijn foto onscherp. Dat zal je toch helaas per geval moeten bekijken, vrees ik... ... maar er zijn een paar dingen die je in overweging kan nemen om problemen te herkennen, zodat je de volgende keer minder last hiervan hebt. - ISO-ruis: met name in deze twee foto's denk ik dat dit deels kan verklaren waarom de foto's onscherp lijken, terwijl ik denk dat het eerder een probleem is van beeldkwaliteit. Hoewel je over een hele mooie full-frame body beschikt, bij een ISO-2000 waarde, en zeker bij 4000, lever je merkbaar beeldkwaliteit in. Ik merk het al heel duidelijk met m'n Canon 500D vanaf ISO800, maar ik heb een CMOS-sensor, dus heb ik daar meer last van. Je ziet dit vooral in donkere, vlakke gebieden (b.v. de broek van de bruidegom in foto 1) De enige oplossing is om de ISO lager in te stellen. Zie foto voor het duidelijk effect van een hogere ISO met een D700 body en een professionele lens. - Bewegend onderwerp: je ziet m.n. in foto 1 dat de hand van de bruid nóg onscherper is dan de rest. Tijdens het lopen bewegen je handen of voeten sneller dan de rest van je lichaam, zo kan je herkennen of je 'last' heb van onvoldoende snelheid. Dat is uiteraard niet op te lossen zonder de ISO of diafragma mee te verhogen en dus nog meer in te leveren in beeldkwaliteit. Dé oplossing is een snellere lens (f/2.8 b.v. doet wonderen met je binnenfoto's!), maar dat is een héle dure oplossing. Anders kan je toch kiezen voor een (indirecte) flits. Een noodoplossing is om de UV-filter die je waarschijnlijk op je lens hebt staan even weg te halen: dat levert soms 1 extra stop op. - Scherpte van de lens: je noemt je lens niet, maar ik neem aan dat je voor zo'n body geen hele goedkope all-round lens hebt, toch…? In feite kan je (bijna) altijd liever je geld investeren in een betere lens dan in een betere body. In mijn geval de 2 lenzen die ik doorgaans gebruik kosten resp. 2× en 3× zo veel als de body... en het zijn niet eens van de professionele L-serie van Canon! Maar dat loont, en de verschillen zijn heel goed merkbaar, vooral onder extreme omstandigheden. Als je veel fotografeert onder deze condities is een prime 50mm lens met een f/1.2 of f/1.4 zeker te overwegen. Lees verder in de reactie...

Met autofocus ingesteld en de instellingen juist (ISO waarde, diafragma waarde, etc.) zijn eigenlijk alle machinale of technische aspecten van de foto ingesteld op een zo scherp mogelijk resultaat. Het gaat dan dus waarschijnlijk fout in de beweging die jij zelf maakt. Let goed op je houding, linkerhand onder de lens, ellebogen tegen je lichaam aan, een zo stabiel mogelijke positie.

Een mogelijkheid is al aangegeven door de eerste beantwoorder. Een andere optie is de volgende. Je hebt vast wel eens skifoto's gezien hoog in de alpen met onwerkelijke diepblauwe hemel en spierwitte alpenweiden alom. Die intense kleur van de hemel wordt veroorzaakt omdat het wit van de sneeuw voor zoveel reflectie zorgt dat de belichtingsmeter in de camera "op hol" slaat. Er kan geen goed afgewogen gemiddelde worden genomen voor een juiste belichting. De foto van uw bruidje geeft ook aan dat er veel licht in de omgeving is. Het licht van de trouwjurk. Als u nu een spotmeting had gedaan op verschillende "lichtplekken" had u van te voren kunnen zien waar uw camera het beste resultaat geeft voordat u daadwerkelijk afdrukt. Wellicht dat u hiermede geholpen bent. Het zijn eenvoudige woorden die ik gebruik maar de bedoeling is goed. Lees het onderwerp spotmeting, maar eens door. Toegevoegd na 2 minuten: Bij de tweede foto speelt zeker het bewegende kaarslicht een rol en de reflectie van wat er boven het hoofd van de bruid aanwezig is.

Als een foto onscherp is, dan is eigenlijk het eerste waarnaar je op zoek gaat in de foto waar de scherpte dan wel ligt. Vind je een duidelijk ander scherp punt, dan is de scherpstelling niet goed geweest. Hierbij moet je ook weten dat elke camera/lens combinatie zijn eigen ideale scherpte kent. Ook de plek wat scherp wordt en de waarop je scherpstelt kan verschillen per camera. Ik heb het over minimale kleine afwijkingen. Vind je geen scherpte in de foto, dan is er iets anders aan de hand. Dat kan camera beweging zijn, of iets anders. Als ik toch jouw voorbeelden beoordeel, dan komt die onscherpte door de hoge iso waarden. De eerst foto is iso 4000 en de 2e is iso 2000. Hoog genoeg om ruis in het beeld te laten. En waar ruis is, en waar ruis wordt geprobeerd om te onderdrukken, ontstaat onscherpte. Ook zijn de foto binnen genomen bij weinig licht. Dat wil zeggen dat er veel donkere partijen zijn, en juist daar wordt nog meer ruis zichtbaar, en dus ook onscherpte. Even de foto's apart (zo kan je leren om de foto's te lezen). De 1e foto heb je scherpgesteld op het oog van de vrouw (zeg je). De huid van de vrouw is donker(der), dus kan meer ruis bevatten. De witte jurk van de vrouw is deels niet meer doortekenend, waardoor scherpte niet meer haalbaar is. Ook is de jurk deels grijs in de schaduwen. Scherp op het oog is niet nodig, want ook de man naar de vrouw heeft dezelfde (on)scherpte. Scherpte bepaal je aan de hand van de details in de kleding en gezicht. Ruis(onderdrukking) is hier de grootste oorzaak van de onscherpte. De 2e foto is al scherper! Omdat die op een kleine iso is genomen. Verwar de onscherpte niet omdat het kaarslicht automatisch het blik opeist en die onscherp is door beweging. Scherpte bepaal je door de details in de sluier, en doordat die ontbreekt, is de foto onscherp. Tenminste van de absolute scherpte. Soms (heel soms) helpt het om een foto te pushen. Dwz dat je donkerder schiet dan moet, zodat je betere camera instellingen krijgt. En in Photoshop dan pushed om het beeld goed te krijgen. Wellicht had je toch indirect kunnen flitsen, zodat de camera betere instellingen kan hebben, dus minder iso enz. Voor het eerste beeld had dat geen nadelig effect gehad, voor het 2e beeld was je wellicht de warmte kwijt. Die had je in photoshop weer kunnen toevoegen. Natuurlijk in de 2e foto flitsen EN doorbelichten, zodat de kaarsen nog steeds dezelfde intentie hebben. Vervolgt

Stel zelf een vraag

Ben je op zoek naar het antwoord op die ene vraag die je misschien al tijden achtervolgt?

/100