Bron: © Nationaal Archief/NFP 142. Greet Hofman in Amsterdam (1956).
Tijdens de jaarlijkse Openbaarheidsdag, vrijdag 2 januari, zijn duizenden documenten in het Nationaal Archief vrijgegeven. Het gaat om circa 13.000 stukken uit de periode vanaf 1949, die tot nu toe niet of slechts beperkt toegankelijk waren. Tussen de dossiers bevinden zich ook nieuwe details over Greet Hofmans, de gebedsgenezeres die in de jaren 50 grote invloed kreeg aan het hof.
Greet Hofmans was adviseur en gebedsgenezeres aan het hof
Greet Hofmans (1894 -1968) was een Nederlandse gebedsgenezeres en spiritueel adviseur die in de jaren 40 en 50 grote invloed kreeg aan het hof van Koningin Juliana. Ze verwierf bekendheid als zogenoemde ‘wonderjuffrouw’ door haar religieus geïnspireerde genezingspraktijken en werd geraadpleegd vanwege de oogziekte van prinses Christina.
Haar aanwezigheid aan het hof leidde tot politieke en maatschappelijke onrust en mondde uit in de zogeheten Hofmans-affaire, die Nederland in de jaren 50 op de rand van een constitutionele crisis bracht.
Justitie had al vroeg twijfels over Greet Hofmans
Uit de nu openbare stukken blijkt dat justitie al vroeg twijfels had over Greet Hofmans. In 1949 en 1950 werd zij meerdere keren onderzocht en ondervraagd door artsen, geestelijken en politiefunctionarissen. Een inspecteur van de Rijkspolitie bracht zijn bevindingen zelfs onder de aandacht van de toenmalige minister van Justitie, die hierover overlegde met premier Willem Drees.
Toch werd besloten af te zien van vervolging. De reden: een strafzaak zou ‘veel rumoer’ veroorzaken en daarmee het aanzien van koningin Juliana en het vertrouwen van het volk in de royals schaden.
Hofmans presenteerde zich als religieus geïnspireerde genezeres, nam geen geld aan en benadrukte dat haar werk draaide om geloof en bezinning, niet om medische claims. Juist dat maakte vervolging juridisch lastig: religieuze adviezen waren niet strafbaar en concrete bewijzen ontbraken vaak.
Grote zorgen om adviezen van Greet Hofmans
Toch waren er zorgen. Artsen waarschuwden dat Hofmans patiënten soms aanraadde hun medicatie te stoppen, wat gevaarlijke situaties opleverde. Psychiaters omschreven haar wereldbeeld als geïsoleerd en weinig realistisch. Desondanks bleef een rechtszaak uit, mede om constitutionele problemen te voorkomen. De kwestie kreeg pas brede bekendheid na publicaties in het Duitse weekblad Der Spiegel in 1956.
Test je kennis: Het koningshuis vroeger en nu, de geschiedenis van onze royals
Kort daarvoor was Hofmans al geweerd van Paleis Soestdijk, al bleef het contact met de koningin nog enige tijd bestaan. De vrijgegeven archieven laten nu zien hoe bewust de overheid destijds koos voor stilte boven confrontatie.
Bronnen:
Koninklijk Huis, Nationaal Archief