Bron: © Canva
Energie delen met de buren mag sinds 1 januari. Jouw opgewekte zonnestroom gaat niet langer terug het net op, maar rechtstreeks naar de buren. Maar dat lukt alleen nog niet erg. Regels, administratie en terughoudende energieleveranciers zorgen ervoor dat het enthousiasme nog niet overal wordt omgezet in concrete projecten.
Wat is energie delen precies?
Bij energie delen verkoopt iemand met zonnepanelen zijn overtollige stroom niet aan de energieleverancier, maar aan een andere consument. Dat kan bijvoorbeeld een buurman zijn zonder zonnepanelen of een huurder in hetzelfde appartementencomplex. De gedachte erachter: lokaal opgewekte energie blijft lokaal en wordt eerlijker verdeeld.
Sinds 1 januari 2026 is dit wettelijk toegestaan, mits koper en verkoper klant zijn bij dezelfde energieleverancier. Dat is een belangrijke voorwaarde. Leveranciers zijn bovendien niet verplicht om energie delen aan te bieden. In de praktijk doen veel partijen dat (nog) niet of slechts in pilots.
De Autoriteit Consument & Markt (ACM) ziet vooral kansen voor appartementencomplexen en energiegemeenschappen met collectieve opwek. “Energiedelen kan bijdragen aan efficiënter gebruik van lokaal opgewekte stroom”, aldus de ACM. Tegelijkertijd plaatst de toezichthouder kanttekeningen: het systeem is administratief complex en niet voor iedereen geschikt.
Lees verder onder de video >>
Volledig administratief proces
Wie denkt dat er fysiek een kabel van het ene huis naar het andere loopt, komt bedrogen uit. Energie delen is een administratieve verrekening. De netbeheerder meet per kwartier hoeveel elektriciteit wordt opgewekt en verbruikt. Op basis daarvan wordt berekend hoeveel stroom wordt ‘gedeeld’.
De verkoper stuurt vervolgens een factuur naar de koper. De koper betaalt energiebelasting over de gedeelde stroom, net als bij reguliere levering. Dat maakt het systeem minder eenvoudig dan het op papier lijkt.
Volgens de ACM vraagt energiedelen om meerdere contracten met verschillende tarieven. “Dat maakt het voor consumenten ingewikkelder dan een standaard energiecontract”, stelt de toezichthouder. Voor veel huishoudens vormt dat een drempel.
Lees verder onder het bericht >>
Leveranciers op de rem
Hoewel de wet ruimte biedt, zijn energieleveranciers terughoudend. Zij moeten hun systemen aanpassen om energie delen mogelijk te maken. Dat vraagt investeringen en nieuwe administratieve processen.
Brancheorganisatie Energie-Nederland geeft aan dat de invoering tijd kost. “Het is een nieuw marktmodel dat zorgvuldig moet worden ingericht”, meldt de organisatie. Leveranciers kijken daarom eerst naar kleinschalige pilots voordat ze grootschalig uitrollen.
Er is wel nieuwe wetgeving in voorbereiding die het mogelijk moet maken om energie te delen tussen klanten van verschillende leveranciers. Ook wordt gewerkt aan een verplichting voor energieleveranciers om medewerking te verlenen. Dat zou een belangrijke doorbraak betekenen.
Kansen voor huurders
Juist voor huurders biedt energie delen perspectief. Veel huurders kunnen geen zonnepanelen plaatsen omdat ze geen eigenaar zijn van hun woning of omdat het dak ongeschikt is. In appartementencomplexen of via energiegemeenschappen kan collectieve opwek een oplossing bieden.
De ACM wijst op de potentie van energiegemeenschappen, waarbij bewoners samen investeren in zonnepanelen of andere duurzame opwek. “Vooral in complexen met collectieve installaties liggen kansen”, aldus de toezichthouder.
Woningcorporaties kunnen hier een rol in spelen. Zij bezitten vaak grote woningblokken met geschikte daken. Door collectieve zonnepanelen te combineren met energie delen, kunnen ook huurders profiteren van lokaal opgewekte stroom.
Corporaties: nu al experimenteren
Hoewel de regels nog niet optimaal zijn, kunnen woningcorporaties nu al stappen zetten. Door op kleine schaal te experimenteren, bouwen zij ervaring op en zijn ze voorbereid op verdere verruiming van de wetgeving.
Concreet kunnen corporaties:
- projecten verkennen waarbij collectieve opwek en energie delen samengaan
- bewoners actief informeren over de mogelijkheden en beperkingen
- samenwerken met gespecialiseerde partijen voor administratieve ondersteuning
- slim energiegebruik stimuleren, bijvoorbeeld via laadpalen en warmtepompen
Door klein te beginnen ontstaat inzicht in kosten, administratie en bewonerservaringen. Dat is waardevol zodra energie delen eenvoudiger en breder toepasbaar wordt.
Netcongestie als extra motivatie
De discussie over energie delen speelt tegen de achtergrond van netcongestie. In veel regio’s zit het elektriciteitsnet vol. Nieuwe zonneparken of grote aansluitingen lopen vertraging op.
Energie delen kan helpen om lokaal opgewekte stroom direct lokaal te gebruiken, zonder extra belasting van het net. “Lokale benutting van energie kan bijdragen aan het verminderen van netbelasting,” aldus de ACM. Het is geen wondermiddel, maar wel een onderdeel van de oplossing.
Toch blijft de praktijk ingewikkeld. Verschillende tarieven, belastingregels en contractvormen maken het systeem minder toegankelijk dan gehoopt.
Verwachtingen voor de komende jaren
De komende jaren worden cruciaal. Als de wetgeving wordt aangepast zodat energie delen ook tussen verschillende leveranciers mogelijk wordt, kan de markt sneller groeien. Een eventuele verplichting voor energieleveranciers om mee te werken zou het speelveld verder openbreken.
Daarnaast spelen technologische ontwikkelingen een rol. Slimme meters, energiemanagementsystemen en buurtbatterijen kunnen het delen en verrekenen van stroom eenvoudiger maken.
Voorlopig is de conclusie helder: energie delen mág, maar eenvoudig is het nog niet. De intentie is duurzaam en sociaal aantrekkelijk, de uitvoering vraagt nog tijd en aanpassing.
Wie interesse heeft, doet er goed aan zich nu al te verdiepen in de mogelijkheden. Zeker huurders en woningcorporaties kunnen zich voorbereiden op een toekomst waarin lokaal opgewekte stroom daadwerkelijk de wijk rondgaat.
Bronnen:
ACM, Energie-Nederland