Historie van 17 juni

Op 17 juni 1953 brak in de Duitse Democratische Republiek (DDR) een grootschalige arbeidersopstand uit. De directe aanleiding was een verhoging van de arbeidsnormen, waardoor arbeiders harder moesten werken voor hetzelfde loon. Wat begon als een protest van bouwvakkers in Oost-Berlijn, groeide snel uit tot een massale opstand tegen het communistische regime. Duizenden mensen eisten politieke hervormingen, vrije verkiezingen en betere leefomstandigheden. De opstand werd hard neergeslagen door het Sovjetleger, met tanks en militair geweld. Honderden mensen werden gearresteerd, tientallen kwamen om, en de gebeurtenis liet diepe sporen na in de geschiedenis van de DDR.

Op 17 juni 1976 testte China met succes zijn eerste waterstofbom op de Lop Nur-testlocatie. Hiermee werd China de vierde natie ter wereld met een werkende thermonucleaire bom, na de VS, de Sovjet-Unie en het Verenigd Koninkrijk. De test vond plaats slechts drie jaar na hun eerste atoombom, wat de snelle vooruitgang van het Chinese nucleaire programma onderstreepte. Dit was een belangrijke mijlpaal in de Koude Oorlog, waarmee China zijn positie als wereldmacht verstevigde. De ontwikkeling van de waterstofbom werd gezien als een strategisch middel om de Amerikaanse en Sovjet-invloed in de regio te weerstaan. De test zorgde voor geopolitieke spanningen, maar bevestigde China’s status als een belangrijke nucleaire macht.

Op 17 juni 1994 werd O.J. Simpson, voormalig American football-ster en acteur, gearresteerd op verdenking van de moord op zijn ex-vrouw Nicole Brown Simpson en haar vriend Ron Goldman. De arrestatie volgde op een van de meest beruchte politieachtervolgingen in de Amerikaanse geschiedenis. Simpson vluchtte in een witte Ford Bronco, bestuurd door zijn vriend Al Cowlings, terwijl politieauto’s en helikopters hem achtervolgden. Miljoenen Amerikanen volgden de live-uitzending van de achtervolging, die uren duurde en eindigde bij Simpsons huis in Brentwood, Los Angeles. Uiteindelijk gaf Simpson zich over en begon de rechtszaak die wereldwijd media-aandacht kreeg. De zaak eindigde in 1995 met een controversiële vrijspraak, maar bleef een belangrijk cultureel en juridisch moment in de Amerikaanse geschiedenis.

Het Watergateschandaal begon op 17 juni 1972, toen vijf mannen werden gearresteerd bij een inbraak in het hoofdkwartier van de Democratische Partij in het Watergate-complex in Washington D.C. De inbrekers probeerden afluisterapparatuur te plaatsen en documenten te stelen, in opdracht van medewerkers van de campagne van president Richard Nixon. Wat aanvankelijk als een kleine inbraak leek, groeide uit tot een enorm politiek schandaal door een reeks onthullingen over corruptie en machtsmisbruik binnen het Witte Huis. Journalistiek onderzoek, vooral door Bob Woodward en Carl Bernstein van The Washington Post, bracht de waarheid aan het licht. Toen duidelijk werd dat Nixon had geprobeerd het onderzoek te saboteren, verloor hij politieke steun. Op 9 augustus 1974 werd hij gedwongen af te treden, als eerste en tot nu toe enige Amerikaanse president die dat deed.

Op 17 juni 1970 diende Edwin Land, oprichter van Polaroid, een octrooiaanvraag in voor de Polaroid SX-70, een baanbrekende direct-klaar camera. Dit model maakte het mogelijk om binnen seconden een foto te ontwikkelen zonder externe chemicaliën of een donkere kamer. De uitvinding betekende een revolutie in de fotografie en werd later in 1972 op de markt gebracht. Dankzij het opvouwbare ontwerp en de innovatieve zelfontwikkelende film groeide de SX-70 uit tot een icoon van de jaren ‘70 en ‘80. De technologie van Land legde de basis voor instant fotografie zoals we die vandaag nog kennen. Zijn werk inspireerde talloze fotografen en kunstenaars, en de invloed ervan is nog steeds merkbaar.

Op 17 juni 1885 arriveerde het Vrijheidsbeeld in New York aan boord van het Franse schip Isère. Dit iconische standbeeld, officieel genaamd La Liberté éclairant le monde, was een geschenk van Frankrijk aan de Verenigde Staten ter viering van de vriendschap tussen beide landen en de Amerikaanse onafhankelijkheid. Het beeld, ontworpen door Frédéric Auguste Bartholdi en met een metalen frame van Gustave Eiffel, arriveerde in 350 afzonderlijke stukken verpakt in meer dan 200 kratten. De delen werden op Bedloe’s Island (nu Liberty Island) opgeslagen en in de maanden daarna zorgvuldig in elkaar gezet. Op 28 oktober 1886 werd het Vrijheidsbeeld officieel onthuld en werd het een van de meest herkenbare symbolen van vrijheid en democratie wereldwijd.

Op 17 juni 1845 verscheen in ’s-Hertogenbosch het eerste nummer van het dagblad De Tijd. Dit katholieke dagblad begon als een driemaal per week verschijnende krant en speelde een belangrijke rol in de emancipatie van de katholieke gemeenschap in Nederland. In de decennia die volgden, groeide De Tijd uit tot een invloedrijke landelijke krant met een uitgesproken katholieke signatuur. De krant versloeg politieke, maatschappelijke en kerkelijke ontwikkelingen en wist zich aan te passen aan veranderende tijden. In de tweede helft van de 20e eeuw verloor de krant aan invloed en oplage, en in 1974 werd De Tijd uiteindelijk geïntegreerd in het Algemeen Dagblad. Toch blijft het een belangrijk historisch voorbeeld van de verzuilde Nederlandse pers.

Op 17 juni 1944 verklaarde IJsland zich officieel onafhankelijk van Denemarken en werd het een republiek. Dit gebeurde tijdens een plechtige ceremonie bij Þingvellir, de historische plek waar in 930 het eerste IJslandse parlement, het Alþingi, werd opgericht. De onafhankelijkheidsverklaring volgde op een referendum in mei 1944, waarin een overweldigende meerderheid van de IJslanders voor volledige soevereiniteit stemde. De stap werd vergemakkelijkt door de Duitse bezetting van Denemarken in 1940, waardoor IJsland de facto al zelfbestuur had. Op de dag van de onafhankelijkheid werd Sveinn Björnsson uitgeroepen tot de eerste president van de nieuwe republiek. Sindsdien heeft IJsland zich ontwikkeld tot een zelfstandige en welvarende natie met een sterke democratische traditie.

17 juni is onder meer de geboortedag van:

• Sophie van Württemberg (1818 – 1877) koningin der Nederlanden
• Paul Oppenheim (1885 – 1977) Duits wetenschapper
• Maurits Cornelis Escher (1898 – 1972) Nederlands grafisch kunstenaar
• Barry Manilow (1943) Amerikaans zanger (Copacabana)
• Jack Wouterse (1957) Nederlands acteur
• Adrie van der Poel (1959) Nederlands wielrenner
• Kendrick Lamar (1987) Amerikaans rapper
• Ferry Doedens (1990) Nederlands acteur
• Lisa en Lena Mantler (2002) Duits internetpersoonlijkheden

• Onafhankelijkheidsdag – IJsland
• Nationaler Gedenktag – Duitsland
• Werelddag tegen Woestijnvorming en Droogte
• Paso a la Inmortalidad del Gral. de Güemes – Argentinië