Ga naar de inhoud

Patiënten sterven omdat GGZ-hulp uitblijft door oplopende wachttijden

Psychische nood ggz Bron: © Canva. Achter elke wachttijd bij de ggz schuilt een mens die hulp nodig heeft. 

Tienduizenden patiënten wachten maandenlang op behandeling. Voor mensen met zware psychische aandoeningen lopen wachttijden op tot bijna een jaar. En dat heeft dramatische gevolgen. Volgens recente cijfers wachten meer dan 100.000 mensen op geestelijke gezondheidszorg, terwijl ruim 60.000 patiënten langer wachten dan de maximaal toegestane wachttijd van 14 weken, aldus de Nederlandse Zorgautoriteit. Die norm, 4 weken voor een intake en 10 weken voor behandeling, is in veel gevallen niet gehaald.

Voor mensen die al in psychische nood verkeren, kan zo’n wachttijd levensbedreigend zijn.

Een systeem dat piept en kraakt

Het probleem zit niet alleen in een tekort aan behandelplekken. Volgens deskundigen is ook de manier waarop de GGZ wordt gefinancierd een belangrijke oorzaak.

Ouderenpsychiater Manon Kleijweg, initiatiefnemer van Stichting Recht op GGZ, stelt dat het huidige systeem instellingen ontmoedigt om patiënten met complexe problemen aan te nemen.

“De overheid laat de kwetsbaarste patiënten structureel in de steek”, aldus Manon Kleijweg in een interview over de geplande rechtszaak tegen de staat.

Volgens haar worden verzekeraars vooral gecompenseerd voor voorspelbare zorgkosten, terwijl psychiatrische zorg vaak intensief en moeilijk te plannen is. Instellingen die veel complexe patiënten behandelen lopen daardoor financieel risico.

Het gevolg: organisaties kiezen vaker voor lichtere problematiek, terwijl juist de zwaarste gevallen blijven wachten.

Lees verder onder het bericht >>

De cijfers achter het menselijke drama

Achter de wachttijden gaan schrijnende verhalen schuil.

Naar schatting 350 tot 400 mensen per jaar die zichzelf van het leven beroven, stonden op een wachtlijst voor de GGZ, volgens gegevens die door Stichting Recht op GGZ zijn verzameld.

Dat betekent dat gemiddeld bijna dagelijks iemand overlijdt terwijl hij of zij wacht op hulp.

Het gaat vaak om mensen met ernstige aandoeningen, zoals:

  • psychoses
  • dwangstoornissen
  • trauma of posttraumatische stress
  • eetstoornissen

Juist deze groepen hebben specialistische behandeling nodig, en daarvoor zijn de wachttijden het langst.

Uit analyses blijkt bijvoorbeeld dat mensen met persoonlijkheidsstoornissen gemiddeld 28 weken wachten op behandeling, meldt de Nederlandse Zorgautoriteit.

Voor iemand in psychische crisis kan een half jaar wachten een onoverbrugbare periode zijn.

Bekijk de video en lees daarna verder >>

Kwetsbare groepen worden het hardst geraakt

De impact van lange wachttijden in de GGZ is het grootst bij mensen met complexe problematiek en bij ouderen. Hun klachten zijn vaak ingewikkelder en vragen intensieve behandeling.

Daarnaast raken ook andere delen van de samenleving overbelast. Huisartsen, bedrijfsartsen en spoeddiensten krijgen steeds vaker te maken met patiënten die nergens terechtkunnen.

De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd waarschuwt dat te lange wachttijden het risico vergroten dat patiënten niet op tijd de zorg krijgen die ze nodig hebben, meldt de inspectie.

Dat zorgt niet alleen voor persoonlijk leed, het zorgt ook voor maatschappelijke schade. Mensen verliezen hun baan, raken in financiële problemen of belanden in crisissituaties die uiteindelijk veel duurder zijn voor de samenleving.

Rechtszaak tegen de staat

Na jaren van lobbyen heeft Stichting Recht op GGZ besloten de staat juridisch aan te pakken. Volgens de stichting schendt Nederland met de lange wachttijden het recht op zorg en zelfs het recht op leven.

Patiënten, familieleden en zorgverleners bereiden daarom een rechtszaak voor tegen de overheid en zorgverzekeraars. Zij willen afdwingen dat de overheid haar zorgplicht serieus neemt en ervoor zorgt dat mensen met ernstige psychiatrische aandoeningen sneller hulp krijgen.

De stichting pleit voor een andere financiering van specialistische psychiatrische zorg, bijvoorbeeld via een landelijk budget in plaats van via marktwerking.

Kantelpunt voor de GGZ?

De vraag is of de situatie snel kan veranderen. Het aantal mensen dat psychische hulp nodig heeft groeit al jaren, terwijl het aantal behandelaars niet even snel toeneemt.

Volgens deskundigen kan de rechtszaak een belangrijk kantelpunt worden. Als de rechter de staat verplicht om de wachttijden drastisch te verkorten, kan dat leiden tot een nieuw zorgsysteem waarin de zwaarste patiënten weer prioriteit krijgen.

Tot die tijd blijft de realiteit hard: achter elke wachttijd schuilt een mens die hulp nodig heeft.

En soms komt die hulp te laat.

Bronnen:

Nederlandse Zorgautoriteit, GGZ, Zorgvisie, NL Times