Ga naar de inhoud

Mannen van middelbare leeftijd vormen een gevaar voor zichzelf de op skipiste

skipiste Bron: © Canva 

Ruim 42.000 gewonde wintersporters in 1 seizoen in Oostenrijk alleen. Tel daar Zwitserland, Frankrijk en Italië bij op en je komt in Europa uit op meer dan 100.000 geregistreerde slachtoffers van ski-ongelukken per jaar. De pistes raken voller en voller, maar wordt skiën ook gevaarlijker? Mwahhhh… het zijn vooral de mannen van middelbate leeftijd die een risico voor zichzelf vormen.

Het korte antwoord luidt dat het absolute aantal ongevallen licht stijgt. Het risico per individuele skiër blijft grotendeels stabiel. Toch zijn er duidelijke trends zichtbaar, vooral bij drukte op de piste en bij lawines buiten de piste en natuurlijk die overmoedige kerels. Daarover straks meer.

Meer wintersporters op de piste

In Oostenrijk registreerde het Kuratorium für Verkehrssicherheit (KFV) afgelopen seizoen ongeveer 42.000 gewonde wintersporters. Dat is een lichte toename ten opzichte van het jaar ervoor. “De stijging hangt samen met het grotere aantal bezoekers”, aldus het KFV.

Zwitserland noteert vergelijkbare cijfers. Volgens het Bureau für Unfallverhütung (BFU) raken daar jaarlijks circa 65.000 mensen gewond bij skiën en snowboarden. “Het individuele risico per wintersporter blijft relatief constant”, stelt het BFU, maar het totale aantal blijft hoog.

Frankrijk rapporteert via het Observatoire National de la Sécurité en Montagne duizenden reddingsacties per seizoen. Vooral tijdens vakantieweken piekt het aantal interventies, meldt de organisatie.

De rode draad: meer wintersporters betekent automatisch meer ski-ongelukken in absolute zin.

Wat veroorzaakt de meeste ski-ongelukken?

Wie denkt dat botsingen het grootste probleem zijn, zit ernaast. De meeste ski-ongelukken ontstaan zonder dat er iemand anders bij betrokken is.

De belangrijkste oorzaken:

  • Valpartijen zonder botsing (veruit de grootste categorie)
  • Botsingen tussen skiërs of snowboarders
  • Te hoge snelheid en overschatting van eigen kunnen

Volgens het KFV is bijna een derde van alle blessures een knieletsel. Ook schouderblessures en polsbreuken komen veel voor. Ernstige hoofdletsels zijn relatief beperkt, mede doordat het dragen van een helm inmiddels de norm is, aldus het BFU.

Opvallend is dat botsingen minder talrijk zijn, maar veroorzaken relatief vaker zwaar letsel. Drukke pistes, gemengde niveaus en wisselende sneeuwcondities vergroten dat risico.

Overmoedige mannen van middelbare leeftijd

Een opvallende risicogroep zijn mannen van middelbare leeftijd. Onderzoekers van het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) signaleren dat juist deze groep relatief vaak op de spoedeisende hulp belandt na wintersportongevallen.

“Mannen tussen grofweg 40 en 60 jaar overschatten vaker hun eigen skivaardigheden en skiën met hogere snelheden”, aldus onderzoekers van het LUMC. Ook in Zwitserse en Oostenrijkse statistieken zie je dat deze categorie disproportioneel vaak betrokken is bij ernstige valpartijen en botsingen. De combinatie van ambitie, snelheid en verminderde fysieke flexibiliteit vergroot het risico op knie- en schouderletsel aanzienlijk.

80 tot 120 dodelijke lawineslachtoffers

Naast ongevallen op de piste vormen lawines een aparte categorie. Volgens de European Avalanche Warning Services (EAWS) vallen er in Europa jaarlijks tussen de 80 en 120 dodelijke lawineslachtoffers.

In Oostenrijk en Zwitserland worden elk seizoen tientallen doden gemeld door lawines. “De meeste slachtoffers bevinden zich buiten de gemarkeerde pistes”, meldt de Zwitserse lawinedienst.

Lawines treffen vooral off-piste skiërs en toerskiërs. Factoren die meespelen:

  • Instabiele sneeuwlagen door temperatuurschommelingen
  • Onvoldoende kennis van lawinegevaar
  • Groepsdruk en overmoed

Klimaatverandering speelt volgens Alpeninstituten een rol bij instabielere sneeuwstructuren. Dooi- en vriescycli wisselen elkaar sneller af, waardoor sneeuwlagen minder stabiel kunnen worden.

Drukte en vergrijzing op de skipiste

Wat verder opvalt is dat het wintersportpubliek verandert. Meer oudere wintersporters blijven actief. Tegelijkertijd concentreren bezoekers zich door kortere winters vaker in piekweken.

Drukte verhoogt de kans op botsingen. Vermoeidheid, zeker later op de dag, vergroot de kans op valpartijen. “Gedrag en inschattingsfouten spelen een doorslaggevende rol bij het merendeel van de ongevallen”, stelt het KFV.

Wordt skiën gevaarlijker?

Als je kijkt naar het risico per individuele skiër, dan blijft dat volgens Zwitserse en Oostenrijkse cijfers relatief stabiel. Skiën blijft statistisch gezien een sport met een beheersbaar risico.

Maar in absolute aantallen stijgen ski-ongelukken licht, vooral door:

  • Meer wintersporters
  • Drukkere pistes in kortere seizoenen
  • Toename van off-piste activiteiten

Lawines blijven de meest dodelijke factor, maar treffen een relatief kleine groep.

Bereid je goed voor?

Je hebt zelf meer invloed dan je denkt. Je snelheid aanpassen aan drukte, tijdig pauzeren en lawineberichten controleren maken aantoonbaar verschil.

Skiën wordt niet plotseling gevaarlijker dan vroeger. Maar de combinatie van drukte, veranderende sneeuwcondities en menselijk gedrag zorgt ervoor dat ski-ongelukken in absolute cijfers licht toenemen. Wie de bergen in gaat, doet er verstandig aan zich goed voor te bereiden, op én buiten de piste.

Bronnen:

Kuratorium für Verkehrssicherheit (KFV), Bureau für Unfallverhütung (BFU), European Avalanche Warning Services (EAWS)