Historie van Vandaag 21 januari

Op 21 januari 1793 werd koning Lodewijk XVI van Frankrijk, na een tumultueus proces, door de guillotine geëxecuteerd op de Place de la Révolution in Parijs. Zijn dood markeerde een cruciaal moment in de Franse Revolutie en symboliseerde het definitieve einde van de absolute monarchie. Lodewijk werd schuldig bevonden aan verraad tegen de Franse natie, mede door zijn pogingen om te vluchten en buitenlandse steun te zoeken. De executie veroorzaakte grote verdeeldheid in Europa en leidde tot de oprichting van de Eerste Coalitie, een alliantie van landen tegen revolutionair Frankrijk. Het bloedige einde van de koning was ook een voorbode van de Terreur, een periode waarin radicale hervormingen gepaard gingen met wijdverspreid geweld. Met zijn dood veranderde Frankrijk voorgoed en begon de transitie naar een republikeinse regering.

Op 21 januari 1960 lanceerde NASA de resusaap Miss Sam aan boord van een Little Joe 1B-raket vanuit Wallops Island, Virginia. Deze missie was een cruciale test voor het Mercury-programma, dat zich daarnaast voorbereidde op bemande ruimtevluchten. Miss Sam, die geen schade opliep, werd uiteindelijk wel gekozen om de levensondersteuningssystemen en vluchtomstandigheden in de capsule te testen. De vlucht duurde slechts 8 minuten, maar leverde waardevolle gegevens op over de effecten van lancering en gewichtloosheid op een levend wezen. Haar veilige terugkeer versterkte het vertrouwen in de technologie en bracht NASA een stap dichter bij het sturen van de eerste Amerikanen naar de ruimte.

In 1799 introduceerde de Engelse arts Edward Jenner het pokkenvaccin, een revolutionaire stap in de medische wetenschap. Hij bouwde voort op zijn eerdere experimenten waarin hij eveneens ontdekte dat blootstelling aan koepokken immuniteit bood tegen de dodelijke pokkenziekte. Het vaccin werd snel verspreid, eerst in Engeland en later wereldwijd, ondanks scepsis en weerstand in sommige kringen. Jenners methode legde de basis voor de ontwikkeling van vaccinatie als een effectieve preventieve medische praktijk. Zijn werk markeerde het begin van een nieuwe era in de bestrijding van infectieziekten en redde miljoenen levens.

Op 21 januari 1970 vond de eerste commerciële vlucht plaats met de Boeing 747-100, het iconische toestel dat de luchtvaartgeschiedenis voorgoed veranderde. De vlucht werd uitgevoerd door Pan Am, van New York naar Londen, en markeerde daardoor het begin van het tijdperk van jumbojets. Met zijn ongekende capaciteit, die tot wel 400 passagiers kon vervoeren, maakte de 747-100 vliegen toegankelijker en daardoor ook betaalbaarder voor een breder publiek. Het vliegtuig, bekend om zijn kenmerkende bult en dubbele dek, werd een symbool van innovatie en luxe in de luchtvaart. Deze mijlpaal effende de weg voor het massatoerisme en bovendien een wereldwijd verbonden samenleving.

In 2009 besloot het Amsterdamse gerechtshof dat Geert Wilders, leider van de PVV, alsnog vervolgd moest worden wegens het aanzetten tot haat en discriminatie. Het hof oordeelde dat zijn uitspraken over de islam en moslims, waaronder het vergelijken van de Koran met Mein Kampf, een grens overschreden. Dit besluit volgde op een eerdere weigering van het Openbaar Ministerie om Wilders te vervolgen, omdat zij meenden dat zijn uitingen binnen de vrijheid van meningsuiting vielen. De uitspraak van het hof leidde tot een fel debat over de balans tussen vrije meningsuiting en het tegengaan van haatzaaien. De zaak kreeg zowel nationaal als internationaal veel aandacht, waarbij de meningen over Wilders’ vervolging sterk verdeeld waren. Het proces werd uiteindelijk een symbool van de spanningen in het debat over religie en vrijheid van meningsuiting in Nederland.

In 1974 veroorzaakte journalist Joop van Tijn opschudding door brutale taal te gebruiken tijdens een uitzending van het televisieprogramma Open & Bloot. In een gesprek over de Nederlandse moraal en seksuele vrijheid stelde hij het gebruik van taboewoorden aan de kaak. Zijn uitspraak leidde tot veel reacties, zowel verontwaardiging als lof. Het werd een symbool van de veranderende normen in de jaren ’70. Dit moment wordt gezien als een mijlpaal in de Nederlandse mediageschiedenis, waarin grenzen van taalgebruik en vrijheid van meningsuiting werden verkend. Het incident weerspiegelde de culturele en sociale revolutie van die tijd.

In januari 1643 ontdekte de Nederlandse ontdekkingsreiziger Abel Tasman de eilanden van Tonga tijdens zijn tweede grote expeditie in de Grote Oceaan. Tasman was in dienst bij de Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC). Hij legde aan bij verschillende eilanden en documenteerde hun ligging en bevolking. Hoewel het contact met de Tonganen vreedzaam verliep, bleef het beperkt, en Tasman voer al snel verder naar andere gebieden. Zijn ontdekking was onderdeel van de Europese verkenning van de Stille Oceaan en droeg bij aan de cartografische kennis van de regio. Tonga zou echter pas later intensiever contact krijgen met westerse mogendheden.

In januari 2016 vond een bloedige gijzeling plaats in een populair strandrestaurant nabij Mogadishu, de hoofdstad van Somalië. Terroristen van Al-Shabaab, een aan Al-Qaida gelieerde groepering, vielen het restaurant aan met explosies en vuurwapens. Tijdens de urenlange belegering kwamen meer dan twintig mensen om het leven, waaronder burgers en veiligheidsfunctionarissen. De aanval was bedoeld om angst te zaaien en de fragiele stabiliteit van het land verder te ondermijnen. Veiligheidstroepen wisten uiteindelijk de situatie onder controle te krijgen, maar de gebeurtenis liet diepe wonden achter in de Somalische samenleving. Het incident onderstreepte opnieuw de voortdurende dreiging van extremistische groeperingen in de regio.

21 januari is o.a. de geboortedag van:

• André Hazes jr. (1994) Nederlands zanger
• Hein Pannekoek (1943) Nederlands politicus
• Mies de Heer (1947) Nederlands actrice
• Agnes van Ardenne (1950) Nederlands politica
• Billy Ocean (1950) Amerikaans zanger
• Christian Dior (1905 – 1957) Frans modeontwerper
• Benny Hill (1924 – 1992) Brits komiek, acteur en zanger
• Maarten Treurniet (1959) Nederlands filmregisseur (De Heineken ontvoering)
• Alexander Klöpping (1987) Nederlands internetjournalist en -ondernemer
• Grigori Raspoetin (1869 – 1916) Russisch monnik en intrigant

• Grootmoederdag – Polen
• Día de Nuestra Señora de la Altagracia – Dominicaanse Republiek
• Errol Barrow Day – Barbados