Ga naar de inhoud

Crisis of niet, we blijven er lekker op los shoppen

shoppen Bron: Canva. We blijven verrassend soepel geld uitgeven ondanks sombere economische voortekenen.  

We klagen steen en been over de boodschappenrekening, benzineprijzen en de onrust in het Midden-Oosten. Klagen ligt natuurlijk verankerd in onze volksaard, maar ondertussen blijven we toch restaurants bezoeken, ons biertje bestellen, een weekendje weg boeken en online shoppen. We geven nog altijd behoorlijk veel geld uit, terwijl het consumentenvertrouwen al maanden negatief is.

De opvallende tegenstelling houdt economen druk bezig. Volgens ABN AMRO is er inmiddels sprake van een duidelijke ontkoppeling tussen hoe consumenten zich voelen en wat zij daadwerkelijk doen. Ook Rabobank ziet dat we ondanks alle onzekerheid de hand nog niet op de knip houden.

Somber gevoel, maar volle winkelwagens

Normaal gesproken zorgt dalend consumentenvertrouwen vrij snel voor minder bestedingen. Mensen worden voorzichtiger, stellen grote aankopen uit en besparen op luxe. Maar dit keer gebeurt dat veel minder sterk dan verwacht.

Dat heeft meerdere oorzaken. De arbeidsmarkt blijft stevig, veel mensen hebben werkzekerheid en de lonen stijgen nog altijd. Daarnaast hebben veel huishoudens tijdens eerdere crisissen spaargeld opgebouwd. Daardoor voelen veel Nederlanders wel spanning, maar nog niet direct financiële paniek.

Bekijk de video >>

Horeca, dagjes uit en vrijetijdsbesteding profiteren

“De binnenlandse vraag houdt opvallend goed stand”, meldt Rabobank in recente sectorprognoses. Ook ABN AMRO benadrukt dat consumenten ondanks hun negatieve sentiment voorlopig blijven besteden.

Vooral horeca, dagjes uit en vrijetijdsbesteding profiteren daar nog van. Veel mensen willen na jaren van corona, inflatie en onzekerheid simpelweg blijven genieten van het leven. Dat zie je terug in volle terrassen, drukke winkelstraten en goedlopende vakantieboekingen.

Waarom consumentenvertrouwen minder voorspellend wordt

Economen kijken traditioneel scherp naar consumentenvertrouwen, omdat dat vaak een goede voorspeller is van toekomstige bestedingen. Maar juist nu blijkt dat sentiment niet alles zegt.

We voelen ons onzeker over de toekomst. Maar tegelijkertijd kijken we naar onze eigen situatie en denken mijn salaris komt nog binnen, mijn baan is veilig, ik red het voorlopig wel. Daardoor ontstaat een bijzondere situatie waarin consumenten in enquêtes somber antwoorden, maar ondertussen wel geld blijven uitgeven.

ABN AMRO noemt daarbij ook lagere hypotheeklasten en extra aflossingen als belangrijke redenen waarom veel huishoudens financieel stabieler zijn dan tijdens eerdere crisissen.

Boodschappenkar raakt leger en leger

Toch profiteert lang niet iedereen van die relatieve stabiliteit. Achter de gemiddelde cijfers gaan grote verschillen schuil. Voor huishoudens met lage inkomens, flexwerkers of mensen zonder financiële buffer voelt elke prijsstijging direct pijnlijk. Vooral hogere energierekeningen en duurdere boodschappen drukken zwaar op kwetsbare groepen.

ABN AMRO waarschuwt daarom dat er ondanks de bredere economische veerkracht steeds meer signalen zijn van problematische schulden, langdurige armoede en financiële stress bij specifieke groepen.

Dat merk je bijvoorbeeld in supermarkten. Mensen geven misschien nog hetzelfde bedrag uit, maar krijgen daar vaak minder producten voor terug. De kassabon blijft gelijk, terwijl de boodschappenkar langzaam leger raakt.

Horeca en winkels blijven kwetsbaar

Als de energiecrisis verder oplaait, zullen sommige sectoren dat waarschijnlijk als eerste voelen. Volgens Rabobank zijn vooral horeca en detailhandel gevoelig voor hogere energieprijzen en terughoudende consumenten.

De horeca heeft daarbij een dubbel probleem. Consumenten kunnen minder uitgeven én ondernemers krijgen zelf te maken met hogere kosten voor energie, inkoop en personeel.

Winkeliers worden uiteindelijk geraakt worden als huishoudens voorzichtiger worden met grotere aankopen. Vooral niet-noodzakelijke producten lopen dan risico.

Voorlopig blijft de conclusie echter opvallend positief. Nederlanders maken zich zorgen, maar blijven tegelijkertijd geld uitgeven. De combinatie van loonstijgingen, werkzekerheid en opgebouwde buffers houdt de economie voorlopig overeind. Maar als energieprijzen opnieuw hard oplopen, kan die veerkracht alsnog snel afbrokkelen.

Donkere wolken blijven in zicht

Vergeet niet dat er wel degelijk een donkere wolk boven de economie hangt. De oorlog in het Midden-Oosten en mogelijke verstoringen van olie- en gasleveringen blijven voor nervositeit op energiemarkten zorgen.

Rabobank schetst voor 2026 meerdere scenario’s. In het mildste scenario blijft de economische schade beperkt. In zwaardere scenario’s kunnen energieprijzen echter fors stijgen, met directe gevolgen voor huishoudens en bedrijven.

Vooral als gas- en olieprijzen echt explosief stijgen, verandert het plaatje snel. Hogere energiekosten werken namelijk door in vrijwel alles: boodschappen, transport, horeca en producten in winkels.

Volgens Rabobank kan de koopkracht van werkenden in het zwaarste scenario zelfs volledig verdampen. Concreet betekent dat jij uiteindelijk minder overhoudt voor leuke dingen.

Bronnen:

ABN AMRO, Rabo