Bron: Artists Impression DALL-e. De politie voert inmiddels vaker preventieve fouilleeracties uit in risicogebieden.
Het aantal minderjarige verdachten van wapenmisdrijven loopt verder op. Politie, gemeenten en hulpinstanties slaan alarm nu steeds meer jongeren worden aangehouden met messen, vuurwapens en nepwapens op zak. Vooral op scholen, in winkelcentra en op straat neemt het aantal incidenten toe.
Volgens recente cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en de Jeugdmonitor stijgt het aantal registraties onder jongeren opnieuw, terwijl deskundigen waarschuwen voor verharding onder tieners. Het onderwerp wapenmisdrijven jongeren staat daardoor hoger dan ooit op de maatschappelijke agenda.
Waar jeugdcriminaliteit in Nederland jarenlang juist afneemt, vormt wapenbezit onder jongeren een opvallende uitzondering. Uit cijfers van de CBS Jeugdmonitor blijkt dat duizenden jongeren tussen de 12 en 23 jaar jaarlijks als verdachte van vuurwapenmisdrijven worden geregistreerd. In 2024 ging het om ruim 2500 jongeren, een lichte stijging ten opzichte van het jaar ervoor.
Bekijk de video en lees daarna verder >>
Jongeren grijpen sneller naar messen en vuurwapens
Politie en jongerenwerkers merken dat wapens steeds normaler worden gevonden in bepaalde jongerengroepen. Vooral messen zijn populair omdat ze makkelijk verkrijgbaar zijn via internet of sociale media. Ook luchtdrukwapens en nepvuurwapens duiken vaker op bij controles.
Volgens deskundigen speelt sociale druk daarbij een grote rol. Jongeren voelen zich onveilig en nemen uit angst of stoerdoenerij een wapen mee. “Wie denkt dat anderen bewapend zijn, wil zelf ook iets bij zich hebben”, stellen veiligheidsexperts.
De politie ziet daarnaast dat ruzies sneller escaleren. Een woordenwisseling op straat of online loopt daardoor eerder uit op geweld. Gemeenten investeren daarom steeds vaker in preventieprojecten, voorlichting op scholen en wapeninleveracties.
Sociale media versterken geweldscultuur
Hulpverleners wijzen ook naar sociale media als aanjager van het probleem. Op platforms circuleren filmpjes waarin jongeren wapens tonen of dreigementen uiten. Vooral kwetsbare jongeren raken hierdoor sneller beïnvloed.
Criminologen spreken van een ‘statuscultuur’ waarin macht en intimidatie centraal staan. Jongeren proberen indruk te maken op leeftijdsgenoten door gevaarlijk gedrag te tonen. Dat gebeurt niet alleen in grote steden, maar steeds vaker ook in kleinere gemeenten.
Uit onderzoek van het CBS blijkt bovendien dat jongeren relatief vaak betrokken raken bij gewelds- en openbare-ordemisdrijven. Vooral de groep tussen 12 en 23 jaar blijft oververtegenwoordigd in de misdaadcijfers.
Politie intensiveert controles
De politie voert inmiddels vaker preventieve fouilleeracties uit in risicogebieden. Daarbij worden regelmatig messen, machetes en soms zelfs vuurwapens gevonden. Burgemeesters krijgen daarnaast meer mogelijkheden om gebieden tijdelijk als veiligheidsrisicogebied aan te wijzen.
Ook scholen nemen maatregelen. Sommige onderwijsinstellingen zetten beveiligers in of controleren tassen bij de ingang. Tegelijkertijd groeit de discussie over hoe ver zulke maatregelen mogen gaan.
Volgens jeugdorganisaties ligt de oplossing niet alleen bij strengere handhaving. Zij pleiten juist voor meer aandacht voor mentale problemen, armoede, groepsdruk en online beïnvloeding. Jongerenwerkers benadrukken dat veel minderjarige verdachten zelf ook bang zijn om slachtoffer te worden.
Daling algemene jeugdcriminaliteit zet wel door
Opvallend genoeg daalt de totale jeugdcriminaliteit in Nederland juist al enkele jaren. In 2025 registreerde de politie bijna 16.000 minderjarige verdachten van een misdrijf, minder dan in eerdere jaren, meldt het CBS.
Toch baart de stijging van wapenmisdrijven door jongeren grote zorgen, omdat de impact vaak veel groter is dan bij andere delicten. Een ruzie met een mes of vuurwapen eindigt sneller in ernstig letsel of zelfs een dodelijk slachtoffer.
Veiligheidsexperts vrezen dat Nederland langzaam te maken krijgt met een hardere jongerencultuur, waarin geweld normaler wordt gevonden. Tegelijkertijd benadrukken zij dat de overgrote meerderheid van jongeren juist niets met criminaliteit te maken heeft.
Meer aandacht voor preventie
Steeds meer gemeenten proberen jongeren vroegtijdig te bereiken via sportprojecten, buurtcoaches en scholen. Ook ouders krijgen vaker voorlichting over signalen van wapenbezit en online groepsdruk.
De komende jaren moet blijken of die aanpak effect heeft. Voorlopig blijft de stijging van wapenmisdrijven jongerenechter een hardnekkig probleem waar politie, scholen en hulpverleners dagelijks mee worstelen.
Bronnen:
CBS, Politie Nederland