Waarom eten we pepernoten en kruidnoten met Sinterklaas?

'Sint Nicolaas is beschermheilige van Amsterdam. Jaarlijks was er op 5 en 6 december een sinterklaasmarkt op de Dam; de eerste beschrijving gaat terug tot 1480. Er werd vooral veel koek verkocht: kruidkoek, anijskoek, snipperkoek, sukadekoek, gerstekoek, krentenkoek, confijtekoek, hijlikmakers, fonteinkoek en nog veel meer. Niet heel vreemd, want Nederland is een land van koekjes en ­Amsterdammers stonden bekend als koeketers.

Banketbakker Cees Holtkamp (75): "In West-­Nederland is vooral Zeeuws tarwe voorhanden, met weinig gluten en eiwit en daarom niet geschikt om brood mee te bakken. Maar voor koekjes is die perfect, ze worden er lekker bros van."

(...)

(...) pepernoten en kruidnootjes. Voor het eerste recept van pepernoten moeten we terug naar 1754, toen De Schrandere Stichtsche Keuken-meid pepernoten bakte van bloem, suiker, ei, ­kaneel, nootmuskaat, cubebe (staartpeper), kardemom, anijs of karwij en sukade. Een overdaad aan specerijen was net als suiker een teken van rijkdom.', volgens het artikel 'Waar komt al die zoetigheid van de Sint eigenlijk vandaan?' in Plus PS van Het Parool van 1 december 2017: https://www.parool.nl/nieuws/waar-komt-al-die-zoetigheid-van-de-sint-eigenlijk-vandaan~be83d21d/.

Speculaaskruiden komen uit het Verre Oosten. Ruim 300 jaar geleden namen de zeelui voor het eerst specerijen mee zoals peper, nootmuskaat, kaneel, gember en kruidnagelen. Hiervan maakten ze de speculaaskruiden. Sinds de negentiende eeuw worden daar harde ronde versnaperingen mee gemaakt, wat handig is omdat die rondgestrooid kunnen worden. Vóór die tijd waren de pepernoten bekend als traktatie voor kinderen, ontstaan uit de deegresten van peperkoek.

De specerijen die sinds de middeleeuwen in Europa bekend waren waren voor het gewone volk duur. Eerst konden alleen de rijken ze gebruiken. Maar er werd gedacht dat de specerijen geneeskrachtige werking hadden, dus men ging heel kleine hoeveelheden gemalen specerijen toevoegen aan bloem en suiker. Dan konden de armen in de winter toch ziektes afweren door daarvan te eten. Speculaas en peperkoek waren dus voor de middeleeuwers wat tegenwoordig het potje multivitamines en de ontbijtgranen ‘met extra ijzer’ zijn.

De traditie van het strooien van pepernoten ontstond in de 19e eeuw. In die periode verscheen de pepernoot voor het eerst in kookboeken. Het strooien van pepernoten werd oorspronkelijk geassocieerd met vruchtbaarheid en diende als een teken van Sinterklaas' zegening voor kinderen. Tegenwoordig is strooigoed onlosmakelijk verbonden met het Sinterklaasfeest.